Cá hoàng hậu vàng

Labidochromis caeruleus là một loài mbuna khá hiền, sống ở phía bắc hồ Malawi. Dân chơi biết đến nó chủ yếu qua dạng màu "vàng điện" (electric yellow). Ngoài tự nhiên, dạng vàng này lại thuộc loại hiếm, còn dạng xanh trắng thì phổ biến hơn. Phần lớn cá bán trên thị trường là cá nhân giống trong bể. Loài này sống giữa các bãi đá và trong những thảm Vallisneria. Lúc mới nhập về, nó mang tên L. tanganyicae. Không nên nuôi chung nó với các dạng màu khác hay các loài Labidochromis khác, vì chúng có thể lai với nhau.

• Kích thước tối đa: 100 mm SL
• Kích thước bể: 90 × 45 cm
• Nhiệt độ: 24–28°C
• pH: 7,7–8,6
• Độ cứng: 10–25 dGH

Cá dài tối đa 100 mm, tính theo chiều dài chuẩn (SL). Đáy bể nên có kích thước 90 × 45 cm. Với chiều cao 38 cm, bể này chứa khoảng 154 lít nước.

• Nhiệt độ: 24–28°C
• pH: 7,7–8,6
• Độ cứng: 10–25 dGH

Phần lớn không gian trong bể nên dành cho các đống đá xếp thành hang hốc, xen giữa là vài khoảng nước trống nhỏ. Nền cát là hợp nhất.

L. caeruleus ăn được hầu hết các loại thức ăn. Dù vậy, phần lớn khẩu phần nên là đồ thực vật, chẳng hạn cám vảy spirulina, rau bina chần sơ qua nước sôi và những thứ tương tự. Ngoài ra, bạn có thể cho ăn thêm thức ăn sống và thức ăn đông lạnh.

Đây là loài khá hiền, hợp với nhiều bể cộng đồng nước cứng. Tốt nhất là nuôi nó trong bể biotope hồ Malawi, chung với những loài như các dòng Haps hiền. Nó cũng sống chung ổn với cá cầu vồng nước cứng và một số loài thuộc họ cá chép (Cyprinids). Cá nuôi theo nhóm được, nhưng sẽ giữ lãnh thổ khi vào mùa sinh sản. Cá đực cũng đuổi theo cá cái khá hăng khi tìm bạn tình. Vì thế, mỗi con đực nên có vài con cái đi kèm. Loài này cũng nuôi chung được với các loài mbuna khác. Nếu nuôi trong bể cộng đồng mbuna, bạn nên thả thật dày, quá mật độ thông thường, để cá bớt hung hăng và khó chiếm lãnh thổ.

Cá đực trưởng thành thường to hơn cá cái một chút và lên màu đậm hơn khi sinh sản. Vây cá đực cũng có thể có nhiều sắc đen hơn. Tuy vậy, dựa vào điểm này để phân biệt đực cái thì không chắc chắn.

Cá cái ngậm trứng trong miệng để ấp. Nên cho cá đẻ trong bể riêng loài, theo kiểu một đực đi với ít nhất 3 cái. Bể dài khoảng 120 cm là vừa, bài trí như đã nói ở trên. Bạn nên đặt vài phiến đá phẳng và chừa vài khoảng cát trống để cá có chỗ chọn làm nơi đẻ. pH nên vào khoảng 8,2–8,5, nhiệt độ 25–26,5°C. Trước khi cho đẻ, bạn hãy vỗ béo cá bằng thật nhiều thức ăn thực vật, thức ăn sống và đông lạnh.

Cá đực sẽ dọn sạch chỗ đẻ mình đã chọn rồi múa quanh đó, lên màu thật đậm để dụ cá cái đến giao phối. Lúc tán tỉnh, cá đực có thể khá hung hăng. Cho đẻ theo nhóm một đực nhiều cái chính là để san bớt sự hung hăng đó ra nhiều con. Khi cá cái chịu đẻ, nó bơi đến chỗ đẻ, đẻ trứng rồi ngậm trứng vào miệng. Trên vây hậu môn của cá đực có những đốm trông như quả trứng, và cá cái bị các đốm này thu hút. Khi cá cái cố ngậm các đốm này vào cùng ổ trứng trong miệng, thực ra nó đang nhận tinh trùng của cá đực. Trứng được thụ tinh theo cách đó.

Cá cái có thể ngậm ổ 5–30 trứng tới 3 hoặc 4 tuần, rồi mới nhả cá bột ra khi chúng đã tự bơi được. Suốt thời gian này cá mẹ nhịn ăn, và bạn dễ nhận ra nó nhờ cái miệng phồng to. Nếu bị stress quá mức, cá cái có thể nhả ổ trứng sớm hoặc ăn luôn. Vì vậy, nếu quyết định chuyển cá để cá bột không bị ăn mất, bạn cần làm thật cẩn thận. Cũng nên biết rằng nếu cá cái tách khỏi đàn quá lâu, nó có thể mất chỗ đứng trong thứ bậc của nhóm. Tốt nhất là chờ được càng lâu càng tốt rồi mới chuyển cá cái, trừ khi nó đang bị bắt nạt.

Một số người nuôi chủ động lấy cá bột ra khỏi miệng cá mẹ khi được khoảng 2 tuần, rồi tự ương tiếp từ đó. Cách này thường giữ được nhiều cá bột hơn. Cá bột ngay từ lúc ra đời đã đủ lớn để ăn ấu trùng Artemia.

Đây là loài đặc hữu của hồ Malawi. Cá phân bố ở phía bắc hồ, trong đoạn từ Cape Kaiser đến Lundo và cả đoạn từ Chirmbo Point đến Charo. Dạng "vàng điện" chỉ mới được ghi nhận trong đoạn giữa Charo và Lion's Cove.

Trong hồ, L. caeruleus sống ở hai kiểu sinh cảnh khác hẳn nhau. Một là những khu nhiều đá, hai là những thảm Vallisneria mọc dày.

Đây là một trong những loài cichlid hồ Rift được chuộng nhất, nhờ màu sắc nổi bật và tính tình khá hiền (so với mặt bằng chung của mbuna). Ngoài tự nhiên, loài này có rất nhiều dạng màu. Dạng "vàng điện" mà dân chơi gặp ở khắp nơi thực ra lại thuộc loại hiếm ngoài tự nhiên, còn dạng xanh trắng thì phổ biến hơn. Cũng vì thế mà cá tự nhiên rất hiếm gặp trên thị trường, tuyệt đại đa số cá bán ra là cá nhân giống trong bể. Không nên nuôi chung các dạng màu khác nhau (hay các loài Labidochromis khác) trong cùng một bể, vì chúng có thể lai với nhau. Lúc mới nhập về, L. caeruleus mang tên L. tanganyicae. Người ta cho rằng lý do là những cá thể nhân giống đầu tiên ra đời tại một cơ sở ở hồ Tanganyika. Với người mới chơi, đây là loài mbuna lý tưởng.