Yasuhikotakia sidthimunki - Sinh sản thành công!

Yasuhikotakia sidthimunki - Sinh sản thành công!

Bởi Emma Turner — chỉnh sửa lần cuối ngày 17/08/2008 10:34

Tác giả: Mark Duffill (Mad Duff)

Cá chạch lùn (Dwarf Loach) có lẽ luôn là loài cá chạch yêu thích nhất của tôi; cá chạch hề (Clown) và cá chạch hoàng đế (Emperor) đứng ngay sau với khoảng cách rất sát. Với tôi, tính cách hoạt bát, hướng ngoại của Yasuhikotakia sidthimunki có điều gì đó khiến chúng khác hẳn các loài cá chạch khác. Tôi đã nuôi Y. sidthimunki lúc có lúc không suốt 30 năm chơi cá, nhưng trước đây chỉ nuôi đơn lẻ hoặc theo nhóm rất nhỏ khoảng 6 con. Vài năm trước, sau khi mua 4 con cá chạch mặt trời (Sun loach, Y. eos), tôi tình cờ tìm thấy website và diễn đàn “Loaches Online”. Nói ngắn gọn, từ đó tôi trở thành một “người nghiện cá chạch” thực thụ! Tôi bắt đầu xây dựng bộ sưu tập cá chạch từ năm 2005, nhưng luôn cảm thấy còn thiếu một thứ gì đó. Vào tháng 4 năm 2006, khi đang đi xem vài cửa hàng cá cảnh nhiệt đới ở địa phương, tôi để ý thấy một cửa hàng vừa nhận một lô “cá chạch sóc chuột (Chipmunk loach)”. Hóa ra đó là Y. sidthimunki, được bán chỉ 3,50 bảng mỗi con. Đây là một món hời tuyệt vời, vì giá chưa bằng một nửa giá các cửa hàng khác trong vùng, nên tôi quyết định mua ngay 10 con vì giá quá tốt! Một thời gian sau khi mua 10 con đầu tiên, tôi ghé một cửa hàng khác và có cơ hội mua thêm 10 con với cùng mức giá của đợt đầu. Tất nhiên là tôi chớp lấy cơ hội này! Rồi vài tuần sau, cửa hàng nơi tôi mua đợt thứ hai thông báo đóng cửa, nên tôi mua được toàn bộ số Y. sidthimunki còn lại của họ, gồm 16 con, với giá của 10 con. Như vậy đàn của tôi lên tổng cộng 36 con. Cả 36 con Y. sidthimunki có tổng chiều dài khoảng 2,5 cm (1”) và ban đầu được nuôi trong bể cách ly 114 lít. Sau 3 tuần, tôi bắt đầu liệu trình 5 đợt thuốc tẩy giun “Levamisole” vì một vài con trông hơi “gầy”. Sau khi hoàn tất 5 đợt điều trị, tình trạng cải thiện rõ rệt; tất cả cá đều tăng cân đáng kể. Vào mùa xuân năm 2007, cả 36 con Y. sidthimunki được chuyển vào “ngôi nhà” lâu dài của chúng – một bể 284 lít – cùng với các đàn Trigonostigma heteromorpha, T. espei, Danio choprae, Puntius gelius và P. pentazona. Khoảng một tuần sau, tôi thả thêm một nhóm nhỏ cá chạch Kuhli (Pangio sp.) và 2 tuần sau đó là 8 con Mesonoemacheilus guentheri.

Bể được trồng nhiều cây: dương xỉ Java, rêu Java, dương xỉ Ấn Độ, Vallisneria và Anubias barteri var. nana, cùng Lemna gibba nổi trên mặt nước. Bể được bài trí với hỗn hợp hang đá phiến, các đống đá cuội, chậu cây úp ngược với nhiều kích cỡ và 4 khúc lũa. Nền gồm 70% sỏi mịn và 30% sỏi cỡ vừa. pH thường khoảng 7,2, nitrit và amoniac đều bằng 0, còn nitrat nằm trong khoảng 5–10 ppm. Tôi sống ở khu vực có nước máy khá cứng, điều mà ban đầu tôi nghĩ có thể bất lợi cho cơ hội cho bất kỳ loài cá chạch nào đẻ trứng.

Một điều tôi đã thay đổi khá nhiều trong vài năm qua là thức ăn cho cá. Chúng được ăn hỗn hợp thức ăn đông lạnh và khô, gần như mỗi ngày có món khác nhau. Các loại thức ăn tôi dùng cho Y. sidthimunki như sau:

Thức ăn khô:

• Thức ăn dạng vảy – Spirulina, nhiệt đới, tỏi, giun đất, tép brine và tim bò
• Tép brine xay khô
• Hạt Sera discus
• Viên JMC dành cho cá da trơn và promin
• Viên (wafer) tảo
• Viên giun huyết và trai môi xanh
• Sera vipagram
• Viên (wafer) Tetra
• Mảnh vụn Red astax
• Viên nổi Nishi-aquaria

Thức ăn đông lạnh:

• Giun huyết
• Ấu trùng muỗi nhỏ (midge) trắng và đen
• Trứng tôm hùm
• Tép brine
• Daphnia (bọ nước)
• Cyclops
• Giun tubifex
• Hỗn hợp tỏi
• Hỗn hợp nhiệt đới “quintet”

Bể Y. sidthimunki được lọc bằng 2 máy lọc nội bộ, mỗi máy có lưu lượng 1.400 lít/giờ, và bể thường được thay 30–40% nước mỗi tuần một lần. Khoảng một tuần trước khi cá đẻ, tôi đã thêm 7 lá bàng Ấn Độ (Terminalia catappa) khô được xé nhỏ và cũng thực hiện các lần thay nước lạnh hơn. Việc thay nước lạnh hơn chỉ được thực hiện vì nhiệt độ cuối hè đã đẩy nhiệt độ bể từ mức thường lệ 26°C (79°F) lên đến và vượt quá 32°C (90°F). Cá hẳn đã đẻ vào đầu tháng 10, ngay sau khi thêm lá bàng Ấn Độ. pH của bể đã giảm từ 7,6 xuống khoảng 6,8, thậm chí có thể thấp hơn một chút. Khoảng một tuần sau khi thêm lá bàng Ấn Độ, phần lớn Y. sidthimunki (có thể là cả 36 con) được thấy bơi thành một đàn lớn, chặt chẽ. Chúng liên tục lao ra lao vào giữa lũa và cây thủy sinh. Đáng tiếc là không có hành vi nào trong số này được ghi lại bằng máy quay/camera. Tôi không nghĩ gì thêm về hoạt động này cho đến cuối tháng 12, khi tôi nhận thấy một con Y. sidthimunki rất nhỏ bơi rất sát những tảng đá ở phía trước bể. Khi quan sát kỹ hơn, có ít nhất 2 con nữa với kích thước tương tự! Những con Y. sidthimunki nhỏ này khi mới phát hiện có chiều dài dưới khoảng 2 cm (¾”), nhỏ hơn nhiều so với bất kỳ con nào trong số 36 con trưởng thành được thả vào ban đầu.

Ảnh trên: Một con Y. sidthimunki non do Mark Duffill nuôi sinh sản trong bể

Sau đó tôi đã đếm lại số cá, và hiện có 42 con Y. sidthimunki trong bể – tăng 6 con so với tổng số ban đầu. Xét đến số lượng Y. sidthimunki trưởng thành trong bể và các cư dân khác, thật đáng ngạc nhiên khi những con non này vẫn sống sót. Dựa vào kích thước và độ tuổi của cá con, tôi ước tính cá trưởng thành của mình khoảng từ 18 tháng đến 2 tuổi. Một điều tôi hơi băn khoăn là trong vài tháng qua không có con cá nào khác trong bể có vẻ đã ăn một lượng lớn trứng hoặc cá con, nên tôi không chắc là số trứng đẻ ra ít, hay trứng rất nhỏ nên không nhận thấy được.

Ảnh trên: Y. sidthimunki non được nuôi sinh sản trong bể

Tôi dự định sẽ sớm thêm lá bàng Ấn Độ vào bể lần nữa và đồng thời thực hiện vài lần thay nước lạnh hơn. Nếu may mắn, những việc này sẽ là chìa khóa kích thích cá đẻ lại. Tôi rất mong quay được video cảnh này nếu nó xảy ra lần nữa, và hy vọng lần này sẽ thấy được một vài quả trứng, hoặc ít nhất có thêm thông tin chuyên sâu về cách những chú cá chạch tuyệt vời này đẻ trứng. Sẽ thật tuyệt nếu tận mắt thấy trứng được đẻ ra, và có thể còn vớt được một ít! Có được ảnh chụp quá trình phát triển của trứng và cá con cũng sẽ rất tuyệt! Bố cục cơ bản của bể sẽ không thay đổi, vì tôi nghĩ lượng lũa, cây thủy sinh và các đống đá cuội đã đủ để đảm bảo một số cá con sống sót – ít nhất cho đến khi chúng đủ can đảm bơi ra khoảng trống và vượt qua “thử thách” từ cá trưởng thành và các bạn cùng bể!

Ảnh trên: Y. sidthimunki trưởng thành bên cạnh một con non nuôi sinh sản trong bể.

Có người đã hỏi liệu tôi có muốn vớt các loài cá khác ra khỏi bể không, nhưng thành thật mà nói, tôi rất ngần ngại khi phải lấy các loài Rasbora ra, vì theo ý kiến của tôi, chúng là “cá dẫn dụ” (dither fish – loài cá bơi lội thoải mái giúp cá khác bớt sợ) tốt nhất để nuôi cùng Y. sidthimunki. Trước khi thêm các loài Rasbora, cá chạch rất nhút nhát và trốn 90% thời gian. Tuy nhiên, từ khi có thêm các loài Rasbora, Y. sidthimunki ra ngoài hoạt động khoảng 90% thời gian. Thật vậy, rất có thể cá chạch cảm thấy thoải mái và an toàn trong môi trường sống đến mức đủ hài lòng để đẻ trứng.