Cá đĩa

Cá đĩa đến tay người chơi cá cảnh lần đầu vào năm 1933 và gây sốt ngay lúc đó. Cá trưởng thành dài khoảng 15 cm từ đầu đến đuôi. Nhìn chính diện, thân cá mỏng đến bất ngờ so với cỡ của nó. Nhìn ngang thì cá gần như tròn, và cái tên discus cũng từ đó mà ra, tiếng Latin nghĩa là cái đĩa. Ngoài tự nhiên, màu nền của thân là nâu. Vây lưng và vây hậu môn phủ các vạch xanh lam rực rỡ, những vạch này kéo dài lên cả lưng và bụng. Vây lưng, vây bụng và vây hậu môn đều có viền đỏ tươi. Có một dạng ở hồ Tefe, Brazil mang vạch xanh lục hoặc xanh lam ánh kim khắp vây và thân. Dạng này đôi khi được gọi là Royal Discus.

Nhiều dạng màu như đỏ, vàng, cam và Sunset Discus màu vàng cam không có ngoài tự nhiên. Chúng là kết quả của nhiều năm lai tạo kỹ lưỡng.

Với cá đĩa con, bể nhỏ nhất cũng phải dài khoảng 100 cm, rộng 50 cm và cao 50 cm. Cá đĩa trưởng thành cần bể dài khoảng 150 cm, tức tối thiểu khoảng 280 lít. Có bể cỡ đó thì cá mới thoải mái và mới có cơ hội sinh sản thành công. Bể nên trồng nhiều cây và có lọc tốt. Cá đĩa không chịu được việc nước thay đổi. Bể càng nhiều nước thì các thông số càng thay đổi chậm.

Cá đĩa cần nước thật sạch, lọc qua than bùn, trong một bể trồng cây đã chạy ổn định. Nhiệt độ nên giữ đều ở 28°C, pH 6,5–7,5, độ cứng 1–12 dGH. Khi cho sinh sản thì nâng lên 30°C, pH 6–6,5, độ cứng 0–5 dGH.

Cá đĩa kén ăn. Bạn nhất định phải cho chúng ăn thức ăn sống và thức ăn đông lạnh. Nếu chỉ cho ăn thức ăn khô dạng mảnh thì cá sẽ chết nhanh. Thỉnh thoảng bạn vẫn có thể cho ăn loại này để bổ sung. Lúc nuôi con, cá bột rỉa thức ăn trên hai bên thân cá bố mẹ. Vì vậy cả cá đực lẫn cá cái đều cần thêm protein.

Cá đĩa rất hiền. Chúng không đào bới nền, cũng không nhổ hay xé cây. Cá đĩa sống hòa thuận với các loài khác, trừ lúc sinh sản. Khi đó chúng bảo vệ con rất quyết liệt.

Cách tốt nhất là mua một đàn cá đĩa con rồi để chúng tự ghép cặp. Cá đĩa đã thành đôi thì gắn bó với nhau suốt đời. Khi một cặp đã tìm được nhau, chúng tách khỏi đàn và chiếm riêng một góc bể làm lãnh thổ. Nếu muốn cho sinh sản thành công, bạn chỉ nên để lại một cặp trong bể. Số cá con còn lại thì chuyển sang bể khác, ở đó có thể sẽ có thêm một cặp nữa thành đôi.

Chỉ dân chuyên mới phân biệt được cá đực và cá cái. Vào lúc đẻ, gai sinh dục của cá đực nhọn, còn của cá cái thì bẹt và tròn. Vào mùa sinh sản, nếu nhìn từ trên xuống, bạn sẽ thấy cá cái hơi mập hơn vì bụng đầy trứng.

Trong khoảng 4 ngày đầu, cá bố mẹ liên tục dời cá bột từ chỗ này sang chỗ khác trong bể, giống cách cá ông tiên vẫn làm. Khi cá bột bơi được, chúng lập tức bơi đến bám vào hai bên thân bố mẹ. Chúng chúi đầu vào dưới vảy, giật qua giật lại để ăn thứ gì đó ở dưới vảy. Đến một lúc, con bố hoặc con mẹ bị rỉa mệt quá sẽ lắc mình hất đàn con ra. Đàn con liền chuyển sang con còn lại. Cứ thế kéo dài nhiều tuần, đến khi cá con đủ sức tự sống giữa đám cây trong bể.

Cá đĩa sống ở vùng Amazonas rộng lớn, cùng khu vực với cá ông tiên (Pterophyllum) và Cichlasoma festivum. Vùng này trải dài từ trung lưu sông Amazon vào tận sâu trong rừng rậm của các vùng ngập lũ ở Venezuela và Peru.

Ngoài tự nhiên, cá đĩa khá hay gặp ở những khúc sông quanh co, nước lặng và có nhiều cây thủy sinh mọc dày. Chúng cũng hay trú dưới các bờ đất nhô ra và trong khe đá. Ở chỗ nước nông, cá bố mẹ giữ con dưới tán lá của nhiều loài Nymphaea.