Cá cầu vồng lùn

Cá cầu vồng lùn (Melanotaenia maccullochi) là một loài cá cầu vồng nhỏ, phân bố ở Papua New Guinea và Úc. Trên thị trường có nhiều dạng địa lý, khác nhau về màu sắc, hoa văn và đôi khi cả kích thước. Bạn không nên nuôi chung các dạng này vì chúng có thể lai với nhau. Một số dạng khác nhau rõ đến mức sau này có thể hóa ra là loài riêng. Ngoài tự nhiên, loài này sống ở nhiều kiểu môi trường, từ suối nước trong đến ao nước đục, ngả màu tanin.

• Kích thước tối đa: 70 mm SL
• Kích thước bể: 60 × 30 cm
• Nhiệt độ: 20–30°C
• pH: 5,5–8,0
• Độ cứng: 8–15 dGH

Chiều dài chuẩn (SL): 70 mm. Đáy bể: 60 × 30 cm. Thể tích: khoảng 54 lít với bể 60 × 30 × 30 cm.

• Nhiệt độ: 20–30°C
• pH: 5,5–8,0, tùy nơi thu mẫu
• Độ cứng: 8–15 dGH

Loài cá cầu vồng nhỏ này hợp nhất với bể trồng dày cây, và chúng lên màu đẹp nhất trong kiểu bể như vậy. Dòng chảy nên khá yếu. Cây trong bể cũng hưởng lợi từ dòng chảy yếu. Bạn nhớ chừa khoảng trống giữa các cụm cây để cá có chỗ bơi và để cá đực có chỗ khoe màu với nhau. Loài này cần nước thật sạch mới khỏe, vì vậy bạn nên thay nước một phần mỗi tuần.

Giống phần lớn các loài cùng chi, cá cầu vồng lùn ăn tạp và không kén ăn. Chúng chịu hầu hết thức ăn khô, đông lạnh lẫn thức ăn sống. Cho ăn thức ăn sống đều đặn thì cá sẽ lên màu đẹp nhất.

Cá rất hiền. Nhờ chịu được nhiều kiểu nước và kích thước khá nhỏ, chúng hợp với nhiều bể cộng đồng. Bạn cùng bể phù hợp gồm các loài cá cầu vồng cùng cỡ, cá tetra, danio, barb, cichlid lùn, cá bống nước ngọt và cá da trơn như Corydoras. Giống các loài cá cầu vồng khác, chúng khá nhát và sống tốt hơn hẳn khi nuôi thành đàn ít nhất 6-8 con, càng đông càng tốt. Có đồng loại bên cạnh, cá đực cũng chịu khoe màu đẹp nhất.

Cá đực trưởng thành có màu rực rỡ hơn, vây lưng và vây hậu môn dài hơn. Cá cái thì thân cao hơn.

Giống các loài khác trong chi, cá cầu vồng lùn thuộc nhóm đẻ trứng rải rác và không khó cho đẻ. Phần hơi khó là nuôi cá bột. Bể đẻ nên dài ít nhất 76 cm, nước hơi cứng và kiềm, pH khoảng 7,5, nhiệt độ 26,5–29°C. Một lọc nhỏ chạy bằng máy sủi khí là đủ cung cấp oxy và tạo dòng. Bạn trồng kín bể bằng cây lá nhỏ như rêu java, hoặc dùng búi sợi nylon làm giá đẻ. Bể không cần nền. Cá bố mẹ nên vỗ theo nhóm trong một bể riêng, cho ăn nhiều thức ăn sống và đông lạnh. Khi cá vào độ sinh sản, cá cái tròn bụng thấy rõ, còn cá đực khoe màu với nhau gần như suốt ngày. Lúc đó bạn chọn cặp béo nhất, màu đẹp nhất và thả sang bể đẻ. Tăng nhiệt độ lên một chút thường đủ kích cá đẻ. Cặp cá sẽ đẻ trong vài tuần, ngày nào cũng đẻ một mẻ trứng. Trứng bám vào bề mặt nhờ một sợi tơ nhỏ. Cá bố mẹ thường không ăn trứng, nhưng nuôi cá bột ở bể riêng vẫn dễ hơn. Vì vậy bạn nên kiểm tra cây hoặc búi nylon thường xuyên, thấy trứng thì chuyển sang bể ương chứa nước lấy từ bể đẻ. Tùy nhiệt độ, trứng nở sau 7-12 ngày. Cá bột lúc đầu rất nhỏ, cần thức ăn cỡ trùng cỏ. Khoảng một tuần sau, cá chuyển sang ăn được thức ăn sống bơi tự do như ấu trùng Artemia. Đừng dùng thức ăn chìm vì cá bột thường bơi sát mặt nước.

Papua New Guinea, Úc.

Loài này sống ở nhiều kiểu sinh cảnh khác nhau đến bất ngờ, từ suối nước trong, chảy đều đến ao nước tĩnh, đục và ngả màu tanin. Hóa học nước ở những nơi này cũng chênh lệch rất lớn, nên đây là loài dễ thích nghi (xem thông số nước bên dưới). Cá thường tụ quanh những chỗ có nơi ẩn nấp như đám cây thủy sinh, khúc gỗ hay cành cây chìm.

Trên thị trường có vài dạng địa lý của loài này. Chúng khác nhau về màu sắc, hoa văn, và ít gặp hơn là kích thước. Bạn không nên nuôi chung các dạng này vì chúng có thể lai với nhau. Giữa một số dạng, khác biệt rõ đến mức trong tương lai rất có thể chúng sẽ hóa ra là những loài riêng.