ปลาซิวจุฬาภรณ์

ปลาซิวจุฬาภรณ์ (Amblypharyngodon chulabhornae) เป็นปลาตระกูลปลาตะเพียนขนาดเล็ก พบในประเทศไทยและในลุ่มน้ำโขงในลาว เวียดนาม และกัมพูชา ชอบอาศัยในพื้นที่ชุ่มน้ำและบริเวณริมขอบแหล่งน้ำที่น้ำแทบไม่ไหล มีพืชน้ำและพืชลอยน้ำหนาแน่น ในวงการปลาสวยงามแทบไม่มีใครรู้จัก มักติดมาเป็นครั้งคราวปะปนกับปลาชนิดอื่นที่นำเข้ามา เป็นปลาที่รักสงบมากและอยู่กันเป็นฝูง ควรเลี้ยงเป็นกลุ่มอย่างน้อย 8–10 ตัว

ความยาวมาตรฐาน: 4 ซม.

ขนาดฐานตู้: 90 × 30 ซม.

ปริมาตร: ประมาณ 81 ลิตร

แนะนำให้ใช้ตู้ปลาที่มีขนาดฐานอย่างน้อย 90 × 30 ซม.

• อุณหภูมิ: 18–28 °C
• ค่า pH: 6.0–8.0
• ความกระด้าง (GH): 2–12 dGH

เหมาะที่สุดกับตู้ปลาที่ปลูกไม้น้ำหนาแน่น และเป็นตัวเลือกที่ดีเยี่ยมสำหรับตู้ไม้น้ำที่จัดอย่างประณีต การเพิ่มพืชที่ผิวน้ำ ไม่ว่าจะเป็นพืชลอยน้ำหรือแบบอื่น ดูเหมือนปลาจะชอบ และยังช่วยให้ตู้ดูเป็นธรรมชาติมากขึ้น

ระบบกรองไม่จำเป็นต้องแรงมากนัก เพราะส่วนใหญ่มาจากแหล่งน้ำที่ไหลเอื่อย แต่ห้ามปล่อยลงตู้ที่วงจรไนโตรเจนยังไม่สมบูรณ์โดยเด็ดขาด เพราะปลาอาจอ่อนไหวต่อการเปลี่ยนแปลงของคุณภาพน้ำ

ในธรรมชาติน่าจะกินสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็ก ตะไคร่ และแพลงก์ตอนสัตว์อื่น ๆ ในตู้ปลาน่าจะยอมรับอาหารแห้งที่มีขนาดเหมาะสม แต่ควรให้อาหารสดและ/หรืออาหารแช่แข็งขนาดเล็กด้วย เช่น ไรแดง ไรทะเล และอาหารประเภทเดียวกัน

ปลาชนิดนี้รักสงบมาก และไม่มีความต้องการพิเศษด้านคุณภาพน้ำ จึงเลี้ยงร่วมกับปลาชนิดอื่นได้หลายชนิด แต่เช่นเคย การเลือกปลาที่จะเลี้ยงรวมกันต้องศึกษาข้อมูลให้ละเอียด และต้องคำนึงถึงขนาดตัวที่เล็กเมื่อโตเต็มวัยด้วย

โดยธรรมชาติเป็นปลาที่อยู่เป็นฝูง ควรเลี้ยงเป็นกลุ่มอย่างน้อย 8–10 ตัว การเลี้ยงในจำนวนที่มากพอไม่เพียงทำให้ปลาตื่นตกใจน้อยลง แต่ยังทำให้ตู้ดูสวยงามและเป็นธรรมชาติมากขึ้นด้วย

ตัวเมียที่โตเต็มวัยจะมีท้องกลมกว่าอย่างเห็นได้ชัด และน่าจะมีขนาดใหญ่กว่าตัวผู้เล็กน้อย

ยังไม่มีบันทึก แต่น่าจะเป็นปลาที่วางไข่แบบกระจาย และไม่ดูแลไข่หรือลูกหลังวางไข่

พบแพร่หลายในประเทศไทย มีบันทึกจากลุ่มน้ำแม่กลองและเจ้าพระยา รวมถึงลุ่มน้ำขนาดเล็กบางแห่งในภาคใต้ตอนบน นอกจากนี้ยังพบในลุ่มน้ำโขง ซึ่งการกระจายพันธุ์ขยายไปถึงลาว เวียดนาม และกัมพูชา ในปี 2011 มีการพบประชากรที่หลุดสู่ธรรมชาติที่บึง Kranji ประเทศสิงคโปร์ แต่ยังไม่ทราบว่าปลาชนิดนี้ตั้งถิ่นฐานได้อย่างถาวรหรือไม่

สถานที่พบตัวอย่างต้นแบบ (type locality) คือ 'Thailand: Nong Khai Province: Amphoe Muang, Nong Tua, 17°52'N 102°49'E' (หนองตัว อำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย)

ดูเหมือนจะชอบพื้นที่ชุ่มน้ำและบริเวณริมขอบแหล่งน้ำที่น้ำแทบไม่ไหล ซึ่งมีพืชน้ำขนาดใหญ่และพืชลอยน้ำขึ้นหนาแน่น และในฤดูน้ำหลากยังเข้าไปอาศัยในทุ่งหญ้าที่ถูกน้ำท่วมด้วย

ในบางกรณีสามารถเข้าไปตั้งถิ่นฐานในแหล่งน้ำที่มนุษย์สร้างขึ้นได้สำเร็จ เช่น คลองชลประทานหรือนาข้าว

ปลาชนิดนี้แทบไม่เป็นที่รู้จักในวงการปลาสวยงาม แต่อาจหาได้เป็นครั้งคราวจากปลาที่ติดมาปะปนกับปลาชนิดอื่นที่นำเข้ามา

ปัจจุบันสกุล Amblypharyngodon มีชนิดที่ได้รับการยอมรับ 5 ชนิด และ A. chulabhornae แยกจากชนิดอื่นในสกุลเดียวกันได้ด้วยลักษณะรวมกันดังนี้: มีเกล็ดในแถวข้างลำตัว 42-50 เกล็ด (เทียบกับ 50-79); เส้นข้างลำตัวไม่สมบูรณ์ มีเกล็ดที่มีรู 6-7 เกล็ด (เทียบกับ 7-23); มีเกล็ด 4-5 เกล็ดในแถวตามขวางระหว่างเส้นข้างลำตัวกับฐานครีบท้อง ปลาทุกชนิดในสกุลนี้ไม่มีหนวด

• Vidthayanon, C. and M. Kottelat (1990). Amblypharyngodon chulabhornae sp. nov., a new cyprinid fish from Thailand and Kampuchea. Natural History Bulletin of the Siam Society 38(1), 45-57
• Kottelat, M. (2013). The fishes of the inland waters of southeast Asia: a catalogue and core bibiography of the fishes known to occur in freshwaters, mangroves and estuaries. The Raffles Bulletin of Zoology Supplement 27, 1-663
• Kottelat, M. (2001). Fishes of Laos. WHT Publications, Colombo, 1-198
• Rainboth, W. J. (1996). FAO species identification field guide for fishery purposes. Fishes of the Cambodian Mekong. Rome, FAO, 1-265