Botia sp. aff. rostrata - Một cuộc thảo luận

Tổng hợp hai bài viết thảo luận về loài cá này, có thể là một loài chưa được mô tả.

Tác giả: Martin Thoene — chỉnh sửa lần cuối ngày 17/11/2006.

Bogdan Janiczak, ngày 8 tháng 5 năm 2002

Một lần nữa, tôi muốn khuấy động cộng đồng yêu thích Botia với một cuộc thảo luận về danh tính của một số cá trong lô hàng từ Ấn Độ hồi mùa thu năm ngoái. Vào tháng 10/2001, tôi tìm thấy một vài cá Botia con được bán với tên thương mại là Golden Zebra loach (nghe quen chứ?), gợi ý rằng đây có thể là những con Botia histrionica con rất đẹp. Thật ngạc nhiên, sau hai tuần, cả nhóm tám con tách ra thành hai nhóm khác nhau về hình dáng: một nhóm là B. histrionica thật, còn nhóm kia gồm bốn con trông, ít nhất là ban đầu, giống B. rostrata con. Tôi đã chụp một bức ảnh sớm của cá con và gửi đi, khi đó chưa nói ra những nghi ngờ của mình, cho hai người tốt bụng để xin ý kiến. Cả hai lần kết luận đều là B. histrionica (để rõ ràng hơn, tôi đính kèm cả bức ảnh nói trên). Hôm qua, tôi may mắn chụp được ảnh chất lượng tốt của hai con trong số những con cá tôi đang nói đến. Mời mọi người xem và đánh giá. Chúng thực sự là B. rostrata hay có thể là một loài khác của Ấn Độ? Như bạn có thể biết, tôi đã nuôi B. rostrata trong bể một thời gian (từ giai đoạn cá con) và chúng luôn trông khác. Ngoài ra, các tư liệu trên mạng thường cho thấy loài này có đặc trưng là những bộ sọc dọc kép, thường không đều. Toàn thân B. rostrata điển hình có ánh vàng óng rất đẹp. Còn cá của tôi có các hoa văn ngang màu đen nổi bật, phần thân dưới (ngay dưới đường bên) màu trắng bạc, trong khi phần trên màu vàng/vàng ánh. Những con cá trong ảnh khoảng chín tháng tuổi và đã đạt kích thước của B. rostrata trưởng thành (tôi nuôi chúng cùng nhau trong một bể biotope Ấn Độ nên việc so sánh rất trực tiếp - tiếc là hiện chưa có ảnh chụp cả nhóm :-)). Khi đối chiếu mọi dữ kiện đã biết và quan sát của bản thân, tôi do dự chưa dám kết luận chắc chắn. Tôi nghĩ đây là thời điểm tốt để đưa trường hợp này ra diễn đàn rộng hơn và thu thập nhận xét, ý kiến từ cả người chơi và các chuyên gia. Ngay cả khi đó là B. rostrata, tư liệu này cũng sẽ bổ sung thêm cho cơ sở dữ liệu còn hạn chế.

Trân trọng,
Bogdan J. Janiczak

Bogdan Janiczak / Kamphol Udomritthiruj, ngày 4 tháng 8 năm 2002

Tôi quay lại với một số thông tin và ảnh bổ sung về những cá Botia đáng ngờ được tìm thấy vài tháng trước, lẫn trong số Botia histrionica. Cuối cùng có vẻ như những con cá trong ảnh là một loài Botia mới, chưa được mô tả khoa học, rõ ràng có nét giống loài B. rostrata nhưng cũng có những điểm khác biệt mà tôi đã nêu trong bài trước. Trong thời gian đó, tôi đã liên lạc với Kamphol Udomritthiruj và xin trích dẫn câu trả lời của anh ấy:

“À vâng, tôi biết loài loach bí ẩn này. Tôi cũng từng thấy chúng và sẽ chụp ảnh trong một hoặc hai tuần tới. Chúng quả thực trông giống B. rostrata của Ấn Độ, ngoại trừ hai điểm. Thứ nhất, chúng đến từ Myanmar (Burma) và lẫn trong số histrionica; thứ hai, những cá Myanmar mà tôi biết dài 4-5 inch (khoảng 10-13 cm)... RẤT LỚN, độ tương phản cao. Chúng khác đáng kể với Tenasserim Emperor Botia ở chỗ không có màu vàng, khác histrionica ở dải sọc kép, và khác rostrata ở kích thước và vùng phân bố.”

Như bạn thấy, mùa hè này dường như cực kỳ dồi dào về các phát hiện loài Botia mới. Tôi rất may mắn, dù không trực tiếp tham gia đánh bắt hay buôn bán cá, khi tìm thấy loài này và nhận ra sự khác biệt của nó so với các loài trong họ Botia đã biết trước đây. Những con cá của tôi còn nhỏ, các đặc điểm của cá trưởng thành chưa phát triển đầy đủ. Khi bạn xem ảnh cá trưởng thành (tôi hy vọng sẽ sớm có :-)), bạn sẽ thấy loài này khác biệt thế nào so với những gì đã biết đến nay. Cá nhân tôi cho rằng loài loach Myanmar mới này có nét giống Botia rostrata của Ấn Độ, và cho đến khi có mô tả khoa học đầy đủ, tôi sẽ gọi nó là Botia sp. aff. rostrata.

Tôi cũng quyết định (hy vọng bạn và độc giả của LOL thấy hữu ích) cung cấp thêm một thư viện ảnh nhỏ về loài Botia sp. aff. rostrata mới đầy thú vị này. Đây là ảnh của những con khác so với những con chụp hồi tháng Năm. Bạn cứ thoải mái sử dụng các ảnh đính kèm. Tôi hy vọng sớm nhận được phản hồi từ những người khác tham gia cả trong thú chơi lẫn kinh doanh.

Trân trọng,
Bogdan J. Janiczak