Cách diệt và phòng rêu râu đen (BBA) trong bể thủy sinh

Rêu râu đen (black beard algae, BBA) là loại rêu hại mà MJ Aquascaping gọi là tệ nhất. Chúng bám trên lá, lũa, đá và rất cứng đầu. Bài này gồm cách xử lý rêu đang có và cách tìm nguyên nhân để chúng không quay lại.

Vì sao BBA mọc

Theo tác giả, phần lớn liên quan đến CO2. Các nguyên nhân thường gặp:

• Thiếu CO2.
• CO2 lúc nhiều lúc ít.
• Bể còn mới, chưa cân bằng.
• Bể bẩn, cần vệ sinh.
• Mất cân bằng dinh dưỡng. Tác giả hay thấy lượng sắt cao trong nước kích BBA.

Nhiều người nói dòng chảy mạnh gây BBA vì rêu hay mọc gần cửa ra của lọc. Tác giả không đồng ý. Gần cửa ra có nhiều oxy nên CO2 thấp, vì thế rêu mọc ở đó. Theo ông, lo nhất là dòng chảy yếu: bọt CO2 không tới mọi góc, và những góc không có CO2 chắc chắn sẽ có BBA.

Diệt BBA bằng hóa chất thế nào

Tác giả vốn ít thích dùng hóa chất trị rêu, nhưng với BBA thì ông cho rằng gần như không có cách nào khác. Có hai lựa chọn:

Sản phẩm	Cách dùng
Carbon lỏng (glutaraldehyde), ví dụ Easy Carbo hoặc Seachem Excel	Xịt thẳng vào chỗ có rêu ngay dưới nước
Oxy già (hydrogen peroxide) 3%	Hạ mực nước, quét lên rêu bằng cọ

Tác giả chọn oxy già 3% vì loãng nhất và theo ông là an toàn nhất.

Dùng carbon lỏng

1. Tắt lọc.
2. Hút carbon lỏng vào ống tiêm.
3. Xịt lên các chỗ bị rêu, như lá bucephalandra hoặc điểm trên hardscape.
4. Chờ một ngày. Rêu chết sẽ chuyển màu đỏ hồng.

Dùng oxy già

Phần lớn cây khá nhạy với oxy già, nên cần cẩn thận hơn.

1. Hạ mực nước xuống.
2. Nhúng cọ nhỏ (tác giả dùng cọ trang điểm) vào oxy già.
3. Quét lên chỗ có rêu như đang sơn.
4. Thấy bọt rất nhỏ nổi lên trên rêu là bình thường, nghĩa là thuốc đang tác dụng.

Nếu không muốn dùng hóa chất

Theo hiểu biết của tác giả, cá ăn rêu Xiêm (Siamese algae eater, SAE) là loài cá duy nhất ăn BBA. Cá trưởng thành khá to nên không hợp bể nhỏ. Bể nhỏ có thể thả ốc clithon, loại này cũng ăn BBA.

Sau khi xử lý bằng hóa chất, rêu bắt đầu chết thì các loài cá và tép khác cũng sẽ ăn phần rêu chết. Rêu còn khỏe thì chúng không đụng tới.

Chặn BBA quay lại

Nếu không sửa nguyên nhân, rêu sẽ mọc lại sau một đến hai tuần. Tác giả đi theo thứ tự này:

1. CO2 đủ: ít nhất khoảng 30 mg/lít, kiểm tra bằng drop checker. Màu xanh lá là đủ.
2. CO2 ổn định: dùng bộ điều áp tốt để số bọt mỗi giây không đổi, giữ bộ khuếch tán sạch cho sương CO2 mịn, và thay nước trước hoặc sau giờ chiếu đèn, không thay giữa ngày khi đèn đang sáng mạnh.
3. Bảo trì: thay nước đều. Tác giả thay 50% ít nhất mỗi tuần. Hút sạch mùn hữu cơ, không để rác mục trong bể. Vệ sinh lọc khi thấy dòng chảy yếu, vì cần dòng đủ mạnh để đưa bọt CO2 li ti đi khắp bể.
4. Phân bón: xem có châm quá nhiều sắt dạng nước không. Tác giả không châm sắt nước, chỉ dùng viên phân nền và để cây lấy sắt từ nền.
5. Bể còn non: bể mới dựng vài tuần có chút BBA là bình thường. Bể kiểu Hà Lan của ông mới năm tuần cũng có một ít và ông không lo, vì rêu sẽ tự hết khi bể ổn định.

Bể không dùng CO2 thì sao

Tác giả thừa nhận trường hợp này khó. Có thể đèn quá mạnh so với bể nên thử giảm. Theo kinh nghiệm của ông, bể không CO2 luôn có chút rêu, coi như cái giá phải chấp nhận. Nên để sẵn chai carbon lỏng và oxy già, xử lý khi thay nước.

Bắt đầu từ đâu

• Kiểm tra drop checker và dòng chảy xem CO2 có tới mọi góc không.
• Xử lý chỗ có rêu bằng carbon lỏng, hoặc oxy già với chỗ cây chịu được.
• Thay nước đều, vệ sinh lọc, hút sạch mùn.
• Xem lại lượng sắt dạng nước đang châm.