Cá betta (cá xiêm)

Betta Copper Alien lai từ các nhà lai tạo ở Việt Nam, thuộc phức hợp Betta splendens.

• Kích thước tối đa: 5,8 cm (2,3 inch)
• Danh sách Đỏ IUCN: Không áp dụng (đây là một dạng lai, không có trong tự nhiên)

• Tên thường gọi: Betta, cá chọi Xiêm
• Tên khoa học: Betta splendens
• Họ: Belontiidae
• Kích thước trưởng thành: 7 cm (3 inch)
• Tuổi thọ: 3 đến 5 năm
• Nguồn gốc: Campuchia, Thái Lan
• Tập tính xã hội: không thể nuôi chung các con đực với nhau
• Tầng nước: tất cả các tầng
• Kích thước bể tối thiểu: 2 gallon (khoảng 7,5 lít)
• Thức ăn: thức ăn sống, viên, mảnh và thức ăn đông lạnh
• Sinh sản: đẻ trứng (con đực làm tổ bọt)
• Độ khó chăm sóc: dễ đến trung bình
• pH: 6,8 đến 7,4
• Độ cứng nước: tối đa 20 dGH
• Nhiệt độ: 24 đến 30 °C (75 đến 86 °F)

Lưu ý rằng các cặp "do người bán chọn" không nhất thiết có chất lượng thấp hơn những con đực đã đăng ảnh; chúng tôi không phải lúc nào cũng có thời gian chụp ảnh tất cả, nhưng thường chỉ bán cho khách những con tốt nhất mình có. Tất cả cá đực đều cùng một dòng và nhìn chung giống nhau. Chúng tôi luôn cố gắng chọn những con khỏe mạnh và đẹp nhất cho khách hàng.

Hãy chuẩn bị sẵn môi trường sống trước khi mua.

Kích thước bể tối thiểu là 2 gallon (khoảng 7,5 lít). Việc duy trì nhiệt độ nước phù hợp có lẽ là lý lẽ mạnh nhất chống lại việc nuôi cá betta trong chậu, vì chậu không thể dễ dàng kiểm soát nhiệt. Thực tế, lựa chọn tốt nhất là nuôi chúng trong bể dành cho cá betta, có máy sưởi bể và bộ lọc nước.

• TDS: 60 - 200 (được nuôi trong nước mềm, TDS thấp để phù hợp với các dòng betta hoang dã khác của người bán, nhưng loài này chịu được điều kiện nước rộng hơn)
• pH: 5,0-7,0
• Nhiệt độ: 24-29°C (75-85°F); lên màu đẹp hơn nhiều ở nhiệt độ ấm trên 26°C (78°F)

Cá betta ưa nhiệt và sẽ ngày càng uể oải khi nhiệt độ nước xuống dưới 75 °F (24 °C).

Tốt nhất, nước nuôi cá betta khỏe mạnh nên mềm và ấm, với pH trung tính đến hơi axit.

Dù cá betta sống tốt trong nước ít oxy hòa tan, điều đó không có nghĩa là chúng cần ít oxy hơn các loài cá khác. Cá betta có một cơ quan hô hấp đặc biệt (gọi là cơ quan mê lộ) cho phép chúng hít thở không khí trực tiếp từ mặt nước. Thực tế, chúng bắt buộc phải làm vậy. Trong các thí nghiệm loại bỏ cơ quan mê lộ, cá chết ngạt dù nước bão hòa oxy. Vì lý do này, cá betta phải được tiếp cận mặt nước để hít thở không khí trực tiếp từ khí quyển.

Bảo dưỡng định kỳ nên bao gồm thay một phần nước ít nhất mỗi tuần một lần.

Cá betta là loài ít đòi hỏi chăm sóc. Tuy nhiên, cần lưu ý chúng cần được thay nước thường xuyên và bể phải được giữ ở một nhiệt độ nhất định.

Cá betta có thể sống trong nước máy miễn là nước máy được xử lý đúng cách và đủ ấm. Bạn nên có chất xử lý nước và máy sưởi bể cho bể cá để cá betta cảm thấy như ở nhà.

Vì cá betta phát triển tốt trong nước ấm, bạn nên đầu tư một máy sưởi bể cá. Hãy cân nhắc kích thước bể khi chọn máy sưởi; nói chung, máy sưởi nên cung cấp công suất 5 watt cho mỗi gallon nước. Cân nhắc dùng nhiệt kế nổi hoặc nhiệt kế điện tử gắn vào kính bể, đặt ở vị trí dễ nhìn để theo dõi nhiệt độ.

Nên giữ chuyển động của nước ở mức tối thiểu, nghĩa là lọc thác/lọc ngoài công suất mạnh và bơm tạo dòng (powerhead) không phù hợp.

Ăn thịt. Người bán hiện cho ăn giun đen sống, trùn huyết đông lạnh và thức ăn viên.

Nên cho cá betta ăn hai đến ba lần mỗi ngày, lượng thức ăn vừa đủ để chúng ăn hết trong năm phút. Trong tự nhiên, cá betta sống gần như hoàn toàn nhờ côn trùng và ấu trùng côn trùng. Chúng có miệng hướng lên rất thích hợp để táp bất kỳ con côn trùng xui xẻo nào rơi xuống nước. Bên trong, hệ tiêu hóa của chúng thích nghi với thức ăn thịt, có ống tiêu hóa ngắn hơn nhiều so với cá ăn thực vật. Vì vậy, thức ăn sống là chế độ ăn lý tưởng cho cá betta, tuy nhiên chúng sẽ thích nghi với thức ăn mảnh và thức ăn đông lạnh hoặc sấy đông khô, chẳng hạn như:

• Tép nước mặn (brine shrimp)
• Rận nước (Daphnia)
• Sinh vật phù du (plankton)
• Trùn chỉ (Tubifex)
• Ấu trùng muỗi trong suốt (glassworm)
• Tim bò (beef heart)

Tất cả đều là lựa chọn tuyệt vời, có thể tìm thấy ở dạng đông lạnh hoặc sấy đông khô. Nếu cho ăn thức ăn mảnh, nên bổ sung thêm thức ăn đông lạnh và sấy đông khô vài lần mỗi tuần, và nếu có thể, cả thức ăn sống.

Tính khí: Cá đực RẤT hung dữ, nên nuôi riêng hoặc trong bể có cá cùng bể không phải betta đực. Có thể nuôi trong bể cộng đồng trồng cây với nhiều con cái nếu có đủ không gian.

Không thể nuôi chung các con đực trừ khi có vách ngăn trong bể. Nhiều con cái nhìn chung có thể nuôi chung với nhau mà không gặp vấn đề. Vài con cái, hoặc một con đực, có thể nuôi cùng các loài cá hiền khác, miễn là chúng nhỏ và không phải loại hay cắn vây, chẳng hạn như cá hổ Sumatra (tiger barb).

Không nên nuôi cá betta đực với các loài cá khác có thân hình giống betta và vây dài, vì chúng có thể nhầm đó là đối thủ và đánh nhau.

Cá betta có thể nuôi trong bể cộng đồng miễn là đáp ứng điều kiện nước và không có cá hung dữ hoặc cá hay cắn vây. Tuy nhiên, mỗi bể chỉ nên nuôi một con đực, trừ khi chúng được ngăn cách bằng vách chắn. Dùng hộp nhựa treo trong bể là lựa chọn phù hợp để nuôi nhiều hơn một con betta trong một bể, hoặc để nuôi chúng trong bể có những loài cá có thể cắn vây của chúng. Cá cái nhìn chung sẽ không đánh nhau và có thể nuôi chung trong cùng một không gian mở. Cá betta cái cũng có thể nuôi cùng các loài cá không hung dữ khác.

Cá betta đực nổi tiếng với màu sắc rực rỡ và vây dài. Cá cái ít màu sắc hơn với vây ngắn hơn. Ngoài tự nhiên, những con cá này thường kém rực rỡ hơn.

Cá đực thường có màu sắc rực rỡ hơn và vây dài, uyển chuyển hơn. Chúng cũng có "râu" rõ hơn (dưới nắp mang) và nhìn chung lớn hơn cá cái. Cá cái có vây ngắn và sẽ hiện các sọc dọc cùng chấm trứng khi sẵn sàng giao phối.

Làm tổ bọt.

Cá betta có tuổi thọ khá ngắn và sinh sản hiệu quả nhất khi khoảng một tuổi; cá betta ở cửa hàng thú cưng đã đạt kích thước tối đa thường ít nhất sáu tháng tuổi. Chúng sinh sản trong tổ bọt và không cần bể lớn hay thiết bị đặc biệt, chỉ cần một vài thứ nên có, gồm:

• Cây thủy sinh nổi để cá đực gắn tổ bọt vào
• Nơi ẩn nấp để cá cái trú khi cá đực trở nên hung hăng

Khi sẵn sàng đẻ trứng, cặp cá sẽ lên màu đậm và bắt đầu bơi vòng quanh nhau dưới tổ bọt. Cá đực quấn quanh cá cái đang lật ngửa. Khi cá cái đẩy trứng ra, trứng được thụ tinh và bắt đầu chìm xuống. Cá đực sẽ ngậm trứng trong miệng và nhả vào tổ. Việc này có thể lặp lại nhiều lần, nhưng cuối cùng cá đực sẽ đuổi cá cái đi và cần cẩn thận vớt cá cái ra khỏi bể sinh sản. Từ lúc này, cá đực sẽ trông coi ổ trứng và chăm sóc cá con sau khi trứng nở.

Cá đực tiếp tục chăm sóc tổ bọt, nhả những quả trứng rơi ra trở lại tổ. Sau một đến ba ngày trứng sẽ nở, và cá bột có thể thấy treo trong tổ bọt với đuôi hướng xuống. Chúng được nuôi dưỡng bằng túi noãn hoàng thêm 36 giờ nữa, trong thời gian đó cá đực tiếp tục nhặt và đưa trở lại tổ bất kỳ con cá bột nào rơi ra. Nên vớt cá đực ra khi cá bột rời tổ bọt, vì cá đực có thể ăn cá con khi chúng đã bơi tự do.

Cá betta có nguồn gốc từ Thái Lan (trước đây là Xiêm), Indonesia, Malaysia, Việt Nam và một số vùng của Trung Quốc. Chúng sống ở ruộng lúa, ao, suối nước chảy chậm và đầm lầy. Hiện nay có các quần thể ngoại lai ở nhiều quốc gia do chúng được du nhập rộng rãi.

Tên gọi cá chọi Xiêm xuất phát từ các cuộc đấu cá đực có tổ chức, tương tự chọi gà. Những trận đấu này vẫn tồn tại vì tiền cá cược, và một số con đực được lai tạo để hung hăng hơn. Tuy nhiên, những cuộc đấu này rất tàn nhẫn và không nên khuyến khích.

Cá betta là một trong những loài cá được nhận biết nhiều nhất, nhiều màu sắc nhất và thường gây tranh cãi nhất trong thú chơi cá nước ngọt. Có nhiều cuộc tranh luận gay gắt về việc nuôi chúng trong chậu nhỏ có phù hợp hay không. Để hiểu đầy đủ nhu cầu của chúng, cần làm quen với môi trường sống tự nhiên, nơi chúng sống ở các ruộng lúa lớn, ao nông và thậm chí cả những dòng suối chảy rất chậm. Dù nhiều người chơi cá biết cá betta đến từ vùng nước nông, nhiệt độ nước ấm hơn lại thường bị bỏ qua.

Quê hương của cá betta thuộc vùng nhiệt đới, nghĩa là nhiệt độ nước khá ấm, thường trên 80 °F (khoảng 27 °C trở lên).

Màu đồng đẹp phủ khắp thân. Đồng là một trong những màu độc đáo nhất ở cá betta, vì có thể thấy ánh lên nhiều sắc độ khác nhau tùy theo góc chiếu của ánh sáng.

Lần đầu được phát hiện và đặt tên là "alien" do hình dạng đầu khác lạ. Màu này là kết quả của việc có gen kim loại đồng hợp tử phủ lên gen óng ánh đồng hợp tử (xanh thép). Betta copper alien, giống như mọi betta copper, cho đời con giữ đúng đặc điểm.

Alien là con lai của nhiều loại betta hoang dã khác nhau và được xem là một dạng lai hoang dã. Đặc điểm của "Alien" gồm mặt nạ phủ kín mặt, lớp óng ánh lan phủ vây và thân, cùng phần màng ở vây đuôi.

Nhân giống nuôi nhốt đã tạo ra cá betta với nhiều màu sắc: trắng, vàng, cam, đỏ, hồng, xanh dương, xanh lá, xanh ngọc, nâu và đen. Có thể tìm thấy các dòng đơn sắc, nhiều màu và có hoa văn. Chọn lọc nhân giống cũng tạo ra nhiều kiểu vây khác nhau, gồm đuôi voan (veil), đuôi vương miện (crown), đuôi tam giác (delta), đuôi quạt (fan), đuôi nửa vầng trăng (half-moon), đuôi đàn lia (lyre) và đuôi xẻ (split).

Cá betta có thân hình thon như ngư lôi và miệng hướng lên để ăn trên mặt nước. Con trưởng thành dài từ 5 đến 7,5 cm (hai đến ba inch), cá cái nhỏ hơn một chút. Đặc biệt, chúng có cơ quan mê lộ, cho phép thở oxy trong khí quyển, giúp chúng sống tốt ở môi trường ít oxy.

Cá betta thường sống từ hai đến năm năm. Cá betta nhận ra chủ của chúng và thậm chí tỏ ra quan tâm đến họ.