Cá hồng bụng đỏ

• Kích thước tối đa: 880 mm SL
• Kích thước bể: 300 × 90 cm
• Nhiệt độ: 23–28°C
• pH: 4,8–7,5
• Độ cứng: 0–15 dGH
• Độ khó: khó (5/8), vì cá cần bể dài ít nhất 2 m.

Cá pacu bụng đỏ (Piaractus brachypomus) thuộc họ Serrasalmidae, sống ở lưu vực sông Orinoco và Amazon tại Colombia, Venezuela, Peru, Bolivia và Brazil. Ở các nước bản địa, người ta gọi nó là pirapitinga. Đây là một trong những loài cá có vảy lớn nhất lưu vực Amazon, cá ngoài tự nhiên từng được ghi nhận dài tới 88 cm. Cá con có màu sắc giả dạng cá piranha bụng đỏ, nên hay được bán lúc còn nhỏ dưới cái tên "piranha ăn chay". Do người chơi thả cá ra ngoài, loài này hiện đã có quần thể sống ở Mỹ và nhiều nơi khác.1

• Chiều dài chuẩn (SL): 880 mm
• Đáy bể: 300 × 90 cm
• Thể tích: khoảng 2430 lít

Buồn là cá trưởng thành rất hay bị nhốt trong những bể chật chội. Nếu muốn nuôi một con cho đến hết đời, bạn sẽ cần một cái bể khổng lồ, tối thiểu 300 × 90 × 90 cm, tức khoảng 2550 lít, càng lớn càng tốt. Cá nhỏ có thể nuôi tạm trong bể nhỏ hơn, nhưng cho ăn đầy đủ thì chúng lớn rất nhanh.1

• Nhiệt độ: 23–28°C
• pH: Loài này dễ thích nghi, miễn là tránh các mức quá cao hoặc quá thấp. Khoảng 4,8 đến 7,5 là ổn.
• Độ cứng: 0 đến 15 dGH1

Với loài này, kích thước bể và hệ thống lọc quan trọng hơn nhiều so với chuyện bày trí. Nói cho đúng thì bể nuôi cá trưởng thành không cần trang trí gì cả, vì đây là loài bơi lội rất nhiều. Dù sao cũng đừng bày quá nhiều thứ làm chật bể. Trồng cây thủy sinh cũng chẳng để làm gì, vì cá sẽ ăn sạch ngay. Bạn chỉ cần vài tảng đá cuội bị nước mài tròn, có thể thêm vài khúc lũa lớn hoặc cành dẻ gai (beech). Mọi thứ đặt trong bể phải đủ nặng để cá không xô đi được, hoặc phải cố định chắc vào bể.

Một con cá cỡ này thải ra rất nhiều chất bẩn, nên bể cần một hệ lọc sinh học lớn và mạnh. Nếu được thì nên làm lọc sump, vì kiểu lọc này cho phép đặt phần lớn thiết bị ra ngoài bể. Một con cá lớn lao qua lao lại có thể dễ dàng làm vỡ sưởi thủy tinh, nhiệt kế và những thứ tương tự. Nếu không làm sump được, hãy mua bộ lọc lớn nhất mà túi tiền cho phép (lọc hồ ngoài trời cũng đáng cân nhắc) và thay nước nhiều, đều đặn.1

Người ta phân tích dạ dày của cá ngoài tự nhiên và thấy chúng chủ yếu ăn thực vật, gồm trái cây, các loại hạt cứng và hạt giống. Dù vậy, đây là loài gặp gì ăn nấy, nên chúng cũng ăn côn trùng, động vật phù du và cá nhỏ. Trong bể, bạn nên cho ăn đa dạng: thức ăn viên khô hoặc thức ăn dạng que nổi loại tốt, kèm thật nhiều rau củ và trái cây. Rau bina, lá xà lách, táo, chuối, đào, nho, bí ngòi, đậu Hà Lan, bắp cải và cà rốt đều hợp.1

Cá nhỏ nhiều khả năng sẽ bị ăn, nhưng nhìn chung loài này khá hiền với các loài to hơn. Có điều, chúng bơi suốt ngày nên có thể làm phiền những bạn cùng bể ít vận động hoặc nhút nhát. Muốn nuôi chung trong bể cộng đồng thì dĩ nhiên phải có một cái bể thật sự khổng lồ. Nếu đủ chỗ, bạn có thể nuôi chung với cá rồng, các loài characin có kích cỡ tương đương, cichlid lớn và các loài cá da trơn lớn thuộc nhóm Pimelodidae, Doradidae và Loricariidae.

Lúc nhỏ cá sống theo đàn, càng lớn chúng càng thích sống một mình. Bạn có thể nuôi một nhóm trong bể, nhưng chuyện này cũng phụ thuộc phần lớn vào không gian. Nếu bể chật, cá trưởng thành có thể trở nên khó chịu. Chúng sẽ rượt đuổi và cắn vây cả đồng loại lẫn cá khác.1

Cá cái trưởng thành có bụng tròn hơn cá đực một chút.1

Giới chơi cá cảnh chưa ai cho loài này sinh sản thành công. Tuy vậy, người ta vẫn nhân giống chúng với số lượng khá lớn để làm cá thịt ở Nam Mỹ và nhiều nước Viễn Đông. Họ thường dùng hormone để kích cá đẻ.1

Cá có nguồn gốc từ lưu vực sông Orinoco và Amazon ở Colombia, Venezuela, Peru, Bolivia và Brazil. Ở nhiều nơi trên thế giới, các quần thể du nhập đang sinh sôi mạnh. Phần lớn là ở các nước Viễn Đông như Trung Quốc và Đài Loan, nơi người ta nuôi loài này làm cá thịt.1

Cá sống ở dòng chính của các con sông và vùng đồng bằng ngập lũ. Đến mùa mưa, chúng bơi vào các khu rừng ngập nước. Chúng thường thích những chỗ nước nông, chảy chậm, có cây cỏ rủ xuống mặt nước hoặc thực vật nổi. Cá con sống vài tháng đầu đời ở vùng đồng bằng ngập lũ, vì ở đó thức ăn dồi dào và ít bị cá dữ săn hơn.1

Ở các nước bản địa, loài này có tên pirapitinga và là một trong những loài cá có vảy lớn nhất ở lưu vực Amazon. Chỉ riêng chi tiết đó đã nói lên khá nhiều về chuyện nó có hợp để nuôi bể hay không. Thật ra, có nên coi loài này là cá cảnh hay không vẫn còn là chuyện gây tranh cãi. Pacu hiếm khi đạt kích thước tối đa khi nuôi nhốt, nhưng chúng vẫn dễ dàng lớn tới khoảng 60 cm. Còn quan niệm "bể nhỏ thì cá sẽ chỉ lớn vừa bể" thì hoàn toàn là chuyện hoang đường.

Đáng tiếc là loài này vẫn thường được bán khi mới dài 5–7 cm, trông rất dễ thương. Người bán hay gắn cho chúng những cái tên hấp dẫn như "piranha ăn chay", thậm chí "piranha bụng đỏ" (pacu cùng phân họ với piranha và nhìn qua thì khá giống). Thực ra cá con P. brachypomus có hoa văn giả dạng cá piranha bụng đỏ thật, Pygocentrus nattereri, để dọa những loài săn mồi. Hậu quả là nhiều thủy cung công cộng có hẳn những bể trưng bày lớn toàn cá trưởng thành do người chơi "tặng" lại. Nhiều nơi nhận đến mức phải từ chối không nhận thêm. Một kịch bản buồn hơn nhưng cũng phổ biến không kém là cá bị thả xuống sông, ao khi đã quá lớn so với bể. Ở xứ lạnh thì đương nhiên cá không sống nổi. Nhưng vì những người chơi thiếu trách nhiệm thả cá, loài này hiện đã có quần thể ở nhiều bang của Mỹ và một số nước khác. Sau đó, nhiều cơ quan quản lý động vật hoang dã ở Mỹ đã cấm bán loài này.

Pacu có bộ răng rất đặc biệt để nghiền trái cây, các loại hạt cứng và hạt giống. Răng của chúng có núm, trông giống răng hàm của người, và hàm của chúng cũng rất khỏe. Pacu hiếm khi hung dữ, nhưng nếu cắn thì rất đau, nên bạn hãy cẩn thận khi làm vệ sinh bể.

Ở Nam Mỹ, loài này được nuôi rộng rãi trong các dự án nuôi trồng thủy sản. Chúng rất hợp với việc nuôi thương phẩm, vì chịu được nhiều điều kiện nước khác nhau và sống được cả trong nước thiếu oxy. Người ta đang nghiên cứu nhiều để tìm cách nuôi ít ảnh hưởng đến sinh thái nhất, vì ở nhiều vùng nước bản địa loài này đang bị đánh bắt quá mức nghiêm trọng. Nếu cá ngoài tự nhiên còn giảm nữa, hậu quả có thể rất nặng, cho bản thân loài này lẫn cả hệ sinh thái. Hạt của nhiều loại quả pacu ăn không tiêu được và theo phân ra ngoài còn nguyên vẹn. Một số chuyên gia tin rằng loài cá này góp phần đáng kể vào việc phát tán hạt cây ở các khu rừng ngập lũ. Vì thế, phát triển nghề nuôi pacu thương phẩm bền vững được coi là ưu tiên. Nuôi bền vững sẽ giúp cá ngoài tự nhiên không bị cạn kiệt thêm. Người nông dân cũng có thêm một nguồn thu nhập khác. Người ta còn hy vọng nghề này có thể khuyến khích nông dân chuyển sang nuôi cá thay vì làm nông, vì nông nghiệp đang tàn phá nặng nề nhiều vùng rừng mưa Amazon.

Nghe nói pacu làm món ăn rất ngon. Người ta cho rằng nhờ ăn trái cây và các loại hạt ngoài tự nhiên nên thịt cá thơm ngon hơn. Vì cá rất to nên thịt thường được cắt bán cả xương, giống như sườn heo. Pacu còn được dùng làm cá câu thể thao, cả ngoài môi trường tự nhiên lẫn ở các hồ thả cá nhân tạo. Một số nước Viễn Đông, trong đó có Thái Lan và Malaysia, đã nhập loài này về để phục vụ việc câu.1