Cá dĩa bồ câu (Pigeon Blood discus)

Nguồn gốc

Các nguồn đều nói cá dĩa bồ câu ra đời vào đầu thập niên 1990, nhưng chi tiết thì mỗi nguồn kể một kiểu. Có nguồn ghi đây là dòng do nhà lai tạo Thái Lan Kitti Phanaitthi làm ra. Nguồn khác chỉ nói nó xuất hiện như một đột biến trong các trại cá dĩa châu Á.

Một nguồn kể rằng dòng này có thể đến từ việc ghép một con đực lam sọc (striped turquoise) thuộc dòng Schmidt-Focke với một con cái lam đỏ (red turquoise). Theo nguồn này, Kitti đem cá đi trưng bày ở hội chợ Aquarama năm 1991, và từ đó cá lan ra khắp thế giới.

Tên "pigeon blood" lấy từ màu hồng ngọc "huyết bồ câu". Trên diễn đàn, một người cho rằng tên tiếng Anh có sau tên tiếng Thái. Một người khác thì coi cái tên này chỉ là nhãn tiếp thị cho cá dĩa đỏ sậm.

Có nguồn cho biết dạng Pigeon Blood nguyên bản ngày nay không còn nữa. Người ta đã đem nó lai vào rất nhiều dòng cá dĩa khác.

Nhận biết và các dòng

Cá có nền trắng kem đến cam đỏ, trên thân là sọc hoặc vân đỏ. Sọc đen dọc thân rất mờ hoặc không có. Mắt đỏ đậm.

Cá dĩa thường thì sẫm màu và hiện sọc đen khi bị chuyển sang chỗ lạ. Cá bồ câu không làm vậy. Cá con mới 5–7 cm đã lên màu như cá lớn, nên bạn nhìn cá nhỏ cũng đoán được màu lúc trưởng thành.

Điểm người chơi soi kỹ nhất là peppering, tức những đốm đen li ti không đều trên thân. Đây là sắc tố melanin rải thành chấm nhỏ, đi kèm với đột biến bồ câu. Cá thời đầu bị đốm rất nặng. Bây giờ con nào ít đốm, đỏ đậm và nhiều mảng trắng thì được chấm cao hơn. Chăm tốt giữ được đốm ở mức thấp, nhưng gen gây đốm thì không bỏ đi được.

Một số dòng có gốc từ Pigeon Blood:

• Red Melon, Marlboro Red và Red Passion đều có nguồn gốc từ Pigeon Blood nguyên bản.
• Pigeon Blood Panda: thuộc kiểu lam đỏ, nền đỏ, chấm xanh lam xếp kiểu bàn cờ, vây lưng và vây hậu môn có phần ngả đen.

Pigeon Blood có hàng chục biến thể. Mỗi trại tự đặt tên riêng nên tên gọi không thống nhất. Cùng một kiểu cá mà mỗi nơi gọi một tên là chuyện thường gặp.

Nuôi thế nào

Thông số nước theo các nguồn:

Nên nuôi theo nhóm 4–6 con trong bể đã chạy vi sinh. Một con cần bể khoảng 190 lít, mỗi con thêm thì cộng khoảng 38 lít. Cây như dương xỉ Java, ráy (anubias), cây kiếm Amazon cùng lũa đều hợp với cá.

Cá dĩa bồ câu hiền. Bạn có thể nuôi chung với tetra neon, neon vua (cardinal), tetra đèn (glowlight), cá rìu và chuột sterbai. Người chơi Việt dặn không thả cá lau kiếng chung với cá dĩa, vì lau kiếng hay bám vào hút lớp nhớt trên da cá dĩa.

Về thức ăn, có thể cho ăn đồ sống, đông lạnh hoặc sấy khô như artemia, bloodworm, bo bo, cho thêm chút rau. Cá lớn ăn khoảng 3 bữa một ngày, cá con khoảng 5 bữa. Dân chơi trong nước hay cho ăn tim bò xay, trùn chỉ và thức ăn chế biến sẵn, chia nhiều bữa nhỏ. Cá dĩa cần nước rất sạch, nên ăn nhiều bữa thì càng phải thay nước đều.

Nền và vách bể tối có thể làm cá bồ câu nổi đốm đen. Vì vậy có nguồn khuyên dùng đèn sáng và nền màu nhạt.

Sinh sản

Cá dĩa bồ câu đẻ giống các cá dĩa khác. Cả bố lẫn mẹ cùng giữ trứng. Trứng nở sau khoảng 60 giờ. Trong 5–6 ngày đầu, cá bột ăn lớp nhớt trên da bố mẹ. Nên cho cá đẻ ở bể riêng, nước mềm và chua (pH 5,5–6).

Có một khó khăn riêng của dòng này. Cá bố mẹ thường không sẫm màu khi đẻ, nên cá bột có thể khó tìm ra bố mẹ để bám. Người chơi gợi ý dùng bể có vách trắng hoặc xanh nhạt, bọc mút lọc màu tối bằng vải nylon trắng và hạ mực nước xuống.

Dòng này chưa bao giờ được làm cho ổn định. Cá con sinh ra vẫn phân ly giống như thế hệ bố mẹ. Ở lần ghép đầu tiên, khoảng một nửa đàn con là lam đỏ, nửa còn lại là lam sọc. Nên bạn đừng mong cặp bồ câu nào cũng cho ra toàn cá con giống hệt bố mẹ.

Một người chơi cho rằng dạng màu không quyết định cá làm bố mẹ tốt hay dở. Theo người này, tính từng con mới là thứ quyết định.

Bệnh và vấn đề sức khỏe

Ngoài chuyện đó ra, cá được mô tả là khỏe. Khuyết điểm riêng của dòng là đốm đen, hay hiện ra khi cá bị stress hoặc sống trong môi trường tối. Nguyên nhân gây đốm có thể là gen, stress và môi trường xung quanh.

Cá dĩa nói chung dễ bị bệnh đường ruột và sán mang. Nếu không chữa sớm, bệnh có thể lây ra cả đàn.

Chọn mua

Ở Việt Nam, cá thường bán ở cỡ 7–9 cm và hay được rao chung với cá dĩa đỏ. Khi chọn, bạn nhìn mấy điểm sau:

• Thân ít đốm đen.
• Màu đỏ sạch, không lem.
• Mắt đỏ.

Các dòng gốc bồ câu tốt đã được trại lọc bỏ phần lớn cá bị đốm. Vì cá con 5–7 cm đã lên màu như cá lớn, nhìn cá cỡ bán là đã đánh giá được khá nhiều.

Khi đem cá về, tắt đèn ít nhất 4 tiếng, không cho ăn trong 24 giờ đầu. Cho cá quen nước mới bằng cách nhỏ giọt hoặc thả nổi cả túi.

Chữ "huyết bồ câu" nghe sang, nhưng trên diễn đàn có người coi nó chỉ là tên tiếp thị cho cá dĩa đỏ sậm. Bạn cứ nhìn con cá trước mặt, đừng mua theo cái tên.

Tranh cãi

Trên diễn đàn, người chơi kể rằng quan niệm về đốm đen đã thay đổi. Trước đây đốm còn được ưa chuộng, giờ thì phần lớn người chơi không thích nữa. Một người cho rằng chính người lai tạo đã thổi phồng đặc điểm này cho những người mua dễ bị dắt mũi.

Cái tên cũng gây tranh cãi. Một người trên diễn đàn gạt đi chữ "pigeon blood" và cho rằng đó chỉ là cách tiếp thị cá dĩa màu đỏ sậm.