Cá bảy màu tai voi (Dumbo ear guppy)

Nguồn gốc

Dân chơi guppy tạo ra dòng này bằng lai chọn lọc. Họ bắt đầu từ những con guppy nhiều màu có vây ngực đen tuyền. Sau đó họ phát hiện ra mình có thể làm đôi vây ấy to hơn nữa. Aquarium Glaser giới thiệu nó như một dòng mới vào năm 2017.

Vây ngực đen không phải chuyện mới. Trước dòng này đã có những loại guppy mang vây ngực đen, chẳng hạn các dạng nigrocaudatus và guppy Moscow. Dòng tai voi chỉ làm đôi vây đen đó to ra.

Một hồ sơ do AI viết gọi đây là dòng thương mại Nga - Á. Hồ sơ này kể rằng người ta lai một đột biến "Big Ear" từ châu Á với guppy Moscow hoặc Tuxedo có gốc Mỹ. Chưa có nguồn nào khác xác nhận chuyện này, nên bạn chỉ nên coi đó là một giả thuyết.

Một bài viết tiếng Việt cho biết Thái Lan, Indonesia và Việt Nam là những nơi nuôi dòng cá này nhiều nhất.

Nhận biết và các dòng

Đôi vây ngực to quá cỡ, xòe ra như tai voi, là dấu hiệu nhận ra dòng này. Ở dòng gốc, đôi vây ấy thường có màu đen. Tai voi là một kiểu hình dạng vây chứ không phải màu. Vì vậy nó xuất hiện trên rất nhiều dòng màu khác nhau.

Nhiều con đực có thân màu bạc ngả sang xanh, vây lưng và vây đuôi màu đỏ, đôi khi điểm thêm chấm sẫm.

Một con đẹp phải có đôi vây ngực to rõ ràng, hai bên bằng nhau, mép vây sạch, và bơi êm, có kiểm soát. Ở Việt Nam, con nào tai to, cân đối và màu ổn định thì bán được giá hơn.

Ở Việt Nam đang có bán các dòng sau:

• Dumbo Red Tail
• Dumbo Koi
• Dumbo White Big Ear
• Dumbo Panda

Trong số này, Red Tail, Koi và White Big Ear thường đắt hơn.

Ở nước ngoài, người ta còn bán các dạng kết hợp tai voi với dòng khác, ví dụ:

• Dumbo Ear Dragon (xanh dương, xanh lá hoặc cam)
• Platinum Dumbo
• Dumbo Mosaic
• Dumbo Cobra
• Dumbo Silver Tux

Trên một diễn đàn của dân lai tạo, có người bàn chuyện lai tai voi với dòng koi. Những người bình luận nhắc rằng cả hai dòng đều cận huyết nặng, và lai chéo sẽ làm xáo trộn bộ gen.

Nuôi thế nào

Cá tính hiền, dễ nuôi và ăn tạp. Bạn có thể cho ăn cám vảy có thành phần rau hoặc tảo, xen thêm trùn chỉ, artemia và bloodworm (lăng quăng đỏ).

Thông số nước mỗi nguồn ghi một khác:

Các nguồn đều ghi mức nhiệt tối đa là 28°C. Mức tối thiểu thì lệch nhau, thấp nhất là 18°C và cao nhất là 24°C. Khoảng pH mỗi nguồn ghi mỗi khác và lệch nhau khá xa.

Về cỡ bể, các nguồn cũng không thống nhất. Một nguồn khuyên bể dài 50 cm. Một nguồn khác bảo tối thiểu khoảng 38 lít (10 gallon Mỹ). Một hướng dẫn tiếng Việt thì nói 20–40 lít, có cây thật, và thay 10–20% nước mỗi lần, hai đến ba lần một tuần.

Dòng nước nên nhẹ đến vừa phải. Một nguồn cho rằng đôi vây ngực nặng khiến cá bơi yếu, nên khuyên dùng lọc bông (sponge filter) và giữ nước êm. Lý do là dòng chảy mạnh làm cá đuối sức.

Bạn chỉ nên nuôi chung với cá hiền, không rỉa vây. Hướng dẫn tiếng Việt nêu tên neon, molly và platy là những bạn cùng bể có thể nuôi chung.

Sinh sản

Đây là cá đẻ con. Cá mẹ mang bầu khoảng 25–30 ngày, mỗi lứa ra 20–50 con. Cá đẻ dễ. Bạn thả bèo nổi hoặc dùng hộp đẻ để tách cá con khỏi cá lớn.

Không phải con non nào cũng có vây ngực to, kể cả khi bố mẹ đẹp. Nếu lai với guppy thường thì nét tai voi hay bị mất.

Hiện chưa ai chắc gen tai voi di truyền theo kiểu nào. Một nguồn do AI viết cho rằng gen này trội không hoàn toàn, và ổ Dumbo × Dumbo sẽ ra lẫn lộn. Một số trang khác của người chơi lại nói đây là tính lặn. Trên diễn đàn, có người dùng bảng Punnett đoán tỉ lệ khoảng 25:50:25 cho phép lai Dumbo × koi. Đó chỉ là phỏng đoán, không phải kết quả từ những lứa đẻ thật.

Bệnh và vấn đề sức khỏe

Những dấu hiệu cần để ý:

• Vây ngực cụp sát thân
• Mép vây bị rách
• Cá dùng một bên vây ngực ít hơn bên kia
• Cá lờ đờ

Đôi vây ngực to rất dễ rách, vì vậy bạn đừng nuôi chung với cá hay rỉa vây. Một nguồn cho biết đốm trắng (ich) và nấm Saprolegnia hay xuất hiện trước tiên trên đôi vây ngực đen to. Nguồn này cũng nói cá nhạy cảm khi nước hoặc nhiệt độ thay đổi đột ngột.

Chọn mua

Nên chọn con đực có đôi vây ngực to rõ, hai bên đều nhau, mép vây sạch, bơi êm, ăn khỏe và thân thẳng. Bạn cũng nên hỏi người bán con cá thuộc dòng nào.

Nên bỏ qua những trường hợp sau:

• Cá có một vây ngực nhỏ hơn hoặc bị hỏng
• Vây cụp hoặc rách
• Cá bơi khó khăn
• Trong bể có cá khác đang bệnh
• Vây "Dumbo" chỉ nhỉnh hơn vây thường một chút

Giá cá tùy vào màu, cỡ, độ thuần dòng và trại nuôi.

Tranh cãi

Một hồ sơ do AI viết trên Atlarium cho rằng đôi vây khổng lồ làm cá bơi kém hẳn. Hồ sơ này ví chúng như hai mái chèo nặng, khiến cá dễ bị rỉa vây và dễ đuối khi gặp dòng chảy mạnh. Ngược lại, một số trang khác của người chơi lại tả đây là loài cá bơi năng động.