Cá pictus

Cá pictus (Pimelodus pictus) là một loài cá da trơn nhỏ thuộc họ Pimelodidae. Loài này sống ở lưu vực sông Orinoco và Amazon, thuộc Colombia, Venezuela, Peru và Brazil. Đây là loài được dân chơi nuôi nhiều nhất trong giống Pimelodus. Nó hay bị bán làm cá tầng đáy cho bể cộng đồng cá nhỏ, nhưng thực ra nó là cá săn mồi và sẽ ăn cá neon, cá bảy màu cùng những loài cỡ tương tự. Cá Colombia có rất nhiều đốm đen nhỏ li ti, còn dạng Peru có đốm trên thân to hơn hẳn.

• Kích thước tối đa: 120 mm SL
• Kích thước bể: 120 × 45 cm
• Nhiệt độ: 22–25°C
• pH: 5,8–6,8
• Độ cứng: 1–15 dGH

Cá pictus bơi rất nhiều, nên thật sự không nên nuôi trong bể nhỏ hơn 120 × 45 × 45 cm, tức khoảng 243 lít.

• Nhiệt độ: 22–25°C
• pH: 5,8–6,8
• Độ cứng: 1–15 dGH

Cá sống khỏe nhất trong bể có ánh sáng dịu, nhiều chỗ trống để bơi và vài chỗ trú cho cá thấy an toàn. Trong bể sáng đèn, bạn sẽ ít thấy nó bơi ra, có lẽ chỉ trừ lúc cho ăn. Khi ánh sáng yếu hơn và cá đã quen bể, nó sẽ bơi lượn gần như suốt ngày. Giống phần lớn cá da trơn, cá pictus hợp nhất với nền cát mịn. Bạn có thể thêm vài rễ, cành lũa và có thể cả ít đá cuội tròn nhẵn để bể trông giống khúc sông nơi loài này sống ngoài tự nhiên. Muốn trồng cây thì cứ trồng, nhưng nên chọn loại khỏe như Anubias hay dương xỉ Java vì chúng không kén đèn. Hai loại này còn buộc được lên lũa, đá, nhờ vậy đáy bể còn nhiều chỗ trống nhất có thể.

Lọc cần mạnh và hiệu quả, tốt nhất là tạo được dòng chảy khá mạnh. Bạn phải giữ lịch chăm bể thật nghiêm ngặt, vì giống các loài "pim" khác, cá pictus rất nhạy với nước xuống cấp và hay bị rụng râu. Thay nước một phần hằng tuần là việc bắt buộc.

Cá pictus rất dễ cho ăn. Ngoài tự nhiên, nó chủ yếu săn động vật không xương sống dưới nước. Trong bể thì nó gần như cho gì ăn nấy, lại ăn rất háu. Nó đặc biệt mê đồ ăn giàu đạm như trùng huyết, trùng chỉ (sống hoặc đông lạnh) hay giun đất nhỏ, nhưng thức ăn khô dạng chìm nó cũng ăn. Đừng cho ăn quá tay. Loài này có thói quen ăn đến khi không nhét thêm được nữa, bụng căng phình rất to. Khi cá đã trưởng thành, vài ngày cho ăn một lần là đủ.

Một đàn pictus mà ngửi thấy mùi thức ăn trong nước thì nhốn nháo hẳn lên, chẳng mấy chốc đã lao vào tranh ăn cuồng loạn. Lúc cá chưa quen bể, có thể bạn sẽ phải cho ăn vào ban đêm.

Cá pictus khá hiền, nhưng đừng quên nó là loài săn mồi. Đáng tiếc là nó hay bị bán làm cá tầng đáy cho bể cộng đồng cá nhỏ. Chắc hẳn vì thế mà không biết bao nhiêu cá neon, cá bảy màu và các loài cỡ tương tự đã mất mạng. Thật ra nó chỉ hợp với bể rộng, nuôi chung với những loài nó không nuốt được. Do bơi nhiều và có bộ râu dài, nó cũng có thể quấy rầy những bạn cùng bể bơi chậm (như nhiều loài cichlid), nhất là vào ban đêm hoặc lúc cho ăn.

Vì vậy, bạn cùng bể hợp nhất là những loài khỏe và năng động. Cá cầu vồng, cá characin cỡ vừa đến lớn, cá cyprinid và các loài cá da trơn cứng cáp như Loricariid hay Doradid đều được. Nuôi một con riêng lẻ thì cá vẫn sống, nhưng bản chất đây là loài sống theo đàn. Khi nuôi nhóm từ sáu con trở lên, cá sẽ mạnh dạn và hoạt bát hơn nhiều. Nuôi một mình thì ban ngày nó thường trốn biệt, đến khi tắt đèn mới chịu ra.

Chưa có xác nhận chắc chắn. Tuy vậy, nhiều khả năng cá cái trưởng thành có thân đẫy đà hơn cá đực.

Theo hiểu biết chung, chưa có ai cho loài này sinh sản thành công trong bể nuôi.

Loài này có nguồn gốc từ lưu vực sông Orinoco và Amazon, thuộc Colombia, Venezuela, Peru và Brazil.

Cá thường sống ở vùng nước nông có dòng chảy, nền cát hoặc bùn. Người ta gặp chúng cả ở dòng chính của các con sông lớn lẫn ở các nhánh phụ.

Họ Pimelodidae (trong đó có giống Pimelodus) hiện gồm 32 giống và hơn 80 loài. Đây là họ lớn thứ hai và cũng là một trong những họ đa dạng nhất trong các loài cá da trơn. Dù vậy, phần lớn giới chuyên môn đều đồng ý rằng họ này cần được rà soát lại toàn bộ về hệ thống phân loại. Lý do là hiện có rất ít thông tin về quan hệ phát sinh loài (tức quan hệ tiến hóa) giữa các giống. Thông tin phân loại ở cấp loài cũng chỉ dừng ở mức sơ sài. Vì thế, nhiều khả năng sẽ có ít nhất vài loài Pimelodid bị xếp lại vào lúc nào đó trong tương lai.

P. pictus là loài được nuôi nhiều nhất trong giống, và cũng dễ hiểu vì nó là một trong những loài nhỏ con và đẹp hơn cả. Hiện có vài dạng địa lý được nhập về. Cá từ Colombia có đốm đen nhỏ li ti rải khắp thân, còn dạng Peru có đốm to hơn hẳn trên thân và đốm nhỏ trên đầu.

Bạn cũng có thể gặp loài này bày bán dưới tên "spotted pim", "pim pictus" hay "angelicus catfish". Riêng tên cuối rất dễ gây nhầm với Synodontis angelicus, một loài cá da trơn châu Phi được nuôi phổ biến. Tuy vậy, đặt hai con cạnh nhau thì khó mà nhầm. Synodontis gần như đen tuyền, điểm đốm vàng hoặc trắng, và dáng người khác hẳn P. pictus.

Lúc mua cá cần để ý kỹ. Cá mới nhập về có thể trong tình trạng khá tệ, thường vừa bị suy dinh dưỡng vừa bị thiếu oxy. Giống các loài pim khác, cá pictus không có vảy, nên rất dễ mắc một số bệnh như bệnh đốm trắng. Khổ nỗi, lớp da mỏng manh đó cũng khiến nó nhạy cảm với nhiều loại thuốc thông dụng bán ngoài thị trường. Trước khi cho bất kỳ loại thuốc nào vào bể có cá pictus, bạn nhớ đọc kỹ hướng dẫn. Nếu còn phân vân thì giảm một nửa liều cho chắc.

Khi bắt bất kỳ loài Pimelodus nào, bạn cũng phải cẩn thận. Gai vây ngực và gai vây lưng của chúng rất cứng, dễ mắc vào mắt lưới vợt. Nếu chẳng may bị gai đâm, bạn sẽ bị một vết thương khá đau. Cảm giác giống như bị ong đốt. Ban đầu là cơn đau nhói, sau đó chỗ bị đâm sưng lên và giật từng cơn khá khó chịu. Thật ra độc tố không đi vào da qua gai, mà nằm trong lớp nhớt bao quanh gai vây. Những vết "đốt" này về cơ bản vô hại, nhưng chắc chắn sẽ làm bạn khó chịu trong vài tiếng. Vì vậy, hạn chế cầm nắm cá hết mức có thể. Nếu vì lý do nào đó cần chuyển cá, bạn thử dùng một chiếc cốc thủy tinh lớn (cỡ cốc bia) hoặc thứ gì tương tự thay cho vợt.