Cá cầu vồng hồ Wanam

Cá cầu vồng hồ Wanam (Glossolepis wanamensis) là loài cá cầu vồng đặc hữu của hồ Wanam ở Papua New Guinea. Hiện nay loài này được xếp vào nhóm cực kỳ nguy cấp. Người ta cho rằng số lượng cá giảm là do cá rô phi, Gambusia và cá chép bị thả vào hồ, cộng thêm dân số quanh hồ tăng mạnh. Đã có một chương trình nhân giống trong điều kiện nuôi nhốt. Tuy vậy, có ý kiến cho rằng phần lớn cá đang lưu hành trong giới chơi đã bị lai tạp với G. multisquamata.

Chiều dài chuẩn (SL): 100 mm. Đáy bể: 90 × 30 cm. Thể tích: khoảng 81 lít. Một bể 90 × 30 × 30 cm chứa được khoảng 81 lít.

• Nhiệt độ: 25–30 °C
• pH: 7,0–8,0. Cá sẽ không sống khỏe trong nước mềm và có tính axit.
• Độ cứng: 10–20 dGH

Giống phần lớn các loài cá cầu vồng, loài này trông hợp nhất khi nuôi trong bể trồng cây. Bạn nên trồng vài khu cây rậm và chừa lại những khoảng trống cho cá bơi. Dòng chảy nên để khá nhẹ. Loài này cần nước thật sạch mới khỏe, vì vậy bạn nên thay một phần nước mỗi tuần.

Cá không kén ăn và nhận hầu hết các loại thức ăn khô, đông lạnh lẫn thức ăn sống. Nếu thường xuyên cho ăn thức ăn sống, cá sẽ lên màu đẹp nhất.

Đây là loài rất hiền. Tuy vậy, cá bơi nhanh và khá to con nên có thể làm các loài nhỏ hơn hoặc bơi chậm bị khó chịu. Những bạn cùng bể hợp với nó gồm các loài cá cầu vồng cỡ tương đương, cá characin, danio, cá barb và các loài cá da trơn như những loài Corydoras chịu được nước cứng. Cá khá nhát và sống tốt hơn hẳn khi nuôi theo đàn ít nhất 6–8 con, càng đông càng tốt. Có đồng loại bên cạnh thì cá đực cũng khoe màu đẹp nhất. Dĩ nhiên, muốn nuôi một đàn thật đông thì bạn cần bể đủ lớn.

Cá đực trưởng thành to hơn và có màu rực rỡ hơn cá cái. Thân cá đực cũng cao hơn cá cái rất nhiều. Ngoài ra, vây lưng thứ nhất và vây hậu môn của cá đực kéo dài ra.

Cá đẻ trứng rải rác, giống các loài Glossolepis khác. Bể đẻ nên dài ít nhất khoảng 76 cm. Nước trong bể nên hơi cứng và có tính kiềm, pH khoảng 7,5, nhiệt độ 24–26,5 °C. Một bộ lọc hơi nhỏ là đủ để cấp oxy và tạo dòng chảy. Bạn nên thả thật nhiều cây lá nhỏ như rêu java, hoặc dùng tổ đẻ bằng sợi nylon. Bể đẻ không cần nền. Cá bố mẹ nên được vỗ béo theo nhóm trong một bể riêng, cho ăn thật nhiều thức ăn sống và đông lạnh. Sau đó bạn chọn cặp béo nhất và thả vào bể đẻ. Tăng nhiệt độ lên một chút thường đủ để cá bắt đầu ve vãn nhau. Cặp cá sẽ đẻ trong nhiều tuần, mỗi ngày vài trứng. Trứng có một sợi tơ nhỏ để bám vào bề mặt. Cá bố mẹ thường không ăn trứng, nhưng nuôi cá bột ở bể riêng vẫn dễ hơn. Mỗi ngày bạn kiểm tra cây hoặc tổ đẻ, thấy trứng thì chuyển sang bể ương có nước lấy từ bể đẻ. Trứng nở sau 7–12 ngày, tùy nhiệt độ. Cá bột lúc mới nở rất nhỏ và cần thức ăn dạng trùng cỏ. Khoảng một tuần sau, bạn có thể chuyển sang cho ăn giun microworm hoặc artemia mới nở. Cá bột khá nhạy cảm khi nước xấu, nên bắt buộc phải thay một ít nước thường xuyên.

Đặc hữu của hồ Wanam, Papua New Guinea.

Hồ Wanam nhỏ và khá nông, chỗ sâu nhất chỉ 20 mét. Hồ nằm trong một thung lũng, xung quanh là đồi. Ven bờ có nhiều mảng súng lớn và các loại thực vật thủy sinh khác. Cá cầu vồng thường sống quanh những mảng cây này, ở vùng nước nông và trong.

Hồ Wanam từng có một dự án quản lý do nhà chơi cá nổi tiếng Heiko Bleher điều phối. Ông bắt đầu lo khi thấy số lượng loài này sụt giảm rõ rệt, cùng với cá cầu vồng vằn (Chilatherina fasciata), một loài cũng sống trong hồ. Người ta cho rằng số cá giảm là do các loài ngoại lai như cá rô phi, Gambusia và cá chép bị thả vào hồ, cộng thêm dân số trong vùng tăng đáng kể. G. wanamensis hiện được xếp vào nhóm cực kỳ nguy cấp, và đã có một chương trình nhân giống trong điều kiện nuôi nhốt. Thỉnh thoảng loài này có xuất hiện trong giới chơi cá, thường là qua các trại nhân giống ở Đức. Tuy vậy, có ý kiến cho rằng tuyệt đại đa số cá đang lưu hành trong giới chơi đã bị lai tạp với G. multisquamata.