Cá chạch suối Sarawak

Nemacheilus saravacensis là một loài cá chạch họ Nemacheilidae, sống trên đảo Borneo. Loài này đã được ghi nhận ở các lưu vực sông thuộc Sarawak (Malaysia) và Tây Kalimantan (Indonesia). Nó sống trong những con suối rừng nước trong, màu trà, có độ cứng khoáng và pH thấp. Cá này hiếm gặp trong giới chơi cá cảnh, và có thể mới chỉ đến tay người chơi khi lẫn trong các lô cá khác. Dọc đường bên của cá có 13-17 đốm sẫm xếp không đều, trên lưng có số vệt vắt ngang tương đương.

• Kích thước tối đa: 50 mm SL
• Kích thước bể: 60 × 30 cm
• Nhiệt độ: 23–26°C
• pH: 4,5–7,0
• Độ cứng: 1–10 dGH
• Cần dòng chảy mạnh, lọc phải đảo toàn bộ nước trong bể 8–12 lần mỗi giờ

Nên dùng bể có đáy từ 60 × 30 cm trở lên (khoảng 54 lít).

• Nhiệt độ: 23–26°C
• pH: 4,5–7,0
• Độ cứng: 1–10 dGH

Loài này không khó nuôi nếu điều kiện phù hợp. Rất nên nuôi chúng trong bể dựng giống một con suối hay dòng sông đang chảy. Nền nên gồm đá nhiều cỡ, cát, sỏi mịn và vài tảng đá đã bị nước bào mòn nhẵn.

Bạn có thể bày thêm các cành lũa, xếp sao cho tạo thành nhiều hốc, khe và góc khuất bóng. Cách bày này làm tầm nhìn trong bể bị chắn ngang ở nhiều chỗ. Phần lớn cây thủy sinh sẽ khó sống trong môi trường như vậy. Tuy vậy, những loại cây bền như Microsorum, Bolbitis hay Anubias spp. vẫn trồng được bằng cách buộc lên lũa, đá.

Bể không cần nước chảy xiết như thác. Dù vậy, cá khỏe nhất khi nước giàu oxy hòa tan và có dòng chảy nhất định. Vì thế bạn nên dùng lọc máy, lắp thêm bơm tạo dòng hoặc sủi khí khi cần.

Giống nhiều loài cá sống ở nước chảy, loài này không chịu được chất bẩn hữu cơ tích tụ trong bể. Nước phải thật sạch thì cá mới phát triển tốt. Thay 30-50% nước mỗi tuần nên là việc làm thường lệ.

Các loài Nemacheilus ăn tạp, nhưng phần lớn thức ăn của chúng là côn trùng nhỏ, giun, giáp xác và các loại động vật phù du khác. Chúng ăn tương đối ít thực vật, và phần thực vật này chủ yếu nằm sẵn trong dạ dày con mồi.

Trong bể, chúng chịu ăn thức ăn khô cỡ vừa miệng, nhưng không nên chỉ cho ăn mỗi loại này. Cho ăn hằng ngày các loại thức ăn sống và đông lạnh cỡ nhỏ như Daphnia, Artemia, trùng huyết... thì cá sẽ lên màu đẹp và khỏe nhất.

Bạn cùng bể tốt nhất là những loài cá sống trong môi trường tương tự ngoài tự nhiên, nhất là các loài cá chép hiền, hay bơi ở vùng nước thoáng. Loài chạch này vốn hay lẩn trốn. Chỉ cần có một hai đàn cá như vậy trong bể là nó mạnh dạn hơn thấy rõ.

Bạn cũng có thể nuôi chung với các loài chạch ưa dòng chảy thuộc các giống Gastromyzon, Pseudogastromyzon, Beaufortia và Sewellia, hoặc các loài cá chép sống tầng đáy như Crossocheilus và Garra.

Một số họ hàng có dáng tương tự, như các loài Nemacheilus khác, Acanthocobitis và Schistura spp., giữ lãnh thổ quá gắt hoặc hung dữ theo kiểu khác. Dù vậy, trong bể lớn hơn thì vẫn có thể nuôi chung được.

Loài này hiền với đồng loại và có vẻ thích sống theo nhóm. Vì vậy, rất nên mua từ bốn con trở lên.

Con đực trưởng thành có nếp da dưới mắt, có các hàng nốt sần ở mặt trên vây ngực và một ít nốt sần ở cuống đuôi.

Con cái trưởng thành nhiều khả năng to hơn và thân đầy đặn hơn con đực một chút.

Chưa có ghi nhận.

Loài này có nguồn gốc từ đảo Borneo. Nó đã được ghi nhận ở nhiều lưu vực sông thuộc bang Sarawak (Malaysia) và tỉnh Kalimantan Barat (Tây Kalimantan) của Indonesia nằm sát bên.

Xa hơn về phía bắc, ở bang Sabah (Malaysia), người ta cũng đã thu được những con cá trông tương tự, nhưng đến nay vẫn chưa định danh được. Địa điểm mẫu chuẩn là 'Senah, bang Sarawak, Borneo, Đông Malaysia'.

Ảnh chụp nơi sống của loài này cho thấy những con suối rừng nước trong, màu trà. Cây cỏ mọc dày dọc hai bên bờ, còn nền suối là cát, đá nhỏ và sỏi.

Loài này cũng có mặt ở những nơi nền cát, nhiều mùn hữu cơ như rễ cây, cành cây chìm và lớp lá rụng.

Nước ở những nơi như vậy thường có độ cứng khoáng và pH thấp. Ngoài tự nhiên, các loài sống cùng chỗ với nó gồm 'Puntius' kuchingensis, Trigonopoma pauciperforatum, Betta lehi, Acanthopsoides và Pangio spp.

Loài này hiếm gặp trong giới chơi cá cảnh. Cho đến nay, có thể nó mới chỉ xuất hiện khi lẫn trong các lô hàng cá khác.

Dấu hiệu nhận dạng là hoa văn trên thân, gồm 13-17 đốm sẫm xếp không đều dọc đường bên và thêm 13-17 vệt hình yên ngựa vắt ngang lưng.

Ở một số cá thể hoặc quần thể, vệt trên lưng và vệt bên hông nối liền nhau. Ngoài ra, loài này (thường) có 16 tia vây đuôi phân nhánh và 9-10½ tia vây lưng phân nhánh. Lỗ mũi trước của nó nằm ở 'đầu mút của một ống cắt xiên có đỉnh nhọn' (Hadiaty và Kottelat, 2010).

Theo Kottelat (1990), giống Nemacheilus được nhận diện qua tổ hợp các đặc điểm sau: thân thon dài, đường bên hoàn chỉnh, một số loài có vảy lớn hơn ở phía trên và phía dưới đường bên, vây đuôi chẻ đến chẻ sâu với thùy trên lớn hơn, mắt to, miệng nhỏ và cong mạnh, môi thường mỏng, môi trên thường không bị ngắt quãng ở giữa, hàm trên có processus dentiformis (một mấu nhô giống răng), hàm dưới không có khía ở giữa, râu dài, con đực thường có nếp da dưới mắt, tia vây ngực 2-6 dày lên và mang các hàng nốt sần.

Họ Nemacheilidae phân bố rộng trên phần lớn lục địa Á-Âu. Tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Nam Á và Trung Quốc là những trung tâm đa dạng loài nổi bật của họ này.

• Bănărescu, P. M. and T. T. Nalbant (1995). A generical classification of Nemacheilinae with description of two new genera (Teleostei: Cypriniformes: Cobitidae). Travaux du Museum d'Histoire Naturelle 'Grigore Antipa' 35, 429-495
• Boulenger, G. A. (1894). Descriptions of new freshwater fishes from Borneo. Annals and Magazine of Natural History (Series 6) v. 13 (no. 75), 245-251
• Hadiaty, R. K. and M. Kottelat. (2010). Nemacheilus marang, a new loach (Teleostei: Nemacheilidae) from Sangkulirang karst, eastern Borneo. Zootaxa 2557, 39-48
• Kottelat, M. (1990). Indochinese nemacheilines. A revision of nemacheiline loaches (Pisces: Cypriniformes) of Thailand, Burma, Laos, Cambodia and southern Viet Nam. Verlag Dr. Friedrich Pfeil, München, Germany, 1-262
• Kottelat, M. and E. Widjanarti (2005). The fishes of Danau Sentarum National Park and the Kapuas Lakes area, Kalimantan Barat, Indonesia. Raffles Bulletin of Zoology Supplement 13, 139-173
• Parenti, L. R. and K. K. P. Lim (2005). Fishes of the Rajang Basin, Sarawak, Malaysia. Raffles Bulletin of Zoology Supplement 13, 175-208
• Šlechtová, V., J. Bohlen and H. H. Tan (2007). Families of Cobitoidea (Teleostei; Cypriniformes) as revealed from nuclear genetic data and the position of the mysterious genera Barbucca, Psilorhynchus, Serpenticobitis and Vaillantella. Molecular Phylogenetics and Evolution 44(3), 1358-1365
• Tan, H. H. and M. Kottelat (2009). The fishes of the Batang Hari drainage, Sumatra, with description of six new species. Ichthyological Exploration of Freshwaters 20(1), 13-69
• Tang, Q., H. Liu, R. Mayden and B. Xiong (2006). Comparison of evolutionary rates in the mitochondrial DNA cytochrome b gene and control region and their implications for phylogeny of the Cobitoidea (Teleostei: Cypriniformes). Molecular Phylogenetics and Evolution 39(2), 347-357
• Kottelat, M. (2012). Conspectus cobitidum: an inventory of the loaches of the world (Teleostei: Cypriniformes: Cobitoidei). Raffles Bulletin of Zoology Supplement 26, 1-199
• Kottelat, M. (2013). The fishes of the inland waters of southeast Asia: a catalogue and core bibiography of the fishes known to occur in freshwaters, mangroves and estuaries. The Raffles Bulletin of Zoology Supplement 27, 1-663