Cây rong đuôi chồn nước (Myriophyllum elatinoides)

• Tên thường gọi: Water milfoil
• Tên khoa học: Myriophyllum elatinoides (Myriophyllum quitense)
• Độ khó: dễ đến trung bình
• Ánh sáng: trung bình đến mạnh
• pH phù hợp nhất: 6,0 – 8,0
• GH phù hợp nhất: 2 – 12
• Nhiệt độ phù hợp nhất: 20 – 26°C
• Nền: loại nào cũng được (có thể thả nổi)
• Trồng cạn được không: không
• Tốc độ lên: nhanh
• Vị trí trong bể: trung cảnh hoặc hậu cảnh
• Kích thước bể: cao 60 – 100 cm
• CO2: không bắt buộc
• Nhân giống: giâm ngọn
• Màu sắc: xanh lá

Water Milfoil vừa to vừa lên rất nhanh. Vì vậy nó chỉ hợp với bể lớn, nhất là bể cao, từ 80 lít trở lên.

Nhiệt độ: Myriophyllum elatinoides sống được cả trong nước lạnh, xuống tới 10°C. Dù vậy, cây phát triển tốt nhất ở 20 – 26°C.

pH: 6,0 – 8,0.

Độ cứng: Cây sống được cả trong nước mềm lẫn nước cứng, với GH 2 – 12. Có điều người chơi cũng nhận thấy cây lên chậm hơn khi nuôi trong nước mềm.

Trồng cây: Myriophyllum elatinoides có thân dài, thường được trồng dọc hai bên hông bể, ở trung cảnh hoặc hậu cảnh. Đừng trồng các thân quá sát nhau, nên để cách nhau ít nhất 5 cm. Khi bị chen chúc, cây hay rụng lá. Bạn dùng nhíp cắm thân xuống nền thật nhẹ tay để khỏi làm dập cây. Cây cũng có thể thả nổi hoặc buộc lên lũa. Nếu thả nổi, cây sẽ tự trôi tới chỗ nó thích và dần dần bén rễ.

Nhân giống: Cây nhân giống bằng cách giâm ngọn. Bạn dùng kéo sắc cắt phần ngọn, vết cắt nằm ngay phía trên một đốt lá. Đoạn ngọn dài khoảng 10 cm là đẹp nhất. Sau đó chọc một lỗ sâu khoảng 3 – 4 cm xuống nền, đặt nhẹ thân cây vào rồi lấp nền lại. Dần dần, những thân khỏe sẽ ra rễ và thành cây mới.

Các vấn đề thường gặp:

• Rụng lá: Đây là dấu hiệu cây thiếu sáng. Nếu trồng quá dày, phần dưới bị che sáng và rụng lá. Khi cây đã rậm, bạn nên tỉa thưa hoặc cắt bớt để ánh sáng chiếu tới được mọi phần của cây.
• Dễ gãy: Thân cây trông to và cứng cáp nhưng thực ra khá mềm và rất dễ gãy. Bạn cần cẩn thận khi chăm sóc.
• Lên quá nhanh: Khi được đủ đèn mạnh, phân và CO2, cây có thể mọc như cỏ dại và phủ kín bể chỉ trong vài tuần. Cách duy nhất là tỉa thân thường xuyên.
• Đổi màu: Thủ phạm có thể là thiếu dinh dưỡng, cụ thể là nitơ (NO3) và phốt phát (PO4). Bạn nên châm phân nước định kỳ và test nước để chắc chắn cây có đủ dinh dưỡng.

Cách ly: Trừ khi chắc chắn cây sạch, ví dụ cây cấy mô trong cốc còn nguyên vẹn, chưa mở, bạn nên cách ly và khử trùng cây trước. Đừng thả cây vào bể ngay sau khi mua về. Cây mới có thể mang theo ký sinh trùng, sinh vật hại như ốc, thậm chí cả động vật săn mồi như ấu trùng chuồn chuồn, chuồn chuồn kim. Cây cũng có thể còn sót thuốc trừ sâu, thứ cực độc với cá, tép và các động vật không xương sống khác.

Ánh sáng: Water Milfoil cần ánh sáng tối thiểu ở mức trung bình khá (30–50 PAR). Bạn cứ chiếu đèn 10-12 tiếng mỗi ngày như bình thường. Cây chịu bóng râm lâu ngày rất kém. Khi thiếu sáng, thân cây vươn dài, lóng thưa và tán cây kém rậm.

Dòng chảy: Cây chịu được dòng chảy vừa phải. Bạn chỉ cần tránh để dòng chảy quá mạnh.

Nền: Cây lấy dinh dưỡng chủ yếu từ nước. Bộ rễ của nó kém phát triển nên không cần nền giàu dinh dưỡng.

CO2: Châm CO2 giúp cây lên nhanh hơn rõ rệt. Tuy vậy, bình CO2 không bắt buộc, có hay không đều được.

Châm phân: Cây cần lượng dinh dưỡng từ trung bình đến cao, đặc biệt là phốt pho và nitơ. Thí nghiệm cho thấy cây hút phốt pho được qua cả lá lẫn rễ, nhưng có vẻ nó hút qua lá là chính. Vì thế bạn cần châm phân nước đều đặn, 2-3 lần mỗi tuần.

Nếu bể có nuôi tép, bạn nhớ rằng CO2 cao và đồng cực kỳ nguy hiểm cho tép. Hầu hết các loại phân đều có chứa đồng.

Myriophyllum elatinoides phân bố ở Nam Mỹ (Chile, miền nam Argentina), Mexico, quần đảo Falkland, Tasmania, New Zealand, Úc và Trung Quốc.

Ngoài tự nhiên, loài này thường mọc trong hệ thống thủy lợi và kênh mương, nơi có nhiều ánh sáng và nước ít đục.

Nguồn gốc tên gọi: "Myriophyllum" bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp, ghép từ "myrio" (nhiều, vô số) và "phyllum" (lá). "Elatinoides" ám chỉ cây trông giống các loài thuộc chi Elatine.

Phân loại: Một số loài Myriophyllum giống nhau đến mức rất khó phân biệt. Một nghiên cứu đề xuất xem M. elatinoides là tên đồng nghĩa của M. quitense. Cây thuộc họ Haloragaceae, bộ Haloragales.

Mô tả: Đây là cây lâu năm, sống chìm hoặc nổi, tán lá xanh và rậm. Cây thường cao 60 – 100 cm, tán rộng khoảng 5 – 7 cm. Thân mềm nhưng khá to (2 – 4 mm). Lá thường mọc vòng, đôi khi mọc đối hoặc so le. Lá dưới nước xẻ lông chim 3 hoặc 4 lần. Màu lá đi từ xanh nhạt đến xanh ngọc lục bảo. Hoa thường mọc thành bông ở ngọn, gồm những bông nhỏ có bốn phần. Bộ rễ của cây yếu.

Lợi ích:

• Bố cục: Cây hợp với bể phong cách rừng rậm (jungle) hoặc kiểu Hà Lan (Dutch).
• Chỗ trốn: Tán cây tạo chỗ trú và bóng râm cho động vật không xương sống và cá nhỏ.
• Chỗ kiếm ăn: Trên cây có lớp màng sinh học (biofilm), là thức ăn đầu đời lý tưởng cho cá bột và tép con mới nở.
• Giảm nitrat: Vì lên nhanh nên cây hút nhiều phốt pho và nitơ. Cây cũng được ghi nhận là loại bỏ được chất dinh dưỡng, kim loại nặng và chất ô nhiễm hữu cơ.
• Hạn chế rêu hại: Cây tranh dinh dưỡng với rêu hại và vi khuẩn lam, và thường thắng thế.

Sinh khối của cây cũng được ghi nhận là có thể dùng làm thức ăn giàu đạm cho gia súc, gia cầm.

Kết luận: Đây là một loại cây thân đẹp và dễ trồng. Cây cần ánh sáng trung bình đến mạnh, mọc được trên mọi loại nền, kể cả thả nổi, và không cần CO2. Nhưng nếu không kiểm soát, nó có thể lấn át mọi thứ khác trong bể.

• Xia, Jingye, Tianwei Hua, Yuan Xue, Lejun Zhao, Hongwen Sun, and Chunguang Liu. “Myriophyllum elatinoides: A potential candidate for the phytoremediation of water with low level boron contamination.” Journal of Hazardous Materials 401 (2021): 123333.
• Li, Xi, Yuyuan Li, Yong Li, and Jinshui Wu. “Myriophyllum elatinoides growth and rhizosphere bacterial community structure under different nitrogen concentrations in swine wastewater.” Bioresource technology 301 (2020): 122776.
• Orchard, A. E. “A revision of South American Myriophyllum (Haloragaceae) and its repercussions on some Australian and North American species.” Brunonia 4, no. 1 (1981): 27-65.
• Li, YuYuan, Xi Li, JinShui Wu, KuanYi Li, and WeiBo Wang. “Regional adaptability and ecological competitiveness of Myriophyllum elatinoides in mainland China.” Journal of Agro-Environment Science 37, no. 10 (2018): 2252-2261.
• Orchard, A. E. “Myriophyllum (Haloragaceae) in Australasia. 1. New Zealand: A revision of the genus and a synopsis of the family.” Brunonia 2, no. 2 (1979): 247-87.