Lọc bọt biển (sponge filter): loại lọc bể cá dễ dùng nhất

Lọc bọt biển là một trong những loại lọc phổ biến nhất ở cửa hàng cá, phòng nuôi cá và bể sinh sản vì chúng rất đáng tin cậy và dễ sử dụng. Tuy nhiên, người mới thường có nhiều thắc mắc về cách hoạt động, cách lắp đặt và cách vệ sinh. Hãy làm theo hướng dẫn từng bước dưới đây để bắt đầu với chiếc lọc bọt biển đầu tiên của bạn.

Lọc bọt biển là gì?

Đây là loại lọc cơ bản nhất, cần tối thiểu ba thành phần: lọc bọt biển (đặt trong bể), máy sục khí (đặt ngoài bể) và dây khí để nối chúng với nhau. Máy sục khí đẩy không khí qua dây khí vào khoang rỗng bên trong lọc bọt biển. Bọt khí nổi lên từ bên trong khối bọt biển, kéo nước đi qua thành bọt biển. Quá trình hút nước này thu giữ cặn bẩn trong bể một cách cơ học và tạo chỗ cho vi khuẩn có lợi sinh sống.

Lọc bọt biển được cả người mới lẫn người chơi lâu năm ưa chuộng từ lâu vì rẻ, dễ vệ sinh và khó hỏng do có rất ít bộ phận cơ khí. Nhờ luồng bọt khí liên tục, lọc giúp nước lưu thông tốt và tạo xáo động mặt nước, đồng thời đủ nhẹ nhàng để không hút cá bột, tép và các sinh vật di chuyển chậm khác. Ngoài ra, khi mất điện, vi khuẩn có lợi bám trên bọt biển vẫn nằm trong nước bể có oxy (giúp chúng có cơ hội sống sót lâu hơn), và bạn có thể dùng máy sục khí sạc có pin dự phòng tự động bật khi mất điện.

Loại lọc bọt biển nào tốt nhất?

Lọc bọt biển là thiết bị khá cơ bản nên giữa các thương hiệu không có nhiều khác biệt. Tuy nhiên, sau một thập kỷ dùng rất nhiều lọc bọt biển, chúng tôi đã tự làm loại riêng với những cải tiến và tính năng mà chúng tôi luôn mong muốn.

Bọt biển làm từ xốp thô 20 ppi, độ xốp trung bình, giúp thu cặn từ nước dễ dàng mà không bị tắc quá nhanh. Diện tích bề mặt lý tưởng để tép và cá gặm rỉa, làm sạch.
Bọt biển thô không giữ nhiều không khí nên nước chảy tốt và chìm ngay. (Bọt biển mịn thường bị nổi, có thể gây thiếu oxy trong bể và có nguy cơ làm chết cá.)
Để tối ưu hiệu suất, bộ lọc có kèm vòng khí (air collar) tạo bọt nhỏ hơn nhằm giảm tiếng ồn và tạo dòng chảy liên tục hơn.
Để tăng lưu thông nước, bộ lọc có phụ kiện Easy Flow làm cong ống dẫn nước lên, giúp nước chảy ra khỏi lọc theo phương ngang trên mặt nước và đi khắp bể.
Phần đế và ống dẫn được thiết kế màu xanh lá để hòa với bể thủy sinh và dễ che tảo xanh, còn khối xốp màu đen để che chất thải của cá và cặn bẩn bị hút vào.
Có thể tùy biến nhiều cấu hình: bạn có thể xếp chồng nhiều lọc bọt biển lên nhau và chạy chung một đường dây khí từ một máy sục khí. Khi cần lập bể cách ly/bể bệnh, chỉ cần tháo một khối ra khỏi chồng, nó đã có sẵn vi khuẩn có lợi để hỗ trợ cá đang cách ly.
Bạn cũng có thể chạy lọc cùng máy bơm đẩy (power head) của Aquarium Co-Op, vừa khít vào một đoạn ống dẫn ngắn, rộng. Cách này cũng tăng lưu thông nước và lọc hạt cặn khỏi nước nhanh hơn.

Lọc bọt biển có cần đá sục khí không?

Một số người chơi thích thêm đá sục khí vào bên trong lọc bọt biển, nhưng đá có thể tuột ra theo thời gian hoặc để bọt khí thoát ra bên hông khối bọt biển. Thay vào đó, lọc bọt biển Aquarium Co-Op (và bộ nâng cấp Easy Flow) đi kèm vòng khí, thay cho đá sục khí và phân tán khí từ máy sục thành các bọt nhỏ hơn trong nước. Vòng khí giúp giảm tiếng ồn bọt khí và làm lọc hiệu quả hơn. Nó tạo ra dòng bọt nhỏ ổn định (thay vì các bọt lớn, ngắt quãng) giúp lọc được nâng liên tục – giống như thang cuốn chạy liên tục (so với thang máy luôn dừng và chạy).

Cách lắp đặt lọc bọt biển

Để lắp lọc bọt biển, ghép hai phần ống lọc (strainer) vào nhau. (Phần ống dưới có thêm một đầu nối ở đáy trông như chiếc mũ cao úp ngược.)
Gắn đế có tạ vào đáy ống lọc.
Trượt khối bọt biển qua trụ ống lọc, rồi ấn nắp tròn (bullseye) vào đỉnh ống lọc.
Bày các bộ phận còn lại của lọc (hoặc bộ Easy Flow nếu mua riêng). Bạn sẽ có năm ống xanh lá mờ: 3 ống ngắn và rộng (phần A), 1 ống cao và nhỏ (phần B), 1 ống cong (phần C).
Bạn cũng sẽ có năm đầu nối xanh lá đặc: 1 vòng khí có đầu nhỏ để nối dây khí (phần D); 1 đầu nối rộng không có móc giữ dây khí (phần E); 1 đầu nối rộng có móc giữ dây khí (phần F); 1 đầu nối nhỏ không có móc giữ dây khí (phần G); 1 đầu nối nhỏ có móc giữ dây khí (phần H).

Lưu ý: Mỗi đầu nối có một miệng tròn và một miệng cạnh phẳng. Miệng tròn hướng lên trên, miệng phẳng hướng xuống về phía lọc bọt biển.

Gắn vòng khí (phần D) vào nắp tròn màu xanh lá trên đỉnh lọc bọt biển. Sau đó gắn một ống Easy Flow ngắn và rộng (phần A) vào vòng khí.
Gắn đầu nối rộng không có móc giữ dây khí (phần E), rồi một ống ngắn và rộng (phần A).
Gắn đầu nối rộng có móc giữ dây khí (phần F), rồi một ống ngắn và rộng (phần A).
Gắn đầu nối nhỏ không có móc giữ dây khí (phần G), rồi ống cao và nhỏ (phần B). Lưu ý: ống phần B có thể trượt vào bên trong ống phần A nếu bạn muốn giảm chiều cao.
Gắn đầu nối nhỏ có móc giữ dây khí (phần H), rồi ống cong (phần C). Đầu ngắn của ống cong có một chỗ gấp khúc nghiêng, còn đầu dài thì thẳng. Cắm đầu dài, thẳng của ống cong vào đầu nối. Đảm bảo chỗ gấp khúc nằm phía trên đỉnh đầu nối nhỏ (phần H). Nếu đẩy ống cong xuống quá sâu, bọt khí sẽ thoát ra từ đầu nối.
Xếp các móc giữ dây khí sao cho đều quay về cùng một phía của các ống, ngay phía trên đầu nhỏ của vòng khí (phần D). Sau đó xoay đầu thẳng của ống cong để nó quay ra xa các móc giữ dây khí.
Nối một đầu dây khí vào bên hông vòng khí (phần D), đầu còn lại nối với máy sục khí. (Nếu máy sục khí đặt thấp hơn mặt trên của bể cá, hãy dùng van một chiều ở giữa dây khí để tránh nước tràn ngược.)
Bấm dây khí vào các móc giữ dây khí ở bên hông các đầu nối Easy Flow để cố định.
Đặt lọc bọt biển vào bể và bóp hết bọt khí ra khỏi khối xốp nếu nó bị nổi.
Để giảm bọt và tối đa hóa dòng chảy, ống cong ở đầu ra của phụ kiện Easy Flow nên nằm cao hơn mực nước một chút, sao cho miệng ống có 1/3 ngoài nước và 2/3 trong nước.
Đặt máy sục khí ở vị trí cuối cùng bên ngoài bể, rồi cắt cuộn dây khí (đã nối với lọc bọt biển) đến độ dài vừa đủ để tới máy sục khí. Nối đầu dây vừa cắt vào máy sục khí.
Nếu máy sục khí đặt thấp hơn miệng bể, bạn cần thêm van một chiều để ngăn nước chảy vào dây khí mỗi khi máy tắt hoặc mất điện. Cắt dây khí (giữa lọc bọt biển và máy sục khí) cách ngoài bể vài cm, rồi gắn van một chiều vào giữa sao cho đầu van có lá chắn (thường trông như một thanh màu hoặc thanh ngang) hướng về phía máy sục khí. (Nếu lắp ngược, sẽ không có khí khi bật máy; chỉ cần lật lại.)
Tạo một vòng nhỏ rủ xuống (drip loop) ở dây điện của máy sục khí để hơi ẩm không chạm vào phích cắm, rồi cắm điện. Trong vài giây, bạn sẽ thấy bọt khí xuất hiện từ lọc bọt biển.

Cách điều chỉnh chiều cao lọc bọt biển

Để rút ngắn phụ kiện Easy Flow, tháo ống ngắn và rộng (phần A) gần lọc bọt biển nhất cùng đầu nối rộng không có móc giữ dây khí (phần E) ngay phía trên nó. Sau đó nối lại các bộ phận Easy Flow còn lại vào vòng khí (phần D).
Để rút ngắn thêm, lặp lại bước 1: tháo ống ngắn và rộng (phần A) gần lọc bọt biển nhất cùng đầu nối rộng có móc giữ dây khí (phần F) ngay phía trên nó. Sau đó nối lại các bộ phận Easy Flow còn lại vào vòng khí (phần D).
Để đạt chiều cao tối thiểu, đẩy ống cao và nhỏ (phần B) xuống để nó trượt vào bên trong ống gần lọc bọt biển nhất (phần A). Hai đầu nối nhỏ (phần G và F) sẽ chạm vào nhau.
Nếu cần rút ngắn ống dẫn hơn nữa để vừa bể nhỏ sâu dưới khoảng 25 cm (10 inch), hãy cân nhắc cắt ống đến chiều cao mong muốn bằng cưa sắt hoặc dụng cụ cắt ống PVC. (Xem video bên dưới để biết thêm chi tiết.)
Với bể cao hơn khoảng 56 cm (22 inch), bạn có thể tăng chiều cao bằng cách xếp chồng 2 lọc bọt biển trở lên. (Xem video bên dưới để biết thêm chi tiết.)

Hãy xem video hướng dẫn để biết cách lắp lọc bọt biển Aquarium Co-Op và điều chỉnh chiều cao ống dẫn.

Cách vệ sinh lọc bọt biển

Đúng, lọc bọt biển giúp làm sạch bể cá, nhưng về bản chất nó giống như một thùng rác thu gom chất thải và cần được đổ đi thỉnh thoảng. Chúng tôi khuyên nên vệ sinh lọc bọt biển mỗi tháng một lần hoặc bất cứ khi nào thấy bọt khí giảm đi (do khối xốp bị tắc bởi cặn bẩn).

Dùng túi đựng cá, túi ziplock hoặc ca nước bao quanh khối bọt biển khi nó còn ở trong bể.
Nhấc nước và bọt biển ra để giữ lại phần lớn cặn bẩn bong ra khi lấy lên.
Khi tháo lọc, hãy tháo vòng khí và nắp tròn khỏi ống lọc (tức là tháo cả phần trên của lọc) để dễ lấy khối xốp ra vệ sinh.
Bóp và vắt khối xốp nhiều lần trong nước bể cũ.
Đổ nước đó đi và lấy thêm nước từ bể.
Lặp lại bước 4 và 5 cho đến khi khối xốp gần như sạch cặn.
Cọ cả vòng khí để loại bỏ cặn hoặc tảo bám che các lỗ.
Lắp lại lọc bọt biển và đặt trở lại bể. Nếu có nhiều hạt lơ lửng trong nước, chỉ cần chờ khoảng một giờ để lọc bọt biển làm sạch.

Lọc bọt biển dễ sử dụng, tiết kiệm chi phí và rất đáng tin cậy so với các loại lọc khác. Nếu bạn chưa thử, hãy xem các dòng lọc bọt biển của chúng tôi và cho chúng tôi biết ý kiến của bạn!