Cá thủy tinh Ấn Độ

Cá thủy tinh Ấn Độ (Chanda ranga) là một loài cá ambassid nhỏ, sống ở Nam Á và Đông Nam Á. Da cá trong suốt, nhìn rõ cả xương lẫn nội tạng. Suốt nhiều năm, các trại cá ở châu Á tiêm thuốc nhuộm phát sáng vào cá rồi bán ra với tên cá thủy tinh 'nhuộm màu'. Phần lớn cá bị tiêm không sống quá vài tháng. Loài này hay gặp nhất ở nước ngọt, thường là nước mềm và có tính axit, nên không cần cho thêm muối. Parambassis lala và C. siamensis hay bị nhập về dưới tên loài này.

Bể nhỏ nhất nên cân nhắc là 80 × 30 × 30 cm, hoặc bể khác có thể tích tương đương (khoảng 72 lít).

• Nhiệt độ: 20–30 °C
• pH: 6,5–8,0
• Độ cứng: 8–20 dGH

Đây là loài cá nhút nhát. Nền tối màu khiến cá bớt hoảng và lên màu đẹp nhất. Bạn nên trồng dày cây ở vài khu vực trong bể và thả thêm ít cây nổi để cá có chỗ trú. Đá và lũa cũng dùng được. Cá sống được cả trong nước ngọt lẫn nước hơi lợ.

Cá khá dễ tính trong chuyện ăn uống. Chúng nhận hầu hết các loại thức ăn sống, đông lạnh và khô.

C. ranga hiền và nhút nhát, không nên nuôi chung với những loài bơi mạnh hoặc hung dữ. Chọn cá nuôi chung còn tùy vào việc bạn nuôi nó trong nước ngọt hay nước lợ. Ở bể nước ngọt, nó sống được với cá barb, cá đẻ con, cá cầu vồng cỡ nhỏ, cá chạch và nhiều loài cá nhiệt đới nhỏ khác. Ở bể nước lợ, bạn có thể chọn cá molly, cá bống ong hay cá chromide. Cá thủy tinh Ấn Độ là cá sống đàn. Nuôi một con hay một cặp thì cá sẽ không khỏe. Bạn nên nuôi theo nhóm ít nhất 6 con. Khi sinh sản, con đực có phần giữ lãnh thổ, nhưng hiếm khi chúng làm nhau bị thương.

Con đực có viền xanh dương ở vây lưng và vây hậu môn. Thân con đực cũng vàng đậm hơn con cái một chút. Khi cá sinh sản, màu sắc đậm lên nên những khác biệt này dễ thấy hơn. Bóng bơi của cá nhìn thấy rõ qua da. Ở con đực, mép sau của bóng bơi nhọn.

Cho cá đẻ không quá khó, cái khó nằm ở khâu nuôi cá bột. Bạn chuẩn bị một bể trồng dày cây cỡ 76 × 30 × 30 cm và thả vào 6–8 con trưởng thành. Nếu đặt bể ở chỗ có nắng chiếu trực tiếp vào buổi sáng thì càng tốt. Trong giai đoạn vỗ cá, cho cả nhóm ăn thức ăn chất lượng cao và đa dạng. Thời gian này giữ nhiệt độ khoảng 21–24 °C. pH quanh mức trung tính là ổn.

Khi cá đã sẵn sàng đẻ (màu con đực đậm lên, con cái bụng tròn), bạn thay một lượng nước lớn bằng nước ấm hơn (khoảng 26,5–29 °C) vào buổi tối. Thường thì sáng hôm sau cá sẽ đẻ. Mỗi cặp có thể đẻ tới 200 trứng. Trứng nằm rải rác trong đám cây, dính vào lá và thân cây. Lúc này có thể vớt cá bố mẹ ra.

Trứng rất dễ bị nấm. Để phòng nấm, bạn nên châm dung dịch xanh methylene loãng hoặc thuốc tương tự cho cả bể. Khoảng 24 giờ sau thì trứng nở, cá con bám treo trên cây. Thêm 3–4 ngày nữa cá bột mới bơi tự do. Giai đoạn này khá khó nuôi vì cá bột không chủ động đi kiếm mồi. Chúng chỉ chờ thức ăn trôi ngang qua. Cách được khuyên dùng là cho ăn khá nhiều Artemia mới nở và tạo một dòng chảy nhẹ trong bể. Bạn cũng cần thay nước ít một và thường xuyên để giữ nước luôn ở trạng thái tốt nhất.

Loài này có ở Ấn Độ, Pakistan, Nepal, Bangladesh, Myanmar, Thái Lan, Malaysia và Campuchia. Cá cũng đã bị du nhập sang Nhật Bản và Hồng Kông.

Cá thường sống ở những vùng nước chảy chậm hoặc nước đứng.

Cá có tên gọi này vì da trong suốt, nhìn rõ được bộ xương và nội tạng bên trong. Suốt nhiều năm, các trại cá ở châu Á tiêm thuốc nhuộm phát sáng vào cá rồi bán ra với tên cá thủy tinh "nhuộm màu" hay "cá Disco". Mỗi con cá bị đâm kim cỡ lớn nhiều lần, và phần lớn không sống quá vài tháng sau đó. Cá nhuộm màu của loài này và nhiều loài khác vẫn còn bán ở nhiều nước. Riêng ở Anh, sau những chiến dịch phản đối kéo dài, loại cá này gần như đã biến mất khỏi các cửa hàng.

Phần lớn tài liệu nói loài này cần cho thêm muối vào nước. Nhiều nơi còn cảnh báo rằng nuôi nước ngọt thì cá dễ nhiễm nấm. Chuyện này không đúng. Cá có thể thuần dần sang nước hơi lợ, và ở vài nơi ngoài tự nhiên chúng sống trong nước lợ thật. Nhưng chúng hay gặp nhất là ở nước ngọt. Hơn nữa, nhiều vùng nước ngọt nơi chúng sống lại có nước khá mềm và có tính axit. Khi mua cá, bạn hỏi người bán xem họ đang nuôi trong nước gì. Nếu là nước ngọt thì không cần cho muối vào bể.

Lời đồn về nước lợ, chuyện cá nhuộm màu dễ bệnh và tuổi thọ khá ngắn của loài này có thể là lý do khiến nhiều người nghĩ đây là loài khó nuôi. Thực ra đây là loài cá đẹp, hiền, hợp với nhiều bể cộng đồng. Vài loài họ hàng gần trông rất giống nên hay bị nhập về dưới tên C. ranga. Hay gặp nhất là Parambassis lala và C. siamensis. Lala dễ nhận ra vì cỡ trưởng thành nhỏ (khoảng 4 cm) và có ba vạch đứng sau mắt. Ranga có một mảng sẫm màu sau mắt, còn siamensis thì vùng này không có hoa văn gì. C. siamensis cũng có thân thon dài hơn hai loài kia.