Những “hổ dữ” và đồng bọn của chúng

Bài viết của Emma Turner — hướng dẫn nuôi một số loài cá botiid hung dữ hơn.

Giới thiệu

Nếu bạn muốn một loài cá nổi bật, đầy tính khí cho một bể có kích thước khá lớn, hãy chọn nhóm cá chạch mặt nhọn Syncrossus, thường được gọi là “Tiger Botia”.

Chúng không phù hợp để nuôi trong một bể cộng đồng hiền hòa thông thường, nhưng nếu được nuôi trong hệ thống phù hợp, những chú cá chạch xinh đẹp này sẽ khiến bạn mê mẩn! Đã thấy hứng thú? Vậy hãy đọc tiếp…

Bể nuôi

Tại Loaches Online, chúng tôi thân mật gọi bể nuôi Tiger Botia và các loài tương tự là “Grrr Tank”. Đây là những chú cá chạch đầy cá tính! Do kích thước trưởng thành tương đối lớn của cá chạch Syncrossus, cộng với đặc tính bơi nhanh và tập tính chiếm lãnh thổ, chúng cần nhiều không gian. Bể 5ft x 2ft x 2ft (khoảng 150 x 60 x 60 cm) thực sự chỉ được xem là mức tối thiểu cho cá trưởng thành – càng rộng càng tốt.

Nền đáy nên là cát mềm hoặc sỏi hạt nhỏ, nhẵn để bảo vệ các râu cảm giác mỏng manh của cá chạch. Ngoài tự nhiên, các loài cá này thích đào bới nền đáy để tìm thức ăn. Tất nhiên việc tìm kiếm này vẫn tiếp diễn trong bể, vì vậy phải tránh sỏi sắc cạnh và đá (như đá dung nham) để ngăn râu bị mòn.

Sau đây là một số lời khuyên rất quan trọng: Trước hết, cũng như mọi loài cá chạch botiid, các thành viên của giống Syncrossus cần có đồng loại. Nên xem việc nuôi từ năm con trở lên cho mỗi loài bạn chọn là điều thiết yếu. Cá chạch sẽ hình thành thứ bậc tự nhiên, trong đó cá đầu đàn, gọi là “Alpha”, hiển nhiên chỉ huy các cá thể cấp dưới. Một đàn có kích thước tốt không chỉ tự nhiên hơn mà còn giúp phân tán sự hung hăng để không cá thể nào phải liên tục chịu đựng sự gây hấn của con khác. Giữa những đợt gây hấn, cá chạch Tiger có vẻ sống khá hòa thuận với nhau, đôi khi còn nghỉ ngơi/ngủ cạnh hoặc nằm đè lên nhau. Nhưng chắc chắn đợt cãi vã tiếp theo sẽ bất ngờ nổ ra từ đâu đó.

Các cuộc xung đột không chỉ giới hạn giữa các cá thể cùng loài. Sự hung hăng giữa các loài khác nhau cũng rất rõ rệt, vì thế nên lưu ý lời khuyên tiếp theo: tạo nhiều “rào chắn tầm nhìn” trong bể.

Bố trí thủy sinh đúng cách

Sau khi đã đề cập tầm quan trọng của nền đáy phù hợp, việc chọn và bố trí đồ trang trí trong bể cũng đáng để dành thời gian. Phân bố trên một vùng rộng của châu Á nhờ sông Mê Kông rộng lớn, những loài cá chạch này sống ở vùng nước trong, chảy xiết, thường gần bờ nơi có nhiều chỗ trú ẩn như rễ cây, cây đổ, đá/tảng đá và một số nơi có thực vật thủy sinh. Việc đặt lũa, đá và cây trong bể cá chạch Tiger phải được cân nhắc kỹ. Mục tiêu là tạo ra một mạng lưới lớn các hang hốc và khe nứt, cùng một khoảng bơi mở rộng ở phía trước bể. Lý tưởng nhất, khi tạo các nơi trú ẩn này, tầm nhìn tới các nơi trú ẩn khác nên bị chắn bởi một rào cản – một món đồ trang trí khác – để con hung hăng không thể lập tức nhìn thấy con cá chạch mà nó vừa gây sự và đã bơi đi. Có ít nhất 2 hoặc 3 chỗ trú cho mỗi con cũng giúp cá không quá chiếm lãnh thổ, vì mỗi cá thể không thể liên tục canh giữ nhiều chỗ trú bị ngăn cách bởi các rào chắn tầm nhìn.

Không cần nói cũng biết, cần luôn cung cấp chất lượng nước tuyệt vời (tốt nhất là nước mềm và hơi axit) với dòng chảy khá mạnh cho cá chạch Tiger. Chế độ ăn hỗn hợp gồm thức ăn khô chìm và thức ăn đông lạnh giàu thịt sẽ phù hợp với chúng. Tuân theo các hướng dẫn này, bạn sẽ có một hệ thống nuôi rất thú vị và sống động.

Dưới đây là thông tin về các loài Syncrossus thường gặp nhất, tất cả đều có thể nuôi chung với nhau theo nhóm. Cá nuôi chung/cá dither phù hợp là các loài cá trong họ Puntius (cá barb) cỡ vừa, khỏe mạnh, rất đẹp, bơi nhanh, thường tự bảo vệ được mình và thích điều kiện tương tự.

Banded Tiger Botia – Syncrossus helodes

Đây là loài lớn nhất trong nhóm, đạt tới 30 cm (12”) TL, và có lẽ hung dữ nhất. Syncrossus helodes có màu sắc tuyệt đẹp khi chưa trưởng thành hoàn toàn, tiếc là màu hơi phai theo tuổi. Loài này có thể phân biệt với S. hymenophysa giống nó bởi không có đốm ở vây lưng và hướng của các sọc thân phía trước vây lưng. Ở S. helodes, các sọc bắt đầu từ mặt lưng đi xuống theo hướng nghiêng và kết thúc lùi về phía đuôi. Chúng cũng có các đốm hình bầu dục xếp theo chiều dọc, giới hạn trong vùng giữa vây ngực và hậu môn. Các quần thể có ở Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam.

Green Tiger Botia – Syncrossus hymenophysa

Một loài cỡ khá lớn khác, S. hymenophysa, phân bố ở Borneo, Sumatra và bán đảo Mã Lai, đạt 25 cm (10”) TL. Việc không có đốm trên hai bên thân, có một đốm lớn nổi bật ở vây lưng, và các sọc phía trước vây lưng bắt đầu từ vây lưng và nghiêng về phía trước đều là dấu hiệu nhận biết S. hymenophysa.

Peppered Firetail Botia – Syncrossus berdmorei

Với đa số người nuôi, S. berdmorei cho đến nay là thành viên bắt mắt nhất trong nhóm cá chạch Tiger. Loài có màu sắc rực rỡ này cũng đạt 25 cm (10”) và giữ được vẻ đẹp lộng lẫy khi trưởng thành. Có ở Ấn Độ, Thái Lan và Myanmar, loài duy nhất có thể bị nhầm với nó, nếu có, là S. beauforti, loài không lớn bằng (xem bên dưới).

Beaufort’s Tiger Botia – Syncrossus beauforti

Loài đẹp này có ở vùng nước của Campuchia, Thái Lan và Malaysia, thường không lớn hơn nhiều so với 18 cm (7”). Đáng tiếc là nó dường như không được xuất khẩu thường xuyên như các loài kể trên, nên rất đáng để tìm kiếm. Cá con có thể bị nhầm với S. berdmorei, nhưng ngoài khác biệt về kích thước trưởng thành còn có những điểm khác biệt rõ rệt khác. S. beauforti có xu hướng nhạt màu hơn theo tuổi, dù vẫn là một loài cá chạch tuyệt đẹp. Các đốm hình “bầu dục” và “gạch ngang” ở phần đầu thân của S. beauforti mảnh hơn nhiều và xếp thành hàng ngang dọc hai bên thân, phía sau mặt lưng.

Thành viên còn lại của giống này – S. reversa – vẫn chưa được xuất khẩu với số lượng lớn, nhưng tình hình này có thể thay đổi trong những tháng tới (theo như tôi được biết).

Cũng có 3 loài thuộc giống Yasuhikotakia hung dữ hơn đa số và là ứng viên phù hợp cho “Grrr Tank”, được thể hiện bên dưới:

Tất cả những loài này đều quá hung hăng cho bể cộng đồng và phát triển tốt khi sống cùng cá chạch Tiger.

Tôi hy vọng bài viết này đã truyền cảm hứng để bạn thử nuôi những chú cá thú vị này, vốn có lối sống rất nhanh nhẹn. Khi đã ổn định, chúng sống khá thọ (10 năm trở lên) và sẽ mang lại cho bạn nhiều năm với những trò nghịch ngợm thú vị. Và tiếng lách tách, tôi thực sự phải nhắc đến tiếng lách tách. Trong một “Grrr Tank” thông thường, đôi khi tiếng lách tách phát ra từ những chú cá chạch này rất giống tiếng súng máy Gatling!

Emma Turner