Cá bình tích balloon (Balloon molly)

Nguồn gốc

Không ai ghi lại người tạo ra balloon molly, nơi tạo ra hay thời điểm nó xuất hiện. Molly cảnh đã có mặt trong giới chơi cá từ khoảng năm 1905. Đến nay người ta vẫn chưa rõ các dòng molly cảnh xuất phát từ những loài nào.

Các nguồn cũng ghi khác nhau về loài gốc của balloon:

• Shop và các trang kiểu wiki gọi nó là dạng chọn tạo từ molly thường, Poecilia sphenops.
• Một nghiên cứu di truyền năm 2019 xếp balloon belly molly là dạng lùn của molly buồm trắng, Poecilia latipinna.

Thêm một chi tiết nữa: nhiều dạng màu của molly ra đời từ việc lai P. latipinna với các loài molly khác, nhất là P. sphenops. Vì thế bạn cứ coi nguồn gốc của balloon là chưa có câu trả lời chắc chắn.

Nhận biết và các dòng

Nhìn là nhận ra ngay: thân ngắn, tròn, bụng phình như quả bóng và lưng cong lên. Dáng này có được do cột sống ngắn lại, biến dạng, còn khoang bụng thì bị ép lại. Nghiên cứu trên molly buồm dạng lùn cũng ghi nhận cá balloon có cột sống ngắn hơn và phát triển bất thường so với cá bình thường.

Cá trưởng thành chỉ dài khoảng 7,5 cm. Ở các shop Việt Nam, cá thường bán ở cỡ 5–7 cm, với các màu trắng, vàng và đen.

Shop còn bán nhiều dạng màu khác như bạc/trắng, đen, vàng kim, calico và dalmatian (đốm). Ngoài ra còn có balloon vây buồm và balloon đuôi đàn. Cá hay được bán theo kiểu mix màu.

Nuôi thế nào

Một nguồn khuyên bể dài khoảng 50–60 cm. Với 4 con, bể nên có ít nhất khoảng 38 lít. Cứ thêm một con thì cộng thêm khoảng 11 lít.

Molly cần nước cứng hoặc cứng vừa và có tính kiềm. Nước mềm hay nước chua làm cá yếu đi và có thể khiến cá mắc chứng shimmies. Các nguồn ghi thông số hơi khác nhau:

Thông số	Nguồn này	Nguồn khác
Nhiệt độ	22–26°C	21–26°C (một shop Việt Nam ghi 28°C)
pH	6,7–8,5	7–8,5
GH	15–35	Không ghi

Balloon ăn mọi thứ: thức ăn dạng mảnh, cám viên, viên tảo, rau trụng, artemia và trùn huyết. Mỗi ngày bạn cho ăn hai lần, mỗi lần một ít. Các shop trong nước thì cho ăn cám viên, trùn chỉ và bobo.

Shop Việt Nam ghi chú cá sống theo nhóm. Bạn nên nuôi chung với các loài cá hiền hợp bể cộng đồng như cá chuột (corydoras), platy, tetra và danio. Tránh nuôi chung với cá to hoặc cá hung dữ. Nên nuôi phần lớn là cá cái. Dáng người tròn khiến balloon bơi kém, đây là điều bạn cần nhớ khi chọn bạn cùng bể.

Mỗi bể chỉ nên nuôi một loài molly để cá không lai lẫn với nhau.

Sinh sản

Balloon vẫn sinh sản được và sống gần giống những con molly khác. Đây là cá đẻ con. Cá cái mang thai khoảng 35–45 ngày. Mỗi lứa có khoảng 10–60 cá con, và cứ khoảng 2 tháng cá đẻ một lần.

Cá lớn ăn cá con mới đẻ. Bạn nên dùng hộp đẻ hoặc tách sang bể riêng.

Về di truyền, đặc điểm balloon (lùn) gắn với hai vùng trong bộ gen và các gen ứng viên ADAMTSL1, Larp7 và PPP3CA. Cơ chế tạo ra dáng balloon thì vẫn chưa ai biết.

Bệnh và vấn đề sức khỏe

• Thân biến dạng có thể gây ra vấn đề bóng hơi và tiêu hóa, và có thể khiến cá chết sớm.
• Bụng tròn làm cá dễ bị chướng bụng và táo bón. Bạn đừng cho ăn quá nhiều.
• Giống các molly khác, balloon có thể mắc shimmies, bệnh đốm trắng (ich) và bệnh nhung (velvet).
• Cá cái đang mang thai mà bị stress có thể sẩy hoặc đẻ non.

Chọn mua

Chọn con bơi lanh lợi, mắt trong, mang hồng, vây lành lặn, màu tươi và không ngoi lên mặt nước đớp khí. Cá sinh sản tại Việt Nam đã quen với nước ở đây hơn.

Cá mới mua về nên cách ly ít nhất hai tuần trước khi thả chung bể.

Tranh cãi

Do bị dị tật, balloon molly từng bị nêu làm ví dụ cho việc ngược đãi động vật. Seriously Fish gọi đây là một dòng "quái dị", thân biến dạng và hay gặp vấn đề sức khỏe. Một số người nuôi cho rằng dị tật này làm cá sống ngắn hơn.