ปลาเล็บมือนาง

Crossocheilus burmanicus เป็นปลาในวงศ์ปลาตะเพียนจากพม่า รวมถึงภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดียและภาคตะวันตกของไทย พบในแม่น้ำที่ไหลลงสู่แม่น้ำอิรวดีและแม่น้ำสาละวิน อาศัยอยู่ในลำธารน้ำใสที่มีน้ำไหล พื้นเป็นก้อนหินใหญ่ หินกรวด กรวด และทราย โดยเล็มกินไบโอฟิล์มที่เกาะอยู่ตามพื้นผิวใต้น้ำ แถบสีเข้มด้านข้างลำตัวไม่ยาวต่อเข้าไปถึงครีบหาง ซึ่งเป็นจุดที่ใช้แยกออกจากปลาที่ขายกันในชื่อ 'Siamese algae eater' หรือ 'SAE'

• ขนาดสูงสุด: 12 ซม. SL
• ขนาดตู้ปลา: 150 × 45 ซม.
• อุณหภูมิ: 20–26 °C
• ต้องเลี้ยงเป็นฝูง

แนะนำให้ใช้ตู้ที่มีขนาดฐานอย่างน้อย 150 × 45 ซม. ปริมาตรประมาณ 304 ลิตร

• อุณหภูมิ: 20–26 °C
• ค่า pH: ไม่มีข้อมูล
• ความกระด้าง: ไม่มีข้อมูล

ในธรรมชาติ ปลาสกุล Crossocheilus เป็นปลาที่เล็มกิน aufwuchs ได้แก่ ตะไคร่ ไดอะตอม และแพลงก์ตอนพืชอื่น ๆ รวมถึงจุลินทรีย์ที่อยู่ร่วมกัน ดังนั้นในตู้ปลาจึงควรหลีกเลี่ยงอาหารโปรตีนสูง เพราะปลาไม่สามารถย่อยและใช้ประโยชน์จากสารบางอย่างได้อย่างมีประสิทธิภาพ การกินเป็นประจำต่อเนื่องเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดไขมันสะสมมากเกินไป และถึงขั้นทำให้อวัยวะเสื่อมได้

อาหารแห้งคุณภาพดีที่ผสมสาหร่ายสไปรูลินาหรือส่วนผสมคล้ายกันเหมาะสมที่สุด แต่ควรให้ผักสดในปริมาณมากร่วมด้วย ถั่วลันเตาแกะเปลือก ซูกินีลวก ผักโขม และผลไม้หั่นชิ้น ล้วนเป็นอาหารเสริมที่ดี เมื่อปลาปรับตัวเข้ากับตู้ได้แล้ว บางครั้งจะขึ้นมากินอาหารในระดับกลางน้ำ และในตู้ที่จัดตามที่กล่าวไว้ข้างต้นมักจะเห็นปลาเล็มกินไบโอฟิล์มที่มักเกิดขึ้นตามโขดหิน

เป็นปลาพื้นถิ่นของพม่า รวมถึงแม่น้ำในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดียและภาคตะวันตกของไทยที่ไหลลงสู่ระบบแม่น้ำอิรวดีและแม่น้ำสาละวิน

ชุดตัวอย่างต้นแบบ (type series) ได้มาจากทั้งรัฐอัสสัมของอินเดียและพม่า สถานที่พบตัวอย่างต้นแบบเดิมจึงระบุไว้ว่า 'Myanmar: Assam, India'

อาศัยอยู่ในลำธารและลำน้ำสาขาที่มีน้ำไหล พื้นเป็นก้อนหินใหญ่ หินกรวด กรวด และทราย มักเป็นบริเวณที่มีขอนไม้หรือรากไม้จมอยู่ใต้น้ำ น้ำที่ใสและมักตื้นทำให้แสงแดดส่องผ่านผิวน้ำลงไปได้ จึงเกิดไบโอฟิล์มหนาแน่นปกคลุมพื้นผิวใต้น้ำ ซึ่งปลาจะเล็มกินเป็นอาหาร

จนถึงขณะนี้ยังไม่สามารถหาลักษณะวินิจฉัย (diagnosis) ของชนิดนี้ได้ แต่อย่างน้อยก็แยกออกจากปลาสกุลเดียวกันที่ขายกันในชื่อ 'Crossocheilus siamensis' (ชื่อที่ไม่ถูกต้องและเป็นชื่อพ้องของ C. oblongus ซึ่งเองก็ยังมีข้อสงสัยเรื่องตัวตน) 'Siamese algae eater' หรือ 'SAE' ได้ จากการที่แถบสีเข้มด้านข้างลำตัวไม่ยาวต่อเข้าไปถึงครีบหาง

ปลาในสกุล Crossocheilus มีลักษณะเด่นคือ มีก้านครีบหลังแบบแตกแขนง 8 ก้าน มีพูจะงอยปาก (rostral lobe) ที่ขยับไม่ได้ ไม่มีก้านครีบหลังแข็ง และริมฝีปากบนกับริมฝีปากล่างไม่เชื่อมกัน โดยริมฝีปากบนยึดติดกับขากรรไกรล่างด้วยเยื่อบาง ๆ

• Kottelat, M. (2003). Nomenclatural status of Crossocheilus burmanicus, C. horai and C. multirastellatus (Osteichthyes: Cyprinidae). Raffles Bulletin of Zoology 51(2), 399-401
• Kottelat, M. (2013). The fishes of the inland waters of southeast Asia: a catalogue and core bibiography of the fishes known to occur in freshwaters, mangroves and estuaries. The Raffles Bulletin of Zoology Supplement 27, 1-663
• Hora, S. L. (1936). On a further collection of fish from the Naga Hills. Records of the Indian Museum (Calcutta) v. 38 (pt 3), 317-331
• Su, R.-F., J.-X. Yang and Y.-R. Chen (2000). A review of the Chinese species of Crossocheilus, with description of a new species (Ostariophysi: Cyprinidae). The Raffles Bulletin of Zoology 48(2), 215-221
• Bănărescu, P. M. (1986). A review of the species of Crossocheilus, Epalzeorhynchos and Paracrossochilus (Pisces, Cyprinidae). Travaux du Muséum d'Histoire Naturelle 28, 141-161