Cá Phượng Hoàng Blue Acara (Electric Blue Acara)

Nguồn gốc

Electric blue acara là một dạng màu của cá blue acara do người nuôi tạo ra trong bể. Nó không phải một quần thể hoang dã riêng. Người lai tạo cứ chọn những con xanh nhất cho đẻ, lặp lại qua nhiều thế hệ cho đến khi màu xanh đậm và giữ ổn định.

Chuyện ai làm ra dòng cá này và làm từ khi nào thì không ai ghi lại. Một quản trị viên diễn đàn gọi nó là "designer fish" (cá lai tạo theo thị hiếu) và kể rằng nó xuất hiện khoảng 10 đến 12 năm trước bài viết của anh ấy. Một nhà xuất khẩu ở Đức nói dạng lai tạo "Neon Blue" là dạng người ta nuôi nhiều nhất hiện nay. Họ cũng nói giờ không còn truy được nguồn gốc của đàn cá gốc nhập khẩu từ ngày trước.

Về loài gốc, các nguồn ghi hơi khác nhau. Một nguồn nói blue acara hoang dã có ở Trinidad và Venezuela. Nguồn khác ghi cá sống ở Venezuela và Colombia, trong đó có lưu vực sông Orinoco.

Nhận biết và các dòng

Điểm làm nên dòng cá này là màu: toàn thân và vây xanh sáng, óng ánh, đậm hơn hẳn màu xanh xám của cá hoang dã. Ở blue acara hoang dã, vảy có màu xanh xám, và con đực sáng màu hơn con cái, nhất là lúc vào mùa đẻ.

Con đực thường to hơn, vây dài hơn và màu đậm hơn con cái.

Về kích thước, các nguồn ghi khác nhau khá nhiều:

Nguồn	Kích thước trưởng thành
Shop Việt Nam	10–15 cm
Shop bán cá	12,5–15 cm
Shop ở Mỹ	khoảng 12,7 cm
Người chơi trên diễn đàn	15–20 cm

Một nguồn nói electric blue thường nhỏ hơn blue acara thường một chút. Người chơi trên diễn đàn thì không đồng ý. Họ kể cá của mình lớn tới khoảng 16,5 đến 20 cm.

Nuôi thế nào

Cỡ bể mỗi nguồn khuyên một kiểu:

• Một shop Việt Nam khuyên bể ít nhất 100 L, nuôi một cặp thì từ 120 L trở lên. Bể có đá, lũa, nền cát hoặc sỏi mịn và vài cây.
• Một nguồn khác khuyên ít nhất 40 gallon (khoảng 150 L), tốt hơn là từ 55 gallon trở lên. Bể cần chừa khoảng trống để cá bơi và để đèn vừa phải.
• Một shop ở Mỹ ghi một cặp cần tối thiểu 30 gallon (khoảng 115 L), nền cát và có chỗ trốn. Cá hay đào nền, nên bạn buộc cây vào lũa hoặc đá thì cây mới trụ được.

Thông số nước cũng mỗi nguồn ghi một khác:

Thông số	Các mức nguồn ghi
Nhiệt độ	24–28 °C, 23–27 °C, 23–30 °C
pH	6,5–7,5 (hai nguồn), 6–7,2
GH	5–15

Cá đã nuôi trong bể từ rất lâu, nên pH và độ cứng chính xác bao nhiêu không quá quan trọng.

Về thức ăn, một shop Việt Nam cho ăn ngày hai bữa. Thực đơn gồm cám chìm, cám lên màu, artemia, trùn và tôm cắt nhỏ. Mỗi tuần thêm một hai lần rau củ luộc nghiền. Nguồn khác cho biết cá ăn cám viên hoặc cám mảnh làm từ thịt, cá, và ăn cả đồ đông lạnh lẫn đồ sống.

Tính cá hiền, không hay gây gổ, nhưng lúc đẻ thì giữ lãnh thổ hơn. Vài người chơi thấy con electric blue hiền hơn blue acara thường. Bạn nên nuôi chung với cá đủ to để nó không nuốt được, ví dụ:

• các loài tetra Nam Mỹ cỡ vừa đến lớn
• cá chuột Corydoras
• cá lau kiếng (pleco)
• các loài cichlid hiền như flag cichlid, keyhole cichlid

Tép cảnh nhỏ và động vật không xương sống nhỏ thì không an toàn. Ốc lớn có thể nuôi chung được nếu bể rộng.

Sinh sản

Có một nguồn coi đây là loài cichlid hợp để tập cho đẻ lần đầu. Một cặp ăn uống đầy đủ sẽ tự chiếm một khu trong bể. Cá đẻ trứng lên mặt đá phẳng, cả bố lẫn mẹ cùng canh trứng và cá con. Trứng nở sau khoảng 2 đến 3 ngày. Bố mẹ hay chuyển cá con xuống mấy cái hố đào sẵn dưới nền.

Mấy ngày đầu cá con sống bằng noãn hoàng. Sau đó bạn cho ăn cám mảnh bóp vụn, vi giun (micro-worm) hoặc giun giấm (vinegar eel).

Một shop ở Mỹ nói dòng này giữ màu qua thế hệ sau, tức là cá con vẫn xanh điện như bố mẹ. Một nguồn khác lại ghi electric blue có thể khó cho đẻ đều đặn hơn cá dạng hoang dã.

Bệnh và vấn đề sức khỏe

Các nguồn nhận xét không giống nhau. Một nguồn thấy electric blue yếu hơn blue acara thường một chút, có thể do quá trình chọn lọc. Cá sống tốt nhất trong bể ổn định, chăm sóc kỹ. Một nguồn khác nói giữ cá khỏe trong bể không khó.

Một quản trị viên diễn đàn thì thấy nó khỏe hơn cá Jack Dempsey electric blue. Theo anh ấy, Jack Dempsey electric blue yếu hơn dạng thường của nó.

Chọn mua

Bạn nên mua ở chỗ có tiếng bán cá khỏe. Electric blue bán giá cao hơn blue acara thường. Một shop Việt Nam bán cá cỡ 6 đến 7 cm. Họ khuyên nếu muốn cá to, vây dài và màu đậm thì chọn con đực.

Tranh cãi

Chuyện dòng cá này từ đâu ra vẫn còn tranh cãi. Một shop ở Mỹ gọi nó là cá lai. Shop này nói nhiều người nghĩ nó được tạo ra bằng cách lai với cá phượng hoàng xanh (blue ram) rồi chọn lọc tiếp. Dù vậy, chính shop này cũng thừa nhận nguồn gốc còn đang bàn cãi. Một shop khác thì nói thẳng rằng đây không phải cá lai với loài khác và cũng không phải cá nhuộm màu.

Một nhà xuất khẩu ở Đức còn nêu một điểm khác. Họ nói không rõ blue acara bán trên thị trường có đúng là A. pulcher hay là một loài họ hàng gần.

Ngoài ra, có nguồn ghi sai cả thông tin cơ bản. Một bài viết gọi loài cá Nam Mỹ này là cichlid Trung Mỹ. Đọc tài liệu về con này, bạn nên đối chiếu vài nguồn.