Cá red devil

Cá red devil, Amphilophus labiatus, là một loài cichlid lớn đặc hữu của hồ Nicaragua và hồ Managua ở Nicaragua, sống gần các tảng đá chìm. Loài này thường bị nhầm với cá midas, A. citrinellus, và hai loài đã bị lai tạp trong thú chơi nhiều đến mức rất khó tìm được cá thuần chủng của loài nào. Cá hoang dã chủ yếu màu xám, còn các dạng màu trên thị trường có được từ việc chọn lai những cá có hoa văn màu cam hoặc đỏ. Đây là một trong những loài cichlid hung dữ nhất được nuôi.

• Kích thước tối đa: 350 mm SL (14 in SL)
• Nhiệt độ: 22–28°C
• pH: 6.0–8.0
• Độ cứng: 5–25 dGH
• Độ khó: 5 trên 8 (trung bình); cần bể rất lớn

Bể có kích thước đáy tối thiểu 150 cm x 45 cm hoặc tương đương nên là cỡ tối thiểu được cân nhắc cho một cá thể, nhưng bạn sẽ cần bể lớn hơn nhiều cho một cặp hoặc bể chung có các loài cá khác.

• Nhiệt độ: 22–28°C
• pH: 6.0–8.0
• Độ cứng: 5–25 dGH

Có rất ít loài cá tỏ ra thiếu quan tâm đến một bể được trang trí đẹp hơn loài này. Đừng nghĩ đến bể thủy sinh, vì một lượng lớn nền sẽ bị xới tung mỗi ngày. Đá, lũa và chậu hoa lớn đều phù hợp miễn là chúng quá nặng để cá di chuyển, dù chắc chắn cá vẫn sẽ cố làm vậy. Bạn có thể thử cố định cây nhựa bằng đá, nhưng đừng mong chúng giữ được lâu. Nếu có cá khác trong bể, hãy bố trí trang trí để tạo càng nhiều vật chắn tầm nhìn càng tốt. Dù khó loại bỏ hoàn toàn, điều này ít nhất cũng giúp giảm bớt hành vi hung hăng.

Tương tự, mọi thiết bị không được bảo vệ như sưởi, đầu vào/đầu ra của bộ lọc, v.v. sẽ bị tấn công nếu không được che chắn. Hãy lắp lồng bảo vệ sưởi chắc nhất có thể, hoặc giấu sưởi và các thiết bị khác sau các cấu trúc đá không thể xê dịch, và dùng giác hút thật chắc cho đường ống. Bộ lọc phải thật lớn và hiệu quả để xử lý lượng chất thải sinh học khổng lồ do loài cá háu ăn, bẩn này tạo ra. Thay nước lớn hàng tuần cũng là điều bắt buộc, và nước cần giàu oxy hòa tan. Hãy cân nhắc dùng vài viên sủi khí lớn để đạt điều này. Cần có nắp đậy nặng để cá không nhảy ra khỏi bể trong những lúc phấn khích, mà những lúc đó sẽ rất nhiều!

Đây là một trong những loài ăn ít kén chọn nhất mà bạn có thể gặp trong thú chơi; hầu hết cá thể sẽ thử ăn bất cứ thứ gì trông có vẻ ăn được. Cho ăn thức ăn viên cichlid chất lượng tốt làm chính, bổ sung đều đặn thức ăn sống và đông lạnh như giun đất, tôm (để nguyên vỏ vì vỏ chứa carotene có giá trị giúp duy trì màu cam/vàng của cá), trai, v.v. Rau củ, gồm đậu Hà Lan và rau bina, cũng nên chiếm một phần đáng kể trong khẩu phần. Thức ăn giàu đạm như tim bò và các loại thịt đỏ khác không phù hợp, vì có thể ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa của cá. Tương tự, dù ngoài tự nhiên cá có ăn cá nhỏ hơn, việc cho ăn cá sống trong bể hầu như không có lợi ích.

Là một trong những loài cichlid hung dữ nhất, bạn cần hiểu rõ mình đang làm gì khi nuôi red devil chung với bất kỳ loài nào khác, kể cả đồng loại. Trong bể rất lớn, sự hung hăng này bớt là vấn đề, nhưng "rất lớn" ở đây là trên 1000 lít, vượt quá khả năng của hầu hết người chơi. Trong bể cỡ này, bạn có thể thử nuôi chung với các cichlid Trung Mỹ khỏe mạnh khác, cá Loricariidae lớn và các loài cá da trơn lớn khác. Những loài cá cỡ khá, bơi nhanh như cá silver shark, cá barb tinfoil và tương tự cũng là khả năng. Tuy nhiên hãy theo dõi sát, vì một số cá thể không chấp nhận bất kỳ bạn cùng bể nào và sẽ tấn công có hệ thống mọi thứ khác trong bể. Nuôi nhiều hơn một con đực thường không khả thi ở bất kỳ bể nào, bất kể kích thước.

Cá đực trưởng thành thường lớn hơn và vạm vỡ hơn cá cái, có vây lưng và vây hậu môn dài hơn, cùng bướu trán ấn tượng hơn. Ngoài tự nhiên, các bướu này chỉ phát triển vào mùa sinh sản, nhưng trong bể nhiều cá thể có bướu khổng lồ tồn tại vĩnh viễn.

Nếu bạn có được một cặp hợp nhau, việc sinh sản khá đơn giản. Cần một bể dài khoảng 180 cm (6 ft), trang trí bằng đá lớn và chậu hoa để làm nơi đẻ tiềm năng. Không cần nói cũng biết là không thể nuôi chung với cá khác, vì dù cặp cá có chịu đựng chúng một thời gian, chúng gần như chắc chắn sẽ bị con đực giết khi bắt đầu đẻ.

Đáng tiếc là việc ghép cặp cá trưởng thành là một quá trình rất khó, con đực thường giết con cái nếu chỉ đơn giản thả chung vào bể. Một số người chơi đã thành công khi đặt một tấm ngăn trong suốt giữa bể và để con đực làm quen với bạn tình tiềm năng theo cách này, rồi gỡ tấm ngăn sau vài tuần. Tuy nhiên, ngay cả cách này cũng không có gì đảm bảo, và những người khác thích luôn giữ hai giới tách biệt bằng tấm ngăn, thậm chí khoan lỗ trên tấm ngăn để tinh trùng có thể chuyển sang mà cá không bao giờ phải ở chung một không gian.

Cách tốt nhất cho đến nay để có một cặp là mua tối thiểu sáu cá con và nuôi lớn cùng nhau, để các cặp hình thành tự nhiên. Khi phát hiện cặp đầu tiên (thường khá rõ ràng, vì những con khác có lẽ sẽ co rúm ở một góc bể), nên tách ngay những con còn lại ra để đảm bảo an toàn cho chúng.

Khi đã có một cặp, chúng sẽ sinh sản mà không cần bạn khuyến khích nhiều. Khi sẵn sàng đẻ, bướu trán của cả hai giới sẽ to lên. Màn tán tỉnh có thể kéo dài và đôi khi bạo lực, với nhiều cú quẫy đuôi và há miệng của cả hai giới. Cá cái cũng thường cọ phần hông dọc theo bướu của cá đực. Hãy luôn có sẵn tấm ngăn bể vì cá đực có thể quay sang tấn công bạn đời bất cứ lúc nào. Cả hai cá cũng sẽ đào bới rất nhiều. Ngay trước khi đẻ, ống đẻ của cá cái sẽ lộ rõ. Trứng thường được đẻ trong hang hoặc trên bề mặt đá thẳng đứng, dù khi không có những thứ này thì gần như bề mặt cứng nào cũng được. Việc chăm sóc con rất xuất sắc và đáng xem, cả hai giới đều chăm trứng và bảo vệ lãnh thổ trước mọi kẻ đến gần. Điều này có thể bao gồm cả ngón tay của người nuôi thiếu cảnh giác, nên hãy cẩn thận nếu vệ sinh bể trong giai đoạn này.

Trứng nở sau 2-3 ngày và cá bột sau đó được chuyển đến một hố đã đào sẵn trong nền. Chúng bơi tự do sau 5-7 ngày nữa và lúc này nên đặt tấm ngăn để bảo vệ cá cái khỏi con đực đang cực kỳ hung hăng. Tương tự, đừng vội vớt cá bột ra, vì điều này có thể khiến cá đực trở nên cực kỳ điên cuồng. Nếu cá cái sống sót mà không cần bảo vệ thêm và cá con bị lấy đi, cá đực có thể thử đẻ lần thứ hai, và nếu cá cái chưa sẵn sàng, nó có thể bị con đực bối rối giết chết.

Cá bột có thể cho ăn ấu trùng artemia lúc đầu, sau đó bổ sung thức ăn khô. Chúng lớn rất nhanh trong điều kiện phù hợp, ban đầu có sọc vằn và bắt đầu đổi màu khi dài khoảng 5-6 cm (2-2,5 in).

Đặc hữu của hồ Nicaragua và hồ Managua ở Nicaragua, Trung Mỹ. Hai hồ này được nối với nhau bằng sông Tipitapa.

Thủ đô Managua của Nicaragua nằm bên bờ hồ Managua. Do đó hồ bị ô nhiễm nặng, với khoảng 32 tấn nước thải thô bị đổ xuống hồ mỗi ngày. Đáng ngạc nhiên là nhiều loài cá vẫn sống sót. Hồ Nicaragua lớn hơn và sạch hơn, và thú vị là hồ nước ngọt duy nhất trên thế giới có quần thể cá mập. Loài đó là cá mập bò Carcharhinus leucas, loài nổi tiếng với việc đi vào các con sông nước ngọt và thực sự nguy hiểm, với các vụ tấn công người được ghi nhận rõ ràng. A. labiatus thường được tìm thấy gần các khu vực đá chìm, nơi nó bơi giữa các khe đá.

Trước đây được xếp vào chi Cichlasoma, cá red devil thường bị nhầm với cá midas, A. citrinellus. Hai loài có thể phân biệt qua khác biệt về hình thái. Đúng như tên khoa học gợi ý, A. labiatus có đôi môi lớn đặc trưng, tuy thực tế đặc điểm này thay đổi và không nên dùng làm dấu hiệu quyết định loài. Chắc chắn cá sinh sản trong bể thường không có đôi môi lớn như vậy. Những khác biệt đáng tin cậy hơn gồm bướu trán lớn hơn và dáng vẻ chắc nịch hơn ở A. citrinellus. Hai loài này đã bị lai tạp trong thú chơi đến mức thường khó tìm được cá thuần chủng của loài nào.

Trong khi hầu hết cá hoang dã của loài này có màu xám khá mờ nhạt, một số cá thể có hoa văn màu cam hoặc đỏ ở mức độ nào đó, và chính những cá này đã được chọn lai theo màu trong ngành cá cảnh. Điều này dẫn đến nhiều dạng màu khác nhau, gồm trắng, xám, vàng, cam, đỏ, sọc vằn và loang. Đáng tiếc, người ta cho rằng việc cố ý lai giữa loài này và các loài khác đã diễn ra rộng rãi, tạo ra các loại cá cảnh lai như cá vẹt và cá la hán (flowerhorn), một quá trình mà chúng tôi thấy đáng ghê tởm.

Dù bản tính hiếu chiến, đây vẫn là một trong những loài cá cảnh phổ biến nhất trong giới yêu cichlid nhờ tính cách đáng yêu. Cá nuôi nhanh chóng nhận ra chủ và thể hiện mức độ thông minh vượt xa hầu hết các loài cá thường được nuôi.