Cá cầu vồng hồ Kutubu

Melanotaenia lacustris dễ nuôi và cũng dễ cho sinh sản. Cá dài tối đa 12 cm, nhưng thường chỉ dưới 10 cm. Toàn bộ cá có trong giới chơi bể đều là cá sinh sản nhân tạo.

Điều kiện lý tưởng là nước trong, pH trên 8, nhiệt độ 20–25°C và trồng nhiều cây. Dù vậy, loài cá này thích nghi rất tốt. Chúng sống khỏe ở pH thấp tới 7 và cũng chịu được nhiệt độ cao hơn mức trên.

Phần lớn cá có nửa thân trên màu xanh lam ultramarine và bụng rất nhạt, nhưng không phải con nào cũng vậy. Loài này còn có nhiều kiểu màu khác. Khi tán tỉnh, cá đực có thêm một sọc vàng lưu huỳnh hoặc ngả đỏ chạy qua đầu. Ngoài chi tiết đó, màu của cá đực và cá cái chỉ khác nhau chút ít. Muốn phân biệt thì nhìn dáng dễ hơn, vì cá cái có thân thon hơn hẳn.

Melanotaenia lacustris là loài đặc hữu của hồ Kutubu, hồ lớn nhất Papua New Guinea, và dòng chảy ra từ hồ. Hồ hình thành từ núi lửa. Đây là nơi có nhiều loài cá đặc hữu nhất Papua New Guinea, chỉ riêng chi Mogurnda đã có năm loài. Đáng buồn là hiện nay mọi loài cá trong hồ đều bị xem là đang nguy cấp. Người ta khai thác khí đốt tự nhiên quanh hồ, và hoạt động này đã gây ô nhiễm nước nặng nề, làm cá chết hàng loạt. Công nhân ở đây còn thả thêm các loài cá câu thể thao vào hồ để câu. Những loài ngoại lai này đang tàn sát số cá còn sót lại của các loài bản địa nhỏ hơn.

Cá cầu vồng gần như loài nào cũng rất sặc sỡ. Có điều chúng chỉ lên màu khi đến một độ tuổi nhất định, và chúng lớn khá chậm. Màu đậm nhất xuất hiện lúc cá tán tỉnh và đẻ trứng. Vì vậy cá cầu vồng gần trưởng thành bán ở cửa hàng thường trông nhạt nhẽo, chỉ một màu bạc. Melanotaenia lacustris là một trong số ít loài lên màu sớm.