7 dấu hiệu cho thấy tôm càng (crayfish) của bạn đang bị căng thẳng

Căng thẳng ở tôm càng nghe có vẻ vô lý. Tuy nhiên, đây thực sự là yếu tố quan trọng để nuôi chúng thành công trong bể thủy sinh.

Căng thẳng ở tôm càng có thể do nhiều yếu tố gây ra, ví dụ như vận chuyển, môi trường sống không phù hợp, chế độ ăn, sự hung hăng, v.v. Nếu không xử lý, nó có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe và làm rút ngắn tuổi thọ của thú nuôi.

Vì vậy, hiểu rõ nguyên nhân và triệu chứng là điều rất quan trọng đối với sức khỏe của thú nuôi. Làm theo các hướng dẫn này sẽ giúp tôm càng của bạn khỏe mạnh và sống vui vẻ dễ dàng hơn nhiều.

8 nguyên nhân chính gây căng thẳng cho tôm càng

• Môi trường sống không phù hợp (điều kiện dưới mức tối ưu)
• Thay đổi môi trường đột ngột
• Dinh dưỡng không đầy đủ
• Nuôi quá đông
• Chạm, bắt giữ quá nhiều
• Gián đoạn quá trình lột xác
• Nhiễm trùng và bệnh tật
• Hội chứng trước/sau khi mua

7 dấu hiệu căng thẳng phổ biến nhất ở tôm càng

• Ít hoạt động
• Mất màu
• Chán ăn
• Sắp lột xác
• Chậm lớn
• Mất các phần phụ
• Giảm sinh sản

Căng thẳng ở tôm càng là gì?

Về cơ bản, căng thẳng là phản ứng sinh lý trước bất kỳ tác nhân kích thích có hại nào. Căng thẳng kéo dài làm suy yếu hệ miễn dịch của chúng. Do đó, chúng dễ mắc bệnh và gặp các vấn đề khác hơn.

Vậy hãy cùng tìm hiểu sâu hơn về những gì có thể gây căng thẳng, cách nhận biết và cách xử lý.

1. Môi trường sống không phù hợp (điều kiện dưới mức tối ưu)

Mỗi loại tôm càng có yêu cầu riêng về môi trường để phát triển tốt, như nhiệt độ, pH nước, độ cứng, v.v.

Ví dụ, nếu tôm càng bắt đầu bò ra khỏi nước, đó có thể là dấu hiệu căng thẳng hoặc thiếu oxy.

Việc bố trí môi trường sống không đúng chắc chắn sẽ khiến chúng căng thẳng. Vì vậy, chúng ta cần tìm hiểu kỹ về từng loài cụ thể trước khi đưa chúng vào bể.

Bài viết liên quan:

• Giới thiệu về nuôi tôm càng – Setup, chế độ ăn và thông tin cơ bản
• Cách setup bể nuôi tôm càng

2. Thay đổi môi trường đột ngột

Mặc dù tôm càng nuôi trong bể được xem là khá khỏe mạnh, nhưng sự dao động đột ngột về nhiệt độ hoặc các thông số nước có thể gây ra tác động bất lợi, chẳng hạn như lột xác sớm.

3. Dinh dưỡng không đầy đủ

Tôm càng là loài ăn tạp nhặt thức ăn, nghĩa là chúng ăn nhiều loại thức ăn, bao gồm thực vật, tảo, động vật chết và thức ăn thừa trong bể.

Dù nhìn chung dễ cho ăn, chúng vẫn cần một chế độ ăn cân bằng để duy trì sức khỏe tốt. Dinh dưỡng không đủ có thể dẫn đến các vấn đề về lột xác và các vấn đề sức khỏe khác.

Cần nhớ rằng cho ăn quá nhiều cũng không tốt.

Bài viết liên quan:

• Tôm càng ăn gì?
• Mối nguy của việc cho cá, tôm, v.v. ăn quá nhiều

4. Nuôi quá đông

Tôm càng là loài sống đơn độc, và nuôi chúng theo nhóm sẽ khiến chúng căng thẳng.

Phần lớn các loài tôm càng nuôi trong bể khá hung hăng và có tính lãnh thổ. Vì vậy, nuôi một nhóm tôm càng trong bể là một thách thức đáng kể.

Cần lưu ý rằng khi nuôi nhốt, chúng bị GIỚI HẠN trong phạm vi môi trường sống của mình. Trong khi đó ở tự nhiên, chúng có thể di chuyển những khoảng cách đáng kể khi muốn tránh sự chú ý không cần thiết từ những con tôm càng khác.

5. Chạm, bắt giữ quá nhiều

Tôm càng không thích bị cầm nắm, điều đó khiến chúng căng thẳng. Tôi cần nhắc lại một lần nữa – chúng không phải là thú cưng để chơi đùa.

Tôm càng dựa vào bản năng nhiều hơn là hành vi học được, không giống các động vật phức tạp hơn như chó hay mèo. Nói cách khác, hệ thần kinh đơn giản khiến chúng không thể học được rằng việc cầm nắm là an toàn.

Khi bị cầm nắm, chúng theo bản năng chuẩn bị tự vệ, không phải vì hung hăng mà là bản năng sinh tồn.

Bài viết liên quan:

• Cách cầm nắm các loài giáp xác nuôi làm cảnh

6. Gián đoạn quá trình lột xác

Lột xác là quá trình mà mọi con tôm càng đều phải trải qua để lớn lên. Trong quá trình này, tôm càng bỏ lớp vỏ ngoài cũ và phát triển lớp vỏ mới.

Thật không may, trong khi lột xác, chúng trở nên cực kỳ dễ bị tổn thương, yếu và căng thẳng vì quá trình này tiêu tốn rất nhiều năng lượng.

Chỉ nên làm phiền/cầm nắm tôm càng đang lột xác trong các tình huống khẩn cấp.

Bài viết liên quan:

• Tôm càng và quá trình lột xác

7. Nhiễm trùng và bệnh tật

So với động vật có vú có hệ miễn dịch thích nghi, tôm càng có hệ miễn dịch đơn giản hơn. Thay vào đó, chúng dựa vào các cơ chế phòng vệ không đặc hiệu mang tính bản năng.

Do đó, chúng chịu đựng căng thẳng khó khăn hơn, và chịu các tác động tiêu cực của nhiễm trùng và bệnh tật rõ rệt hơn.

Lưu ý: Tôm càng không có hệ miễn dịch thích nghi với trí nhớ miễn dịch. Khả năng tạo đáp ứng miễn dịch của chúng hạn chế và thời gian hồi phục lâu hơn. Vì vậy, căng thẳng và điều kiện bất lợi có thể ảnh hưởng đáng kể đến hệ miễn dịch và khả năng chống chọi với nhiễm trùng của chúng.

8. Hội chứng trước/sau khi mua

Hội chứng trước/sau khi mua tuy không có định nghĩa khoa học nhưng vẫn là một mối lo thực sự trong thú chơi thủy sinh.

Dù được chăm sóc tối ưu, tôm càng vẫn có thể chết ngay sau khi mua. Tại sao?!

Nhiều khả năng những con tôm càng đó đã phải sống rất lâu trong tình trạng căng thẳng liên tục, điều kiện dưới mức tối ưu và không có thức ăn phù hợp trước khi người nuôi có được chúng.

Vì vậy, ngay cả khi chúng ta bắt đầu chăm sóc tốt, tổn thương đã xảy ra do sự căng thẳng từ trước đó.

Các triệu chứng căng thẳng ở tôm càng

Tôm càng bị căng thẳng có thể biểu hiện một số triệu chứng trong bể:

1. Ít hoạt động

Tôm càng của bạn không di chuyển năng động như trước hoặc trông lờ đờ. Nếu bạn nhận thấy hành vi của thú nuôi thay đổi so với bình thường, đó là lý do để lo ngại – đó có thể là dấu hiệu căng thẳng. Giáp xác không thay đổi hành vi mà không có lý do.

2. Chán ăn

Tôm càng bị căng thẳng thường ăn rất ít hoặc thậm chí từ chối ăn.

Là loài nhặt thức ăn, chúng sẽ ăn bất cứ thứ gì kiếm được hầu như mọi lúc. Tuy nhiên, khi bị căng thẳng, các cơ chế kiểm soát lượng thức ăn nạp vào và tín hiệu thèm ăn trong não không hoạt động như bình thường.

3. Thay đổi màu sắc

Tôm càng cũng có thể đổi màu (phai màu) khi bị căng thẳng. Ví dụ, chúng có thể trở nên sẫm hơn hoặc nhạt hơn bình thường.

Điều thực sự quan trọng là tìm ra nguyên nhân khiến tôm càng mất màu càng sớm càng tốt. Có nhiều lý do có thể gây mất màu, những lý do thường gặp nhất gồm:

• căng thẳng do vận chuyển,
• thông số nước,
• giai đoạn sắp lột xác.

4. Sắp lột xác

Như tôi đã đề cập, lột xác là giai đoạn cực kỳ căng thẳng đối với tôm càng. Khi lột xác, chúng bỏ lớp vỏ ngoài để lớn lên, khiến chúng tạm thời mềm yếu và dễ bị tổn thương cho đến khi lớp vỏ mới cứng lại.

Quá trình này đòi hỏi lượng năng lượng và tài nguyên đáng kể từ cơ thể tôm càng. Những đòi hỏi về sinh lý và thể chất của việc lột xác gây ra căng thẳng vì các rủi ro và năng lượng cần thiết cho quá trình này.

5. Chậm lớn

Không giống giai đoạn sắp lột xác, sự chậm lớn liên quan đến các giai đoạn sau lột xác và giữa các lần lột xác.

Sau khi lột xác, tôm càng phải trải qua một quá trình hồi phục kéo dài và tích lũy thêm tài nguyên cũng như năng lượng cần cho lần lột xác tiếp theo. Đồng thời, chẳng hạn nếu tôm càng không nhận đủ chất dinh dưỡng cần thiết, các giai đoạn này có thể bị kéo dài, và tự điều đó đã là một yếu tố bất lợi.

6. Mất các phần phụ

Tôm càng có thể mất các phần phụ vì nhiều lý do, bao gồm đánh nhau với bạn cùng bể, cầm nắm không đúng cách, dinh dưỡng không đầy đủ, v.v.

Căng thẳng có thể khiến tôm càng dễ bị thương hơn. Quá trình tái tạo các phần phụ đã mất cũng đòi hỏi thêm năng lượng và tài nguyên, làm tăng thêm căng thẳng cho tôm càng.

7. Giảm sinh sản

Tỷ lệ thụ tinh thành công giảm, khả năng sinh sản giảm và mất trứng là những vấn đề có thể xảy ra nếu tôm càng của bạn bị căng thẳng.

Căng thẳng làm giảm khả năng sinh sản thành công của chúng.

Kết luận

Mặc dù tôm càng thường được xem là thú nuôi ít công chăm sóc, điều đó không có nghĩa là chúng ta có thể bỏ mặc chúng khi đã thả vào bể.

Nếu điều kiện sống không được duy trì đúng cách, chúng có thể bị căng thẳng và gặp các vấn đề sức khỏe.

Vì vậy, chúng ta cần:

• Cung cấp một bể rộng rãi và được setup đúng cách với các thông số nước, nền, nhiệt độ và nơi ẩn náu phù hợp để thú nuôi có thể di chuyển, đào bới và leo trèo.
• Duy trì môi trường ổn định. Nếu phải thay đổi, hãy làm từ từ và dần dần.
• Cho ăn chế độ đa dạng và cân bằng.
• Lý tưởng nhất là nuôi đơn độc trong bể chỉ có một loài. Hãy tìm hiểu kỹ, hầu hết các loài khá hung hăng và có tính lãnh thổ.
• Hạn chế cầm nắm, làm càng ít càng tốt.
• Không làm phiền tôm càng trong và ngay sau khi lột xác, vì đây là giai đoạn dễ tổn thương và then chốt đối với chúng.
• Vệ sinh và bảo trì bể nuôi thường xuyên.