Tại sao không nên nuôi cá chạch chung với cá cichlid Malawi

Tại sao không nên nuôi cá chạch chung với cá cichlid Malawi

Tác giả: Emma Turner — chỉnh sửa lần cuối: 09/11/2006

Tổng quan về lý do hai nhóm cá rất khác nhau này không phù hợp để nuôi chung.

Một câu hỏi được đặt ra hết lần này đến lần khác trên diễn đàn cá chạch là: “Cá chạch có phù hợp để nuôi chung với cá cichlid Malawi không?”

Câu hỏi này thường liên quan đến các loài chạch Botiine cỡ lớn hơn, như cá chạch hề Chromobotia macracanthus (Clown Loach), một số loài thuộc chi Yasuhikotakia (như Y. modesta và Y. eos), cùng với các loài chạch thuộc chi Syncrossus (thường được gọi chung là nhóm ‘Tiger Botia’). Quá thường xuyên, các cửa hàng thiếu lương tâm và các trang web về cichlid thiếu hiểu biết lại khẳng định rằng việc nuôi hai nhóm cá rất khác nhau này chung một bể là chấp nhận được. Điều đó không đúng. Trong bài viết ngắn này, chúng tôi muốn cung cấp thông tin chi tiết về lý do vì sao việc kết hợp hai nhóm cá này là hoàn toàn không phù hợp.

Cá chạch Botiine có nguồn gốc từ các sông và suối chảy xiết ở châu Á. Dòng chảy mà chúng gặp chủ yếu là một chiều và khá mạnh, còn các thông số nước thì mềm và có tính axit. Ở một số nơi, chẳng hạn một số khu vực ở Kalimantan, cá chạch hề thậm chí có thể được tìm thấy trong các vùng nước đen (blackwater), nơi nước có tính axit cực mạnh và độ cứng gần như không thể phát hiện.

Ngược lại, hồ Malawi ở châu Phi có thành phần nước rất cứng và có tính kiềm. Giá trị pH trung bình của hồ khoảng 8,3, với độ cứng trung bình 18 dH. Việc ép những loài cá đã tiến hóa qua hàng nghìn năm sống trong một bộ điều kiện nhất định phải sống trong những điều kiện ở ‘thái cực đối lập’ có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ điều hòa áp suất thẩm thấu của chúng.

Nhiệt độ nước ở hồ Malawi thay đổi trong năm, với mức trung bình là 25°C (77°F). Đây được xem là mức thấp trong khoảng nhiệt độ mà nhiều loài chạch Botiine quen thuộc. Nếu bạn cố nuôi cá cichlid Malawi ở nhiệt độ phù hợp với cá chạch, cichlid rất có thể bị thiếu oxy. Nếu cá chạch được nuôi ở nhiệt độ thấp hơn, chúng có thể bị căng thẳng hơn nữa và do đó dễ mắc các bệnh như đốm trắng.

Hồ Malawi lớn hơn nhiều so với những gì nhiều người hình dung, và có một mức độ hoạt động thủy triều nhẹ nhàng nhất định. Tuy nhiên, dòng chảy một chiều liên tục và mạnh mẽ, vốn có trong môi trường sống tự nhiên của các loài chạch Botiine thân thon hình thoi, lại không hiện diện ở đó.

Mặc dù chúng có ăn một lượng thức ăn xanh nhất định, chế độ ăn tự nhiên của cá chạch Botiine chủ yếu gồm các thức ăn ‘thịt’ như ấu trùng côn trùng, giun và giáp xác. Cá cichlid Malawi đã thích nghi để ăn những gì môi trường của chúng cung cấp, và trong bể nuôi, chúng sẽ ăn cả khi thức ăn đó thực sự không phù hợp. Nhiều loài ăn thực vật, và trong khi một số loài đôi khi có thể được cho ăn thức ăn làm từ giáp xác, thì ấu trùng muỗi (bọ gậy) và giun (món mà cá chạch rất thích) không thể cho cichlid ăn mà không gây ra các vấn đề tiêu hóa nghiêm trọng, như bệnh ‘Malawi bloat’ (chướng bụng Malawi) có thể gây tử vong.

Cá cichlid Malawi nổi tiếng là hung dữ và không nên nuôi chung với các loại cá khác, bất kể bạn có thấy những ví dụ nào mà các loài khác bị buộc phải sống cùng chúng trong không gian chật hẹp của bể cá. Một số loài cichlid Malawi ít hung dữ hơn những loài khác, nhưng mức độ hung dữ thấp hơn này vẫn lớn hơn mức mà cá chạch phải chịu đựng liên tục, và chúng không có lối thoát thực sự. Khi cichlid đạt đến độ trưởng thành sinh dục, mức độ hung dữ tăng lên, và những loài nhạy cảm như cá chạch sẽ không chịu đựng tốt khi phải tiếp xúc với điều này trong thời gian dài. Chúng sẽ chỉ sống lay lắt trong trạng thái căng thẳng thường trực, và có khả năng bị đốm trắng hoặc thậm chí bị thương về thể chất. Điều này thậm chí áp dụng cho những loài chạch hung hăng hơn như Tiger Botia, loài có mức độ hung dữ tuy được xem là cao đối với một loài chạch, nhưng vẫn không thể sánh với sự hiếu chiến không ngừng của cichlid Malawi.

Cá chạch thích có nhiều nơi ẩn náu trong bể dưới dạng rễ lũa và các hang đá xếp chồng từ đá trơ. Cá cichlid Malawi cũng thích có nhiều đá che chắn, nhưng chúng nổi tiếng là loài hay đào bới và có thể đào rỗng những vùng nền lớn bên dưới các cấu trúc hang, khiến chúng rất mất ổn định, dễ sập. Tôi không cần phải nói rõ những thảm họa có thể xảy ra.

Một suy nghĩ cuối cùng. Như đã đề cập ở trên, những loài cá liên quan đã tiến hóa qua hàng nghìn năm để thích nghi với một bộ điều kiện nhất định. Vài thế hệ nhân giống sẽ không thay đổi được hàng nghìn năm tiến hóa. Bạn có thể thấy/nghe về việc cá tạm thời sống sót trong các điều kiện ‘thỏa hiệp’, nhưng sức khỏe lâu dài của chúng nhiều khả năng sẽ bị ảnh hưởng. Con người không nên ép cá thích nghi với những gì chúng ta muốn, và việc nuôi cá trong một môi trường không phù hợp như vậy không khiến ai trở thành người chơi cá giỏi hơn chỉ vì ‘thoát được’. Những chiếc bể mà chúng ta nuôi cá trước hết và trên hết phải được thiết kế phù hợp với nhu cầu của cá, chứ không phải của chúng ta.

Rất nên đọc thêm về điều hòa thẩm thấu và sốc thẩm thấu.