7 mẹo dựng bố cục lũa đá (hardscape) cho người mới chơi thủy sinh

Phần lũa và đá (hardscape) là bộ khung của cả bể thủy sinh. Cây có thể trồng lại, cá có thể đổi, nhưng khi đã đổ nền, xếp đá và đổ nước thì muốn sửa khung là gần như phải làm lại từ đầu. Vì thế người mới hay lúng túng nhất ở bước này. Họ có lũa, có đá, nhưng xếp mãi vẫn thấy bố cục cứng và giả.

Bố cục không có chuẩn đúng sai tuyệt đối. Mỗi người có gu riêng. Dù vậy vẫn có vài nguyên tắc đơn giản giúp bố cục trông tự nhiên hơn hẳn. Dưới đây là bảy mẹo người mới có thể áp dụng ngay, kể cả khi bạn chưa theo phong cách nào cụ thể như Iwagumi, Nature hay diorama.

Tập xếp ở đâu khi chỉ có một bể

Muốn giỏi thì phải tập, nhưng thủy sinh khó tập ở chỗ một bể thường chạy nửa năm đến một năm mới phá. Nếu chỉ chờ lúc set bể mới thì mỗi năm bạn tập được một hai lần, quá ít.

Cách gỡ là làm một cái hộp tập bố cục (scape box). Bạn làm nó như sau:

1. Đóng một cái hộp đơn giản bằng bìa carton hoặc ván ép, kích thước gần bằng bể của bạn.
2. Đổ vào một lớp cát chơi loại rẻ tiền để mô phỏng nền.
3. Đặt lũa và đá vào, xếp thử, chụp ảnh, rồi dỡ ra xếp kiểu khác.

Hộp này không tốn bao nhiêu mà cho bạn tập bao nhiêu lần cũng được. Bể đang chạy vẫn để yên.

Vì sao không nên vội đổ nước

Mua xong bể, đèn, lọc thì ai cũng nóng lòng muốn đổ nước cho bể chạy. Đây là lúc dễ làm hỏng bố cục nhất. Hardscape cần thời gian. Bạn xếp xong một bản, để đó, hôm sau quay lại nhìn bằng con mắt khác và chỉnh một chút. Làm vậy vài ngày liền thì bố cục thường tốt lên rõ rệt.

Bạn cũng nên chụp ảnh bố cục rồi đăng lên các hội nhóm thủy sinh hoặc mạng xã hội để hỏi ý kiến. Người ngoài nhìn vào hay thấy những chỗ mình đã quen mắt mà bỏ qua. Cứ chỉnh đến khi thật sự hài lòng rồi mới đổ nước. Cách này chậm nhưng đáng.

Dùng số lẻ và kích thước không đều

Mục tiêu của bố cục là trông giống thiên nhiên, không giống do người sắp đặt. Ngoài tự nhiên, đá không bao giờ nằm thành bộ bốn viên to bằng nhau. Nếu bạn đặt bốn viên đá cùng cỡ vào bể thì người xem nhận ra ngay là có bàn tay người xếp.

• Chọn số lượng lẻ: ba, năm, bảy viên đá hoặc khúc lũa.
• Phối các kích thước khác nhau: một viên lớn, vài viên vừa, vài viên nhỏ.
• Tránh đặt các khối cùng cỡ cạnh nhau hoặc cách đều nhau.

Đặt điểm nhấn ở đâu

Hầu hết bố cục đều có một điểm nhấn (focal point), thường là viên đá lớn nhất hoặc khúc lũa đẹp nhất. Lỗi hay gặp là đặt nó ngay chính giữa bể. Khi đó điểm nhấn cắt bể thành hai nửa bằng nhau, nhìn rất kém tự nhiên và kém hấp dẫn.

Hãy dời điểm nhấn lệch sang trái hoặc phải một chút. Chỉ cần lệch tâm thôi là bố cục đã có chiều sâu và có chỗ cho mắt dẫn đi, thú vị hơn nhiều.

Có nên trộn nhiều loại vật liệu

Với đá, câu trả lời là không. Mỗi loại đá có màu và vân riêng. Ví dụ đá xám kiểu Seiryu đặt chung với đá rồng (dragon stone) sẽ trông rất giả, vì hai loại khác hẳn nhau cả về màu lẫn bề mặt. Một bể nên chọn một loại đá thôi.

Lũa thì dễ dãi hơn. Phối hai loại lũa với nhau đôi khi vẫn ổn nếu chúng hợp màu. Còn đá thì nên coi như luật cấm trộn.

Lũa và đá có tác dụng phụ gì

Lũa và đá là vật liệu tự nhiên, nên chúng không trơ hoàn toàn. Bạn nên biết trước những chuyện này để tìm hiểu kỹ loại mình định mua:

Nếu bạn nuôi tép hoặc cá cần nước mềm thì chuyện đá làm cứng nước là điểm phải cân nhắc kỹ. Còn nước nâu do tannin thì nhiều người chấp nhận, thậm chí có người thích.

Làm sao có nhiều lựa chọn khi dựng bể mới

Người mới thường chỉ có hai ba khúc lũa và vài viên đá, nên mấy bể đầu tiên đành dựng bằng đúng chừng ấy vật liệu. Bố cục bị bó buộc rất nhiều vì không có gì để chọn.

Nếu bạn thấy mình sẽ chơi lâu dài thì nên gom dần bộ sưu tập lũa đá. Một mẹo hay là mỗi lần ghé tiệm cá hay tiệm thủy sinh, bạn xem qua khu lũa đá và mua một món ưng ý, kể cả khi chưa định set bể nào. Lâu dần bạn có cả kho vật liệu để chọn, và lần dựng bể sau sẽ dễ hơn nhiều.

Bắt đầu từ đâu

1. Làm một hộp tập bằng bìa hoặc ván ép, đổ cát vào và xếp thử lũa đá hiện có ít nhất vài lần.
2. Khi xếp, kiểm tra lại: số khối có lẻ không, kích thước có đều quá không, điểm nhấn đã lệch tâm chưa, có đang trộn hai loại đá không.
3. Trước khi mua lũa đá mới, tra xem nó có nhả tannin, lên mốc hay làm cứng nước không.
4. Xếp xong thì để vài ngày, chụp ảnh hỏi ý kiến, chỉnh đến khi ưng mới đổ nước.