Cá cầu vồng Celebes

Cá cầu vồng Celebes (Marosatherina ladigesi) là một loài cá cầu vồng ở đảo Sulawesi, Indonesia. Tên cũ của đảo là Celebes. Suốt nhiều năm, loài này nằm trong chi Telmatherina. Hiện nay nó là loài duy nhất của chi Marosatherina. Vì bị bắt quá nhiều để bán làm cá cảnh, loài này bị IUCN xếp vào nhóm sắp nguy cấp. Giờ đây các trại cá ở Viễn Đông và Đông Âu đã nhân giống nó với số lượng lớn. Cá cần nước thật sạch, có tính kiềm, độ cứng từ trung bình đến cứng. Cá cũng rất nhạy cảm khi điều kiện nước thay đổi nhanh.

• Kích thước tối đa: 80 mm SL
• Kích thước bể: 76 × 30 cm
• Nhiệt độ: 22–28°C
• pH: 7,0–8,0
• Độ cứng: 10–25 dGH

Cá dài tới 80 mm chiều dài chuẩn (SL). Bể nên có đáy 76 × 30 cm. Thể tích khoảng 68 lít (76 × 30 × 30 cm).

• Nhiệt độ: 22–28°C
• pH: 7,0–8,0. Cá không sống tốt trong nước có tính axit.
• Độ cứng: 10–25 dGH

Loài cá cầu vồng này hợp nhất với bể trồng dày cây, và trong môi trường như vậy cá sẽ lên màu đẹp nhất. Bạn cũng nên thả thêm cây nổi để giảm bớt ánh sáng một chút. Giữa các cụm cây cần chừa khoảng trống để cá có chỗ bơi. Đó cũng là chỗ để cá đực khoe màu với nhau. Loài này cần nước thật tốt mới khỏe mạnh, vì vậy nên thay một phần nước mỗi tuần. Nhiều người nghĩ phải thêm muối vào nước, nhưng thực ra cá không cần muối. Dù vậy, cá vẫn chịu được nước hơi lợ.

Cá dễ cho ăn, nhận hầu hết thức ăn khô, thức ăn đông lạnh và thức ăn sống. Bạn nên cho ăn đa dạng để cá lên màu đẹp nhất.

Cá rất hiền, và vì kích thước khá nhỏ nên hợp với nhiều bể cộng đồng. Bạn cùng bể phù hợp là những loài ưa nước cứng khác, như các loài cá cầu vồng cùng cỡ, cá đẻ con và cá bống nước ngọt. Nếu nuôi trong bể nước lợ, bạn có thể ghép chung với các loài nhỏ và hiền như cá molly, cá lìm kìm, cá bống, v.v. Giống một số loài cá cầu vồng khác, cá khá nhát. Chúng sống tốt hơn hẳn khi nuôi theo đàn ít nhất 6-8 con, đông hơn càng tốt. Có đồng loại bên cạnh, cá đực cũng chịu khoe màu đẹp nhất. Cố gắng bố trí 2-3 cá cái cho mỗi cá đực.

Cá đực có màu sặc sỡ hơn cá cái. Vây lưng thứ hai và vây hậu môn của cá đực còn dài ra thành những dải vây rất đẹp.

Cũng như các loài họ hàng gần, loài này không khó cho sinh sản. Cá thuộc nhóm đẻ trứng rải rác. Dù vậy, cá bột có thể khá khó nuôi trong giai đoạn đầu. Bể đẻ nên dài ít nhất 45 cm. Nước trong bể nên hơi cứng, có tính kiềm, pH khoảng 7,5 và nhiệt độ 22–23,5°C. Một bộ lọc nhỏ chạy bằng máy sủi khí là đủ cấp oxy và tạo dòng chảy. Trong bể nên thả dày các loại cây lá mảnh như rêu java, hoặc dùng búi sợi nylon làm giá đẻ. Bể không cần lót nền. Tốt nhất bạn nên vỗ cá bố mẹ theo nhóm trong một bể riêng, cho ăn nhiều thức ăn sống và đông lạnh. Khi cá đã sung sức, cá cái sẽ tròn bụng thấy rõ, còn cá đực gần như lúc nào cũng khoe màu với nhau. Chọn cặp mập nhất, màu đẹp nhất rồi thả vào bể đẻ. Hạ nhiệt độ xuống một chút thường có thể kích cá đẻ. Cặp cá sẽ đẻ kéo dài vài tuần, ngày nào cũng đẻ một mẻ trứng. Trứng bám vào bề mặt nhờ một sợi tơ nhỏ. Cá bố mẹ hay ăn trứng, mà nuôi cá bột ở bể riêng cũng dễ hơn. Vì vậy bạn nên kiểm tra cây hoặc búi sợi thường xuyên. Thấy trứng thì chuyển sang bể ương có sẵn nước lấy từ bể đẻ. Trứng nở sau 5-10 ngày, tùy nhiệt độ. Cá bột lúc đầu rất nhỏ và cần thức ăn dạng trùng cỏ. Sau khoảng một tuần, cá bột chuyển sang ăn được thức ăn sống bơi trong nước như ấu trùng artemia mới nở. Thức ăn chìm không hợp vì cá bột thường bơi sát mặt nước.

Đảo Sulawesi, Indonesia. Tên cũ của đảo là Celebes, và tên thường gọi của loài cá này lấy từ tên đó.

Cá sống ở những con suối nước trong, chảy chậm quanh vùng chân đồi và ở các vùng cửa sông.

Suốt nhiều năm, loài này nằm trong chi Telmatherina, và nhiều tài liệu hiện có vẫn ghi như vậy. Thực ra giờ nó là loài duy nhất của chi Marosatherina, một chi mới được lập gần đây. Đáng tiếc là ở vùng nước bản địa, loài này đã bị bắt quá nhiều để bán làm cá cảnh. Hiện nó nằm trong nhóm 'sắp nguy cấp' của Sách Đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. May là giờ các trại cá ở cả Viễn Đông lẫn Đông Âu đã nhân giống loài này với số lượng lớn, nên cá bắt từ tự nhiên bán ra cũng ít đi. Nhiều nguồn nói ngược lại, nhưng cá cầu vồng Celebes không quá khó nuôi trong bể, miễn là bạn đáp ứng được những nhu cầu cơ bản của nó. Nước thật sạch, độ cứng từ trung bình đến cứng, pH nhỉnh hơn trung tính về phía kiềm sẽ tránh được nhiều vấn đề hay gặp ở loài này. Tuy vậy, cá rất nhạy cảm khi điều kiện nước thay đổi nhanh. Lúc mua, bạn nên hỏi người bán xem họ đang nuôi cá trong nước thế nào. Nếu nước đó khác nhiều so với nước bể nhà, bạn cần thuần cá thật chậm.