Thạch xương bồ lá nhỏ

• Tên thường gọi: Japanese sweet flag (xương bồ Nhật Bản)
• Tên khác: Japanese rush, Grassy-leaved sweet flag, Slender sweet-flag, Dwarf sweet flag
• Độ khó: Dễ
• Ánh sáng: Trung bình
• pH tối ưu: 6,0 – 8,0
• GH tối ưu: 4 – 20
• Nhiệt độ tối ưu: 18 – 22°C
• Nền: Giàu dinh dưỡng
• Có thể trồng cạn: Có
• Tốc độ sinh trưởng: Chậm
• Vị trí trong bể: Trung cảnh và hậu cảnh
• Kích thước bể: trên 25 cm
• Cần bón phân: Có
• CO2: Không bắt buộc
• Nhân giống: Bằng thân rễ
• Màu sắc: Xanh lục

Do kích thước lớn, Acorus gramineus chỉ phù hợp với các bể lớn (hoặc paludarium) từ 80 lít (20 gallon) trở lên.

Tuy nhiên, ngay cả trong một bể như vậy, theo thời gian cây có thể lớn đến mức bạn buộc phải cắt tỉa và tách bụi.

Nhiệt độ: Acorus gramineus là loài cây rất khỏe. Cây chịu được dải nhiệt độ rộng (từ 4 đến 30°C). Tuy nhiên, nhiệt độ lý tưởng cho cây là 18 – 22°C.

pH: pH từ 6,0 – 8,0 được coi là tối ưu để trồng cây này.

Độ cứng: Cây cũng thích nghi với dải độ cứng nước rộng (4 – 20 GH).

Trong paludarium

• Tưới nước: Loài cây đất ngập nước này cần nhiều nước hơn hầu hết các loài khác. Thân rễ không bao giờ được để khô. Giữ nền luôn ẩm và có thể đặt chậu trong một khay nước nông.
• Độ ẩm: Độ ẩm cao là rất quan trọng. Đặt cây trên khay sỏi ẩm quanh năm và phun sương lên lá vào những tháng ấm hơn.
• Bón phân: Bón phân nước thông thường hai tuần một lần vào mùa xuân và mùa hè.

Trồng trong chậu

• Đất: Trồng trong chậu hoặc khay nông với hỗn hợp than bùn và phân compost, thêm một ít đất.
• Tưới nước: Đảm bảo đất luôn ẩm. Cây cần điều kiện ẩm liên tục.

Trong bể cá

• Chăm sóc: Cần chăm sóc rất ít do cây sinh trưởng chậm dưới nước.

Trồng cây

Trong thủy sinh, Acorus gramineus chỉ có thể dùng làm cây hậu cảnh do kích thước lớn. Cây dễ dàng trở thành điểm nhấn.

Bạn chỉ cần trồng đủ sâu trong nền để cây không bị nổi lên; không có phương pháp hay mẹo đặc biệt nào trong quá trình trồng.

Trồng các đoạn thân rễ vào nền bể, cách nhau 25 x 25 cm. Đảm bảo chôn sâu khoảng 2,5 cm.

Nhân giống

Acorus gramineus được nhân giống bằng thân rễ.

Thân rễ được tách bằng cách cắt rễ để tạo thành các bụi nhỏ hơn, mỗi bụi có hệ rễ phát triển tốt, giúp cây sinh trưởng tốt khi trồng lại.

Ánh sáng

Acorus gramineus cần ánh sáng trung bình đến mạnh. Chiếu đèn full spectrum 10-12 giờ mỗi ngày nhìn chung là phù hợp.

Trong bể cá, cây cũng chịu được điều kiện ánh sáng yếu hơn. Ngoài tự nhiên, cây mọc ở những khu vực bán râm. Vì vậy, nếu bạn có bể low-tech, đây cũng có thể là lựa chọn tốt. Tuy nhiên, tốc độ sinh trưởng sẽ chậm hơn đáng kể.

Dòng chảy

Không bắt buộc, nhưng dòng chảy nhẹ giúp hạn chế tảo và giúp cây khỏe hơn nhờ cung cấp oxy và phân phối dinh dưỡng tốt hơn.

Dù vậy, cây vẫn phát triển tốt trong nước tĩnh.

Nền

Acorus gramineus ưa nền tơi xốp, giàu dinh dưỡng. Ngoài tự nhiên, loài này mọc tốt trên đất thịt pha sét và đất phù sa nhẹ ở bờ sông.

CO2 và bón phân

CO2: Bổ sung CO2 góp phần giúp cây thủy sinh phát triển và khỏe mạnh, nhưng ở trường hợp này không bắt buộc vì loài này phát triển tốt dù có hay không có CO2.

Phân bón: Ngược lại, phân bón là cần thiết. Hãy châm phân cho cây vào nước bể đều đặn (2 lần mỗi tuần) để giữ cây ở trạng thái tốt nhất.

Quan trọng: Nếu bạn nuôi tép cùng bể với Acorus gramineus, nồng độ CO2 cao và đồng (hầu hết các loại phân bón đều chứa đồng) cực kỳ nguy hiểm đối với tép.

Acorus gramineus chủ yếu phân bố ở Đông Á, gồm Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản. Tuy nhiên, loài này cũng được ghi nhận ở vùng Viễn Đông của Nga, Bangladesh, Campuchia, Lào, Myanmar, Việt Nam, Thái Lan, Mông Cổ, Ấn Độ và Đông Âu.

Ở một số khu vực, như Vương quốc Anh và Virginia, Acorus gramineus thậm chí được coi là loài xâm lấn.

Acorus gramineus thường được tìm thấy ở vùng đất ngập nước (ngập một phần hoặc hoàn toàn), đặc biệt là đầm lầy và bờ sông, nơi đất bão hòa nước.

Mô tả

Acorus gramineus là cây thân thảo sống lâu năm, thủy sinh đến bán thủy sinh, với tán lá dạng cỏ bán thường xanh. Cây phát triển được cả phần chìm và phần nổi trên mặt nước.

• Kích thước: Cây thường cao 30 – 50 cm. Chiều rộng thường khoảng 20 – 30 cm.
• Lá: Lá hẹp, dạng cỏ và hình kiếm. Lá xếp thành hai hàng, giống những chiếc quạt đối nhau, phẳng và thường rộng 0,3 đến 1 cm. Lá có mùi thơm đặc trưng khi vò nát.
• Màu sắc: Lá màu xanh lục tươi.
• Thân rễ: Acorus gramineus có thân rễ bò, thơm, mọc ngang và có thể khá dày (tới 1 cm) và dài (5 – 10 cm). Thân rễ bên ngoài có màu vàng nhạt đến nâu, bên trong màu trắng.
• Hoa: Cây tạo ra những bông hoa nhỏ, không nổi bật, màu xanh vàng, xếp trên một bông mo hình trụ gọi là spadix, thường ẩn giữa tán lá. Bông mo dài khoảng 5 – 10 cm. Cây chỉ ra hoa khi chìm một phần trong nước.
• Dạng sinh trưởng: Khi trồng trong paludarium với thân rễ nằm trên mặt nước (dạng trồng cạn), Acorus gramineus có chiều cao điển hình và tán lá dày, mọc thẳng. Dạng này thường được dùng ở viền vườn, ao và các công trình phục hồi đất ngập nước. Lá có xu hướng cong rủ, tạo dáng cây duyên dáng. Khi trồng trong bể cá hoặc làm cây chìm trong vườn nước, Acorus gramineus thường nhỏ và gọn hơn. Lá có thể ngắn hơn và ít cứng hơn so với dạng trồng cạn. Việc ngập nước cũng có thể ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng và kết cấu lá, làm lá mềm hơn.

Các giống phổ biến nhất của loài này là Ogon (nổi bật với lá vàng óng) và Variegata (lá xanh đậm viền vàng nhạt).

Các vấn đề thường gặp

• Thiếu sáng: Cây ưa ánh sáng tốt. Tuy nhiên, quá nhiều ánh sáng cũng có thể gây cháy và hư hại lá.
• Mọc quá dày: Ở cả bể cá và paludarium, mọc quá dày có thể làm hạn chế không gian và nguồn tài nguyên, dẫn đến cạnh tranh và cây còi cọc.
• Sinh trưởng chậm dưới nước: Trong bể cá, cây sinh trưởng chậm dưới nước nên cần kiên nhẫn và chăm sóc liên tục để cây bén rễ và phát triển.
• Độ ẩm: Trong paludarium, độ ẩm thấp có thể khiến cây phát triển kém. Acorus gramineus ưa độ ẩm cao.
• Khô đầu lá: Trong paludarium, vấn đề thường gặp là đầu lá bị khô do đất không đủ ẩm. Hãy giữ nền luôn ẩm để tránh tình trạng này.
• Di dời: Nếu cần di dời cây hoặc nhổ để nhân giống, hãy hết sức cẩn thận do hệ rễ rộng và khỏe. Tránh nhổ bằng tay vì có thể làm xáo trộn phần lớn nền trong bể.

Lợi ích

• Thủy sinh: Acorus gramineus có thể là điểm trang trí tuyệt vời cho bể.
• Nơi ẩn nấp cho cá, cá con và tép: Acorus gramineus là nơi trú ẩn và che bóng tốt cho động vật không xương sống, ếch nhỏ và cá.
• Nơi kiếm ăn: Là nguồn màng sinh học phong phú, thức ăn đầu tiên lý tưởng cho cá con và tép con mới nở.
• Ngăn túi khí: Acorus gramineus có hệ rễ phát triển giúp phá vỡ các túi yếm khí trong nền. Các túi hydro sunfua (H2S, khí có mùi trứng thối) có thể rất nguy hiểm cho cá hoặc tép.

Cách ly

Trừ khi bạn hoàn toàn chắc chắn Acorus gramineus an toàn, ví dụ cây được nuôi trong điều kiện vô trùng/phòng thí nghiệm (in vitro) và hộp in vitro không bị hỏng hoặc đã mở, đừng quên cách ly và khử trùng cây trước để tránh nguy cơ lây nhiễm và ngộ độc.

KHÔNG cho cây mới vào bể ngay sau khi mua.

• Cây có thể mang ký sinh trùng, sinh vật gây hại như ốc, hoặc thậm chí động vật săn mồi (ấu trùng chuồn chuồn, chuồn chuồn kim, v.v.).
• Cây có thể còn tồn dư hóa chất (thuốc trừ sâu) dùng để diệt ký sinh trùng, ốc, v.v. Những hóa chất này cực kỳ độc đối với cá, tép và các động vật không xương sống khác.

Kết luận

Nhìn chung, Acorus gramineus là loài cây đa năng, thích nghi tốt với cả môi trường bán thủy sinh và thủy sinh. Cây không đòi hỏi cao về chất lượng nước, rất phù hợp cho người mới chơi. Nhược điểm duy nhất là cây không phù hợp với bể nhỏ.

• Park, Cheol Hyeong, Ki Hyun Kim, Il Kyun Lee, Seung Young Lee, Sang Un Choi, Jei Hyun Lee, and Kang Ro Lee. “Phenolic constituents of Acorus gramineus.” Archives of pharmacal research 34 (2011): 1289-1296.
• Chen, Qi-Xiong, Jing-Kun Miao, Chun Li, Xiao-Wen Li, Xiao-Mei Wu, and Xiao-ping Zhang. “Anticonvulsant activity of acute and chronic treatment with a-asarone from Acorus gramineus in seizure models.” Biological and Pharmaceutical Bulletin 36, no. 1 (2013): 23-30.
• Balakumbahan, Ramachandran, K. Rajamani, and K. Kumanan. “Acorus calamus: An overview.” Journal of Medicinal Plants Research 4, no. 25 (2010): 2740-2745.
• Wu Zheng-yi, Peter H. Raven, Deyuan Hong (eds.): Flora of China. Volume 23: Acoraceae through Cyperaceae, Science Press and Missouri Botanical Garden Press, Beijing and St. Louis, 2010.