Cá cầu vồng neon lùn

Cá cầu vồng neon lùn (Melanotaenia praecox) là một loài cá cầu vồng nhỏ, chỉ có ở hệ thống sông Mamberamo trên đảo New Guinea, Indonesia. Ngoài tự nhiên, chúng sống ở những nhánh sông chảy xiết đổ ra dòng chính và ở các vùng đầm lầy xung quanh. Cá hiền và đủ nhỏ để thả chung trong nhiều bể cộng đồng. Chúng lên màu đẹp nhất trong bể trồng dày cây, có thêm cây thả nổi cho ánh sáng dịu bớt.

• Kích thước tối đa: 80 mm SL
• Kích thước bể: 60 × 30 cm
• Nhiệt độ: 23–28°C
• pH: 6,8–7,5
• Độ cứng: 5–15 dGH

Cá tuy nhỏ nhưng bơi rất nhiều. Vì thế bể nuôi phải có kích thước tối thiểu 60 × 30 × 30 cm, tức khoảng 54 lít.

• Nhiệt độ: 23–28°C
• pH: 6,8–7,5
• Độ cứng: 5–15 dGH

Bể trồng dày cây là môi trường lý tưởng cho loài cá cầu vồng nhỏ này, và trong bể như vậy chúng sẽ lên màu đẹp nhất. Cá không thích ánh sáng mạnh. Bạn nên thả thêm cây thả nổi cho ánh đèn chiếu vào bể dịu bớt. Giữa các cụm cây cần chừa khoảng trống để cá có chỗ bơi, và để các con đực có chỗ khoe màu với nhau. Loài này cần nước thật sạch mới khỏe, nên thay một phần nước mỗi tuần.

Giống phần lớn các loài cùng chi, cá cầu vồng neon lùn ăn tạp và dễ ăn. Chúng nhận gần hết các loại thức ăn khô, đông lạnh và thức ăn sống. Nếu cho ăn thức ăn sống đều đặn, cá sẽ lên màu đẹp nhất.

Đây là loài rất hiền. Do kích thước khá nhỏ, chúng hợp với nhiều bể cộng đồng. Những loài nuôi chung tốt gồm các loài cá cầu vồng cỡ tương đương, cá tetra, cá danio, cá barb, cá cichlid lùn, cá bống nước ngọt và các loài cá da trơn như Corydoras. Giống những loài cá cầu vồng khác, chúng có thể khá nhát. Cá sống khỏe hơn hẳn khi nuôi thành đàn ít nhất 6-8 con, càng đông càng tốt. Có đồng loại bên cạnh thì các con đực cũng chịu khoe màu đẹp nhất.

Con đực trưởng thành to hơn và có màu rực rỡ hơn con cái. Càng lớn, thân con đực càng cao hơn hẳn so với con cái.

Giống các loài khác trong chi, loài này đẻ trứng rải rác và cho sinh sản không khó. Phần khó hơn là nuôi cá bột trong giai đoạn đầu. Bể đẻ nên dài ít nhất 45 cm. Nước trong bể nên hơi cứng và có tính kiềm, pH khoảng 7,0, nhiệt độ 24 – 26,5 °C. Một bộ lọc khí nhỏ là đủ cung cấp oxy và tạo dòng chảy. Bạn nên cho thật nhiều cây lá nhỏ như rêu java vào bể, hoặc dùng búi đẻ bằng sợi nylon. Bể đẻ không cần nền.

Tốt nhất là nuôi vỗ cá bố mẹ theo nhóm trong một bể riêng, cho ăn nhiều thức ăn sống và đông lạnh. Khi cá vào độ sinh sản, con cái sẽ trông tròn bụng rõ rệt, còn các con đực khoe màu với nhau gần như liên tục. Lúc đó bạn chọn cặp mập nhất, màu đẹp nhất rồi thả sang bể đẻ. Tăng nhiệt độ lên một chút thường có thể kích cá đẻ. Cặp cá sẽ đẻ kéo dài vài tuần, ngày nào cũng đẻ một mẻ trứng. Trứng bám vào bề mặt nhờ một sợi tơ nhỏ.

Cá bố mẹ hay ăn trứng, và nuôi cá bột ở bể riêng cũng dễ hơn. Vì vậy bạn nên kiểm tra cây hoặc búi đẻ thường xuyên. Thấy trứng thì chuyển sang bể ương, dùng nước lấy từ bể đẻ. Trứng nở sau 7-10 ngày, nhanh hay chậm tùy nhiệt độ. Cá bột rất nhỏ nên lúc đầu cần thức ăn dạng trùng cỏ. Khoảng một tuần sau, cá bột chuyển sang ăn được thức ăn bơi trong nước như ấu trùng Artemia. Không nên dùng thức ăn chìm, vì cá bột thường bơi sát mặt nước. Mỗi lứa thường được nhiều cá bột hơn một chút so với các loài cá cầu vồng khác.

Loài này chỉ có ở hệ thống sông Mamberamo, New Guinea, Indonesia. Mamberamo dài hơn 2000 km và là một trong những hệ thống sông lớn nhất trên đảo.

Cá thường sống ở những nhánh sông chảy xiết tách ra từ dòng chính, và cả ở các vùng đầm lầy quanh đó. Chúng hay tụ lại quanh những đám thực vật thủy sinh, hoặc quanh rễ cây và khúc gỗ chìm dưới nước.