Cá aba aba

Cá aba aba (Gymnarchus niloticus) là loài cá săn mồi cỡ lớn, sống ở phần lớn nửa phía bắc châu Phi. Đây cũng là loài duy nhất trong chi của nó. Vì có vây lưng kéo dài, cá còn có tên khác là cá dao ngược (upside-down knifefish), dù thật ra nó gần với nhóm cá mormyrid hơn. Cá phát ra xung điện yếu để định hướng và giao tiếp. Cá dài tới 165 cm và cực kỳ hung dữ. Xét về mặt nào thì loài này cũng không hợp để nuôi trong bể ở nhà.

Nói theo lý thuyết, muốn nuôi một con trưởng thành thì bạn cần một cái bể thật sự khổng lồ. Bể cỡ khoảng 360 × 120 × 180 cm, tức khoảng 7776 lít, mới tạm gọi là chấp nhận được. Cá con có thể nuôi trong bể nhỏ hơn. Nhưng nếu cho ăn đúng cách thì chúng lớn rất nhanh. Tốt nhất hãy để loài này cho các thủy cung công cộng, hoặc cho số rất ít người chơi có đủ cơ sở vật chất để nuôi một con quái vật như vậy.

• Nhiệt độ: 23–28°C
• pH: 6,5–8,0
• Độ cứng: 10–25 dGH

Cá thích bể ánh sáng mờ, có những khu trồng cây dày, cùng lũa lớn và rễ cây xoắn để làm chỗ trốn. Dĩ nhiên mọi món trang trí đều phải chằn thật chắc. Lọc ngoài phải mạnh và hiệu quả, nhưng dòng chảy trong bể nên giữ ở mức thấp nhất. Lọc sump là lựa chọn tốt hơn hẳn mọi kiểu lọc khác. Lý do là cá hay phá các thiết bị đặt trong bể như sưởi và những thứ tương tự.

G. niloticus là loài ăn thịt. Ngoài tự nhiên, cá chủ yếu ăn các loài cá khác và động vật không xương sống dưới nước. Trong bể nuôi, cá dễ dàng nhận phần lớn các loại thức ăn tươi sống và đông lạnh nhiều thịt, như phi lê cá, tôm, trai và giun đất. Bạn không cần cho ăn cá mồi sống hay thịt động vật có vú như tim bò. Riêng tim bò còn có hại cho sức khỏe lâu dài của cá. Đã có vài con chịu ăn thức ăn khô, nhưng đó là ngoại lệ chứ không phải chuyện thường gặp. Nhiều khả năng cá nhỏ sẽ dễ tập ăn thức ăn khô hơn.

Loài này không hợp với bể cộng đồng, và cũng không hợp với người chơi nói chung. Cá là kẻ săn mồi dữ dằn, cực kỳ hung hăng và giữ lãnh thổ. Miệng cá đầy răng sắc, lực cắn lại rất mạnh. Những lần thử nuôi cá con chung với loài khác thường chỉ ổn được nhiều nhất vài tháng. Lần nào cũng kết thúc tệ, chỉ khác nhau ở mức độ. Nếu không giết bạn cùng bể ngay, cá thường cắn chúng tàn tật vĩnh viễn. Không rõ vì sao, nhưng cá đặc biệt hay nhắm vào mắt. Ngay cả cá lớn hơn nhiều cũng không an toàn. Chúng có thể bị cắn mất từng mảng thịt, hoặc bị cắn nát thành từng khúc. Cá cũng hoàn toàn không chịu được đồng loại. Chỉ nuôi một con, và nuôi riêng. Khi dài chừng 30 cm, cá sẽ không ngần ngại tấn công cả bạn! Bạn phải hết sức cẩn thận mỗi lần cho ăn hay làm vệ sinh bể. Chỉ một con dài khoảng 60 cm cũng đủ sức cắn đứt ngón tay dễ dàng.

Chưa rõ.

Chẳng có gì lạ khi chưa ai cho loài này sinh sản được trong bể nuôi. Ngoài tự nhiên, vào mùa mưa cá di cư vào các vùng ngập nước. Chúng đẻ giữa đám cây thủy sinh, ở những nơi giàu vi sinh vật. Khi sinh sản, cá đực làm một tổ bọt lớn, và trứng được đẻ vào tổ này. Người ta cho rằng trứng nở sau khoảng 5 ngày. Sau đó cá bố mẹ không chăm con.

Loài này có vùng phân bố tự nhiên rất rộng, trải khắp phần lớn nửa phía bắc châu Phi. Người ta đã ghi nhận cá ở Ai Cập, Sudan, Kenya, Chad, Cameroon, Nigeria, Niger, Senegal, Benin, Ghana, Sierra Leone, Gambia và Mauritania. Các điểm ghi nhận này khá rời rạc. Vì vậy nhiều khả năng cá còn có mặt ở những nước khác, hoặc đã bị nhận nhầm nhiều lần. Dù vậy, khả năng nhận nhầm có vẻ thấp, vì ngoại hình của loài này rất khó lẫn với loài khác.

Cá sống ở các con suối chảy chậm, cùng các đầm lầy và vùng đất ngập nước có cây cối mọc dày.

G. niloticus là loài duy nhất trong chi của nó và không giống bất kỳ loài nào khác. Các loài cá dao khác có vây hậu môn kéo dài, còn loài này lại có vây lưng kéo dài. Vì thế nó có thêm tên gọi cá dao ngược (upside-down knifefish). Dù mang tên như vậy, thật ra nó gần với nhóm cá mormyrid hơn. Cá không có màu sắc rực rỡ, nhưng lúc bơi trông rất đẹp. Nó lượn vây lưng để "lái" và có thể di chuyển nhẹ nhàng theo gần như mọi hướng. Cá còn phát ra xung điện yếu để định vị bằng điện (định hướng) và để giao tiếp. Có một chi tiết thú vị. Khi gần đó có một con cùng loài phát điện ở tần số tương tự, tín hiệu của hai con sẽ nhiễu nhau. Lúc đó cá có thể tự đổi tần số để tránh bị nhiễu.

Đáng lo là mấy năm gần đây, các lô cá cỡ 7 cm được nhập về ngày càng thường xuyên. Ở cỡ này cá khá yếu. Hơn nữa, xét về mặt nào thì loài này cũng không hợp với bể nuôi ở nhà. Chắc chắn chỉ có rất ít người chơi đủ sức nuôi một con suốt đời của nó. Nếu thấy cá được bán, bạn hãy tự hỏi mình có đủ tiền, cơ sở vật chất và kiến thức hay không. Đây là loài có thể dài khoảng 165 cm, và khi trưởng thành có thể cắn đứt cả bàn tay bạn. Nếu bạn đủ những điều đó, bạn sẽ thấy nó là một trong những loài hung hăng nhất có thể nuôi trong bể, đồng thời cũng là một trong những loài thông minh nhất. Với người mê cá săn mồi cỡ phá bể, đây đúng là loài "trong mơ". Còn với đại đa số người chơi, nó dễ thành một cơn ác mộng. Thỉnh thoảng có dạng bạch tạng được bán. Dạng này rất được săn lùng và giá rất đắt.