Cá thát lát cườm

Cá thát lát cườm (clown featherback), Chitala ornata, là loài cá cỡ lớn thuộc họ Notopteridae. Cá có nguồn gốc từ hệ thống sông Mae Klong, Chao Phraya và Mekong ở Thái Lan và Đông Dương. Ngoài tên này, cá còn được bán dưới tên 'clown knifefish'. Loài này có những hàng đốm lớn hình mắt nằm phía trên gốc vây hậu môn, và thường bị nhận nhầm thành C. chitala. Cá có thể dài tới 1000 mm SL (chiều dài chuẩn). Có thể nói loài này không có chỗ trong thú chơi cá cảnh. Vậy mà nó vẫn rất được chuộng, đến mức người ta còn lai tạo chọn lọc ra các dạng bạch tạng và leucistic để bán.

Loài này được xếp vào mức khó vì cần bể dài ít nhất 2 m.

Loài này chỉ hợp với bể trưng bày công cộng, hoặc những bể tư nhân thật lớn và được thiết kế chuyên biệt.

• Nhiệt độ: 20–28°C
• pH: 6,0–8,0
• Độ cứng: 2–15 dGH

Cá thích ánh sáng mờ và cần có chỗ trốn, ví dụ lũa, đá lớn hoặc các đoạn ống nhựa.

Bể bắt buộc phải có hệ thống lọc lớn, đã chạy ổn định lâu ngày. Lịch chăm sóc cũng phải nghiêm ngặt, với mỗi tuần thay 50-70% thể tích nước bể. Nước phải giàu oxy và có dòng chảy nhất định. Những điều này nên coi là bắt buộc, không phải tùy chọn.

Cá thát lát cườm là loài săn mồi bắt buộc và thường đi săn về đêm. Ngoài tự nhiên, cá ăn cá nhỏ hơn nó, giáp xác và các động vật không xương sống khác. Khi nuôi trong bể, phần lớn cá quen khá tốt với thức ăn chết.

Cá con có thể cho ăn trùng huyết (ấu trùng muỗi chironomid), giun đất nhỏ, tôm cắt nhỏ và những thứ tương tự. Cá lớn thì ăn được thịt cá cắt dải, tôm nguyên con, trai, tôm sông sống, giun đất cỡ lớn và nhiều loại khác. Cá cũng ăn thức ăn viên khô, nhưng không nên lấy viên làm thức ăn chính.

Đừng cho cá ăn thịt động vật có vú hay gia cầm như tim bò, thịt gà. Cá không chuyển hóa đúng cách được một số loại lipid trong các loại thịt này. Ăn lâu, cá có thể bị tích mỡ thừa, thậm chí thoái hóa nội tạng.

Cá mồi như cá đẻ con hay cá vàng nhỏ cũng chẳng mang lại lợi ích gì. Chúng dễ mang theo ký sinh trùng hoặc mầm bệnh vào bể. Hơn nữa, nếu không nuôi vỗ kỹ từ trước thì giá trị dinh dưỡng của chúng thường không cao.

Cá khá hiền với những loài đủ lớn để không bị xem là mồi. Tuy vậy, cá có thể giành lãnh thổ với đồng loại và các loài có hình dáng tương tự, nhất là khi bể chật.

Chưa có ghi nhận.

Chưa có ghi nhận cá sinh sản trong bể nuôi. Ngoài tự nhiên, cá đẻ ở rừng ngập nước vào mùa mưa. Cá đực làm tổ bằng cành cây và lá. Sau khi đẻ, cá đực ở lại canh trứng và cá bột.

Cá có nguồn gốc từ hệ thống sông Mae Klong, Chao Phraya và Mekong ở Thái Lan, và lưu vực sông Mekong ở Lào, Campuchia, Việt Nam.

Loài này đã du nhập vào Myanmar và Philippines, nơi người ta nuôi nó làm thực phẩm. Cá cũng đã du nhập vào Mỹ, và hiện có một quần thể sống ổn định ở hạt Palm Beach, bang Florida.

Địa điểm thu mẫu chuẩn chỉ ghi đơn giản là 'Indian Seas'.

Cá sống ở vùng hạ lưu sông và các nhánh sông, đầm lầy, vùng ngập lũ và hồ, kể cả một số hồ đập nhân tạo. Có vẻ loài này thích nghi khá tốt với môi trường hồ đập. Đến mùa sinh sản, cá di chuyển vào rừng ngập nước để đẻ.

Loài này được cho là đang bị đe dọa do việc xây đập và những thay đổi môi trường sống khác do con người gây ra.

Trong giới buôn bán cá cảnh, loài này còn có tên 'clown knifefish'. Với kích thước khi trưởng thành và những yêu cầu nuôi chuyên biệt như vậy, có thể nói nó không có chỗ trong thú chơi cá cảnh. Thế nhưng chẳng hiểu sao cá vẫn rất được chuộng. Người ta đã lai tạo chọn lọc ra các dạng bạch tạng và leucistic để bán. Thỉnh thoảng trên thị trường còn xuất hiện những con có vẻ là cá lai với C. blanci.

Loài này khác mọi loài cùng giống ở chỗ có một hoặc nhiều hàng đốm lớn hình mắt nằm trên gốc vây hậu môn. Dù vậy, cả dân buôn cá lẫn sách báo của người chơi vẫn thường nhận nhầm nó thành C. chitala. Thật ra C. chitala rất dễ nhận ra. Đốm phía trên vây hậu môn của C. chitala không có hình mắt. Đây cũng là loài duy nhất trong giống thường có một loạt vạch ngang màu vàng hoặc bạc trên lưng.

Họ Notopteridae phân bố ở châu Phi và Đông Nam Á. Mọi loài trong họ đều có vây hậu môn dài nối liền với vây đuôi, dáng lưng 'gù' và vảy rất nhỏ. Chúng cũng đều thở được không khí.

• Page, L. M. and B. M. Burr (2011). Peterson Field Guide to Freshwater Fishes of North America North of Mexico (Second Edition). Houghton Mifflin Harcourt, 1-688
• Gray, J. E. (1831). Description of three species of Notopterus, found by Gen. Hardwicke, in the Indian seas. Zoological Miscellany 1831, 16
• Rainboth, W. J. (1996). FAO species identification field guide for fishery purposes. Fishes of the Cambodian Mekong. Rome, FAO, 1-265
• Kottelat, M. (2013). The fishes of the inland waters of southeast Asia: a catalogue and core bibliography of the fishes known to occur in freshwaters, mangroves and estuaries. The Raffles Bulletin of Zoology Supplement 27, 1-663
• Kottelat, M. (2001). Fishes of Laos. WHT Publications, Colombo, 1-198