ปลากระดี่หม้อ

ปลากระดี่หม้อ (Trichopodus trichopterus) เป็นปลาที่มีอวัยวะช่วยหายใจ (ปลากลุ่มแลบิรินท์) พบส่วนใหญ่ในลุ่มน้ำโขงของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และจีนตอนใต้ ปลาในธรรมชาติมีสีเทาอมฟ้าและมีจุดสามจุด แต่สายพันธุ์ที่เพาะขึ้นเพื่อการค้า เช่น สีทอง โอปอลีน คอสบี้ ลายหินอ่อน และสีเงิน พบเห็นได้บ่อยกว่ามาก เป็นหนึ่งในปลาที่ทนทานที่สุดในตลาดปลาสวยงาม แนะนำให้เลี้ยงในตู้ปลารวมได้แต่มีข้อควรระวัง เพราะบางตัวจะนิสัยร้ายมากเมื่อโตเต็มวัย

• ขนาดสูงสุด: ความยาวมาตรฐาน 150 มม.
• ขนาดตู้ปลา: 90 × 30 ซม.
• อุณหภูมิ: 24–30 °C
• ค่า pH: 5.5–8.5
• ความกระด้าง (GH): 3–35 dGH
• ระดับความยาก: 5 จาก 8 (ง่าย)

ความยาวมาตรฐาน: 150 มม. ฐานตู้ปลา: 90 × 30 ซม. ปริมาตร: ประมาณ 81 ลิตร (90 × 30 × 30 ซม.)

• อุณหภูมิ: 24–30 °C
• ค่า pH: 5.5–8.5
• ความกระด้าง (GH): 3–35 dGH

ตู้ไม้น้ำที่มีพืชลอยน้ำปกคลุมบางส่วนและมีพื้นที่โล่งให้ว่ายน้ำ เหมาะกับปลาชนิดนี้

ปลาในธรรมชาติเป็นปลากินทั้งพืชและสัตว์แบบไม่จำเพาะ กินทั้งพืชบกและพืชน้ำ รวมถึงตะไคร่ สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็ก แพลงก์ตอนสัตว์อื่น ๆ และเศษอินทรียวัตถุ ไม่เลือกกิน และยอมรับอาหารปลาที่ให้ได้เกือบทุกชนิด

แม้มักถูกแนะนำให้เป็นปลาเลี้ยงรวม แต่ก็ไม่เป็นเช่นนั้นเสมอไป บางตัวอาจนิสัยร้ายมากเมื่อโตเต็มวัย ขณะที่บางตัวยังคงสงบ ตัวผู้หวงอาณาเขตและจะทะเลาะกันเอง และจะก้าวร้าวมากในช่วงผสมพันธุ์ ควรเลี้ยงร่วมกับปลาที่แข็งแรงทนทาน เช่น ปลากลุ่มบาร์บ ปลาคาราซินขนาดใหญ่ ปลาซัคเกอร์ (วงศ์ Loricariidae) ปลาหมู และปลากูรามีขนาดกลางถึงใหญ่ชนิดอื่น

ตัวผู้มีขนาดใหญ่กว่าและครีบหลังยาวแหลม ตัวเมียมีขนาดเล็กกว่าและท้องกลมกว่า

ระดับง่าย เป็นปลาก่อหวอด ตู้เพาะพันธุ์ควรมีระดับน้ำลึกไม่เกิน 15–20 ซม. และมีพืชลอยน้ำจำนวนมาก ระบบกรองควรเบา กรองที่ขับเคลื่อนด้วยลมเหมาะที่สุด แนะนำให้มีตัวเมีย 2 หรือ 3 ตัวต่อตัวผู้หนึ่งตัว เพราะตัวผู้อาจไล่ทำร้ายตัวเมียที่ยังไม่พร้อมได้ค่อนข้างรุนแรง ขุนปลาด้วยอาหารมีชีวิต เมื่อตัวเมียท้องอูมเต็มไปด้วยไข่ ตัวผู้จะสร้างหวอดขนาดใหญ่ท่ามกลางพืชลอยน้ำ และใช้เศษพืชชิ้นเล็ก ๆ ประกอบในหวอดด้วย จากนั้นตัวผู้จะเริ่มแสดงท่าทางเกี้ยวพาราสีตัวเมีย เมื่อตัวเมียเข้าใกล้หวอด จะเห็นปลาทั้งสองใช้ครีบท้องที่เปลี่ยนรูปเป็นเส้นยาวแตะกัน การวางไข่เกิดขึ้นใต้หวอดในท่าโอบรัดตัวแบบปลากลุ่มอนาแบนทอยด์ (ปลาในกลุ่มที่มีอวัยวะช่วยหายใจ) ไข่จะลอยขึ้นและตัวผู้จะต้อนไข่เข้าไปในหวอด การวางไข่จะเกิดขึ้นอีกหลายครั้ง และอาจได้ไข่ 500–1200 ฟอง เมื่อไม่มีไข่แล้ว ตัวเมียจะถูกไล่ออกไป ควรย้ายตัวเมียออกในตอนนี้ มิฉะนั้นตัวเมียอาจได้รับบาดเจ็บสาหัส จากนั้นตัวผู้จะเฝ้าดูแลหวอดจนไข่ฟัก ซึ่งปกติใช้เวลาประมาณ 20–30 ชั่วโมง ลูกปลาจะเริ่มว่ายน้ำได้เองในอีก 4–5 วัน ซึ่งเป็นช่วงที่ควรย้ายตัวผู้ออกด้วย ในสัปดาห์แรกควรให้อินฟูโซเรียหรืออาหารลูกปลาชนิดน้ำ หลังจากนั้นลูกปลาจะโตพอกินลูกไรทะเลแรกฟัก ไมโครเวิร์ม และอาหารแผ่นบดละเอียดได้ ต้องเฝ้าดูลูกปลาอย่างใกล้ชิดและคัดแยกเมื่อเห็นว่าอัตราการเติบโตแตกต่างกัน มิฉะนั้นจะเกิดการกินกันเองจำนวนมาก

พบส่วนใหญ่ในลุ่มแม่น้ำโขงทางตอนใต้ของจีน เวียดนาม ลาว กัมพูชา ไทย เมียนมา และมาเลเซีย นอกจากนี้ยังพบในบางพื้นที่ทางตอนเหนือของอินโดนีเซีย มีการนำเข้าไปยังหลายประเทศ ได้แก่ ฟิลิปปินส์ ไต้หวัน ปาปัวนิวกินี เกาะเรอูนียง เซเชลส์ นามิเบีย สาธารณรัฐโดมินิกัน และโคลอมเบีย อย่างไรก็ตาม ไม่ควรคาดหวังว่าจะพบปลาจากธรรมชาติวางขาย เพราะปลาที่อยู่ในวงการปลาสวยงามเกือบทั้งหมดเป็นปลาเพาะเชิงพาณิชย์จากตะวันออกไกลและยุโรปตะวันออก

ตลอดถิ่นกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติ มักพบในแหล่งน้ำที่ราบต่ำ น้ำนิ่งหรือไหลเอื่อย มีพืชน้ำหนาแน่น เช่น บ่อ คู คลอง หนอง และบึง บริเวณแม่น้ำโขงตอนกลางถึงตอนล่าง ประชากรปลาหลายกลุ่มจะอพยพเข้าไปในป่าหรือทุ่งหญ้าที่น้ำท่วมถึงในฤดูฝน แล้วกลับสู่ลำน้ำสายหลักเมื่อน้ำเริ่มลด

ปลาชนิดนี้มีหลายสีและหลายสายพันธุ์ ซึ่งล้วนผ่านการคัดพันธุ์เพื่อการค้าปลาสวยงาม และพบเห็นได้บ่อยกว่าแบบธรรมชาติซึ่งมีสีเทาอมฟ้าและมีจุดสามจุดมาก สายพันธุ์เหล่านี้ได้แก่ สีทอง โอปอลีน คอสบี้ ลายหินอ่อน และสีเงิน T. trichopterus เป็นหนึ่งในปลาที่ทนทานที่สุดที่หาได้ทั่วไปในตลาด และปรับตัวเข้ากับสภาพน้ำได้หลากหลาย อย่างไรก็ตาม แนะนำสำหรับผู้เริ่มเลี้ยงแต่มีข้อควรระวังเรื่องนิสัย