Cá cichlid vỏ ốc đa vạch

Neolamprologus multifasciatus là loài cichlid đẻ trong vỏ ốc, đặc hữu của hồ Tanganyika. Đây có lẽ là loài cichlid nhỏ nhất từng được biết đến. Ngoài tự nhiên, chúng sống ở vùng nước khá sâu quanh bờ hồ, trên nền mềm có nhiều vỏ ốc rỗng dồn lại. Mỗi con giữ một lãnh thổ riêng, thường rộng không quá 15 cm. Nếu bạn nuôi cả nhóm và thả số vỏ nhiều hơn số cá, chúng sẽ lập thành một đàn.

• Kích thước tối đa: 4,5 cm SL
• Nhiệt độ: 24–27°C
• pH: 7,5–9,0
• Độ cứng: 8–25 dGH

Một cặp cần bể 45 cm x 30 cm x 30 cm, tức khoảng 40 lít. Muốn nuôi cả đàn thì bạn cần bể lớn hơn.

• Nhiệt độ: 24–27°C
• pH: 7,5–9,0
• Độ cứng: 8–25 dGH

Bể nên chừa những khoảng nền cát rộng và thoáng. Trên nền cát, bạn rải thật nhiều vỏ ốc rỗng (xem phần sinh sản bên dưới). Số vỏ phải nhiều hơn số cá. Lớp nền nên dày ít nhất 5 cm vì loài này rất thích đào bới.

Thức ăn sống và đông lạnh nên chiếm phần lớn khẩu phần. Thức ăn khô thì cá thường vẫn chịu ăn.

Đây là loài cá giữ lãnh thổ. Chúng bảo vệ vỏ ốc của mình và khoảng đất nhỏ quanh đó rất hăng. Bạn có thể nuôi chung chúng với những loài sống ở tầng khác hoặc khu vực khác trong bể. Những bạn cùng bể hợp lý gồm các loài nhỏ sống quanh đá như Neolamprologus brichardi hay các loài Julidochromis cỡ nhỏ, cùng các loài bơi ở tầng nước mở như Cyprichromis. Nếu nuôi nhiều con, chúng sẽ lập thành một đàn. Khi nuôi kiểu này, bạn cần thả đủ vỏ cho cả đàn và nên cố mua số cá cái nhiều hơn cá đực.

Lúc cá còn nhỏ thì khó phân biệt trống mái. Khi trưởng thành, cá đực to hơn cá cái khá rõ. Màu cá đực cũng đậm hơn một chút, và phần trên vây lưng có ánh đỏ.

Loài này cho đẻ khá dễ. Chúng đẻ trong vỏ ốc. Cá có thể tự đẻ ngay trong bể cộng đồng, nhưng nếu muốn nuôi được trọn một lứa thì bạn nên dùng bể riêng. Bể đẻ bố trí giống như phần hướng dẫn ở trên. Bạn cần thả nhiều vỏ ốc vì cá cái sẽ đẻ trứng trong đó. Vỏ ốc escargot là lựa chọn tốt, và bạn có thể mua ở hầu hết các cửa hàng thực phẩm đặc sản tử tế. Nước nên cứng và kiềm, pH khoảng 8,0–8,5, nhiệt độ 25–26,5°C. Mỗi cá đực nên đi kèm vài cá cái, và các vỏ nên đặt cách nhau một chút. Cách bố trí này làm giảm cảnh cá đực gây hấn với nhau. Nếu có sẵn nhiều cá cái, một cá đực cũng có thể đẻ với nhiều con. Trước khi cho đẻ, bạn vỗ cá bố mẹ bằng thức ăn sống và đông lạnh đa dạng.

Cá cái chọn một vỏ, vùi nó xuống nền đến khi chỉ còn lộ miệng vỏ. Sau đó nó múa khoe ngay trước miệng vỏ để thu hút cá đực. Khi cá đực đã đủ hứng thú, cá cái bơi vào trong vỏ và đẻ trứng. Đẻ xong, cá cái bắt đầu lùi ra khỏi vỏ, và đúng lúc đó cá đực phóng tinh. Động tác lùi ra của cá cái 'hút' tinh dịch vào trong vỏ, nhờ vậy trứng được thụ tinh. Nếu vỏ đủ rộng, cá đực cũng có thể chui hẳn vào vỏ rồi mới phóng tinh. Sau khi thụ tinh, cá đực không chăm con nữa. Từ lúc này cá cái cũng không cho nó bén mảng vào lãnh thổ của mình.

Cá cái nằm canh trên vỏ, che kín miệng vỏ và dùng vây quạt nước cho trứng. Trứng nở sau khoảng 24 giờ. Đến khoảng ngày thứ 6–7, cá bột bắt đầu bơi tự do. Từ đây cá bột tập bơi ra khỏi vỏ, càng lớn thì càng đi xa. Khoảng hai tuần sau đó, cá cái sẽ đuổi chúng đi. Ngay khi bơi tự do, cá bột đã đủ lớn để ăn ấu trùng artemia mới nở hoặc microworm. Ở giai đoạn này, có lẽ bạn nên tách cá bột sang bể ương riêng để tỷ lệ sống cao nhất. Cá bố mẹ thường không hại con, nhưng những con cá khác trong đàn có thể ăn chúng.

Loài này chỉ có ở hồ Tanganyika.

Chúng sống ở vùng nước khá sâu quanh bờ hồ. Đáy ở những khu vực này là nền mềm, nơi vỏ ốc rỗng dồn lại thành từng đám.

Đây có lẽ là loài cichlid nhỏ nhất từng được biết đến, và tập tính của chúng thật sự rất thú vị. Lãnh thổ mỗi con lập ra rất nhỏ, thường rộng không quá 15 cm, nhưng chúng giữ nó rất hăng. Những con cá tí hon này còn dám cắn cả bàn tay hay ngón tay nào lấn vào 'không gian riêng' của chúng! Ai muốn ngắm những tập tính độc đáo ở quy mô nhỏ thì rất nên nuôi loài này.