Cá neon đèn lồng

Cá neon đèn lồng (glowlight tetra), Hemigrammus erythrozonus, là một loài cá characin nhỏ. Ngoài tự nhiên, người ta mới chỉ ghi nhận loài này ở sông Essequibo thuộc Guyana. Cá khỏe, giá rẻ và là một trong những lựa chọn tốt nhất cho người mới chơi cá. Toàn bộ cá trên thị trường đều do các trại thương mại nhân giống hàng loạt. Ngoài dạng thường còn có dạng bạch tạng, do người nuôi lai chọn lọc mà ra. Ngoài tự nhiên, cá sống ở các nhánh sông chảy qua rừng, nơi nước nhuốm màu tanin và thường rất axit. Trong nước axit, cá lên màu đẹp hơn.

• Kích thước tối đa: 40 mm SL (chiều dài chuẩn)
• Kích thước bể: 60 × 38 cm
• Nhiệt độ: 24–28°C
• pH: 5,5–7,5
• Độ cứng: 2–15 dGH

Một bể 60 × 38 × 30 cm, khoảng 68 lít, có thể nuôi thoải mái một đàn nhỏ.

• Nhiệt độ: 24–28°C
• pH: 5,5–7,5. Cá vẫn sống được trong nước hơi kiềm, nhưng thường lên màu đẹp hơn khi nuôi trong nước axit.
• Độ cứng: 2–15 dGH

Cá được các trại nhân giống với số lượng khổng lồ nên rất dễ thích nghi và sống tốt trong hầu hết các bể. Trong bể trồng dày cây, cá trông đặc biệt nổi bật. Còn trong bể bày trí quá trơ trọi, màu cá có thể hơi nhợt. Nếu thật sự muốn thấy cá đẹp nhất, bạn có thể set một bể biotope. Nền dùng cát sông, thêm vài cành lũa và ít rễ cây cong queo. Nếu không tìm được lũa có dáng ưng ý, bạn có thể dùng cành dẻ gai (beech) thông thường, miễn là gỗ đã phơi thật khô và lột sạch vỏ. Thêm vài nắm lá khô là bể có cảm giác tự nhiên hẳn. Lá dẻ gai hay lá sồi đều dùng được. Cứ để gỗ và lá nhuộm nước thành màu trà loãng. Vài tuần một lần, bạn vớt lá cũ ra và thay lá mới để lá không mục làm bẩn nước. Bạn cũng có thể bỏ một túi lưới nhỏ đựng than bùn loại dùng được cho bể cá vào lọc để nước giống nước đen ngoài tự nhiên hơn. Đèn nên để khá dịu. Trong điều kiện như vậy, cá mới khoe hết vẻ đẹp thật sự của mình.

Cá rất dễ cho ăn và gần như cho gì cũng ăn. Muốn cá khỏe và lên màu đẹp nhất, bạn nên cho ăn đều đặn các loại thức ăn sống và đông lạnh cỡ nhỏ như trùng huyết, Daphnia, Artemia, xen với thức ăn khô dạng mảnh và dạng hạt.

Đây là một trong những loài tetra hợp nhất với bể cộng đồng thông thường. Cá hoạt bát, màu khá đẹp và hiền. Chúng sống chung tốt với hầu hết các loài cá đẻ con, danio, rasbora, các loài tetra khác và những loài cá tầng đáy hiền lành như Corydoras hay các loài thuộc họ Loricariidae cỡ nhỏ. Phần lớn các loài cá sặc và cichlid lùn dễ mua ngoài tiệm cũng nuôi chung được. Dĩ nhiên, cá sẽ không an toàn khi ở cùng các loài lớn hơn có thể coi nó là mồi, chẳng hạn cá ông tiên. Trong bể biotope như mô tả ở trên, bạn có thể nuôi chung cá với các loài Hemigrammus hoặc Hyphessobrycon khác, cá bút chì, cichlid lùn Apistogramma và các loài cá đáy vừa kể.

Lúc nào cũng nên mua ít nhất 6 con, tốt nhất từ 10 con trở lên. Bản tính loài này là sống theo đàn, nên có đồng loại bên cạnh thì cá khỏe hơn hẳn. Mà nuôi theo đàn thì trông cũng đẹp mắt hơn nhiều.

Con cái trưởng thành có bụng tròn hơn con đực và thường lớn hơn một chút.

Loài này khá dễ sinh sản. Tuy vậy, nếu muốn nuôi lên được kha khá cá bột thì bạn cần set một bể đẻ riêng. Bể cỡ khoảng 45 × 25 × 25 cm là được. Bể đẻ nên để ánh sáng thật tối và có vài bụi cây lá mảnh như rêu java hoặc búi sợi đẻ trứng (spawning mop) để cá có chỗ đẻ. Một cách khác là trải lưới phủ kín đáy bể. Mắt lưới phải đủ to để trứng lọt xuống, nhưng đủ nhỏ để cá bố mẹ không với tới trứng. Nước nên mềm và axit, pH 5,5–6,5, GH 1–5, nhiệt độ khoảng 26,5–29°C. Lọc nước qua than bùn sẽ có ích, dùng nước RO cũng vậy. Về lọc thì chỉ cần một lọc bọt biển nhỏ chạy bằng máy sủi, sủi thật nhẹ là đủ.

Bạn có thể cho cá đẻ theo đàn, mỗi giới chừng nửa tá con là đẹp. Cho cá bố mẹ ăn nhiều thức ăn sống cỡ nhỏ để vỗ, thường cá sẽ đẻ mà không gặp mấy trục trặc. Bạn cũng có thể cho đẻ theo cặp. Với cách này, bạn vỗ cá đực và cá cái riêng ở hai bể khác nhau. Khi cá cái căng trứng thấy rõ và cá đực lên màu đẹp nhất, bạn chọn con cái mập nhất và con đực màu đẹp nhất, thả sang bể đẻ vào buổi tối. Thường thì sáng hôm sau chúng sẽ đẻ. Có một chi tiết thú vị là lúc đẻ, cặp cá thường lật ngửa hẳn người.

Dù chọn cách nào, cá bố mẹ cũng sẽ ăn trứng nếu có dịp, nên thấy trứng là phải vớt cá bố mẹ ra ngay. Trứng nở sau 24–36 giờ. Khoảng 3–4 ngày sau đó, cá bột bắt đầu bơi tự do. Mấy ngày đầu, bạn cho cá bột ăn thức ăn dạng trùng cỏ (infusoria), đến khi chúng đủ lớn để ăn giun siêu nhỏ (microworm) hoặc ấu trùng Artemia mới nở. Trứng và cá bột ở giai đoạn đầu rất nhạy với ánh sáng, nên nếu được thì cứ để bể trong bóng tối. Trung bình mỗi con cái đẻ được 120–150 trứng một lứa.

Người ta mới chỉ ghi nhận loài này ở sông Essequibo, Guyana. Dù vậy, bạn đừng mong tìm được cá bắt ngoài tự nhiên trên thị trường. Toàn bộ cá bán ra đều đến từ các trại thương mại nhân giống hàng loạt ở nhiều nơi trên thế giới. Ở Anh, phần lớn cá bán ra có nguồn gốc từ Đông Âu.

Essequibo là con sông dài nhất Guyana và chảy qua nhiều kiểu sinh cảnh khác nhau. H. erythrozonus chủ yếu sống ở vùng rừng, trong các nhánh sông tách ra từ dòng chính. Nước ở đây thường có màu nâu sẫm do tanin tiết ra từ xác hữu cơ đang phân hủy. Cũng vì thế mà nước thường rất axit.

Loài này gần như tiệm cá nào cũng có. Cá vừa khỏe vừa rẻ nên là một trong những lựa chọn tốt nhất cho người mới chơi. Dạng bạch tạng do lai chọn lọc để bán ra thị trường cũng đã trở nên phổ biến trong những năm gần đây. Cách chăm dạng bạch tạng giống hệt dạng thường.

Từ lâu, chi Hemigrammus gần như là chỗ gom chung cho đủ loại characin nhỏ. Các nghiên cứu gần đây đã chuyển một số loài từng thuộc chi này sang các chi khác. Phần lớn giới chuyên môn đồng ý rằng chi này cần được rà soát lại toàn bộ. Nhiều khả năng khi đó nhiều loài sẽ được xếp vào các chi mới hoặc chi khác.