Cá neon hoàng đế tím

Tetra hoàng đế tím (Inpaichthys kerri) là một loài cá characin nhỏ, sống ở lưu vực sông Rio Aripuanã và thượng nguồn sông Rio Madeira, Brazil. Ngoài tiệm, cá còn được bán dưới các tên 'blue emperor', 'regal' hay 'royal' tetra. Người ta đôi khi nhầm nó với tetra hoàng đế Nematobrycon palmeri. Muốn phân biệt thì bạn nhìn vây mỡ. Inpaichthys có vây mỡ, còn Nematobrycon thì không. Ngoài tự nhiên, cá sống ở những nhánh sông chảy chậm trong rừng, nước nhuốm màu tanin. Người chơi đã cho loài này sinh sản thường xuyên trong bể.

• Kích thước tối đa: 35 mm SL
• Kích thước bể: 60 × 38 cm
• Nhiệt độ: 24–27°C
• pH: 5,5–7,0
• Độ cứng: 1–12 dGH

Muốn nuôi một đàn nhỏ, bạn cần bể khoảng 60 × 38 × 30 cm, tức tầm 68 lít.

• Nhiệt độ: 24–27°C
• pH: 5,5–7,0. Cá không hợp với nước kiềm.
• Độ cứng: 1–12 dGH

Set một bể biotope cho loài này rất đơn giản. Bạn trải nền cát sông, rồi thêm vài cành lũa và ít rễ cây xoắn. Nếu không tìm được lũa có dáng ưng ý, bạn có thể dùng cành dẻ gai (beech) thông thường, miễn là phơi thật khô và bóc sạch vỏ. Rải thêm vài nắm lá khô là bể trông tự nhiên hẳn. Lá dẻ gai dùng được, lá sồi (oak) cũng hợp. Ở vùng nước tự nhiên của loài này không có cây thủy sinh. Cứ để lũa và lá nhuộm nước thành màu trà loãng. Cứ vài tuần bạn vớt lá cũ ra và thay lá mới, để lá không mục ra làm bẩn nước. Bạn cũng có thể cho một túi lưới nhỏ đựng than bùn loại an toàn cho bể cá vào lọc để nước giống nước đen hơn. Đèn nên để khá tối. Nếu không làm biotope, cá cũng sống khỏe trong bể trồng dày cây được chăm sóc tốt. Cá vẫn sống được trong bể đơn giản, bài trí thưa thớt. Có điều trong bể như vậy màu cá thường bị bạc đi và cá hay nhát.

Cá không kén ăn và chịu hầu hết các loại thức ăn chế biến sẵn. Dù vậy, bạn vẫn nên cho ăn đều đặn thức ăn sống và đông lạnh cỡ nhỏ như Artemia, Daphnia và các loại tương tự. Cho ăn đa dạng thì cá lên màu đẹp nhất và lớn tốt nhất.

Đây là loài hiền. Nuôi chung với cá hiếu động hơn hoặc to hơn hẳn thì nó sẽ bị lấn lướt. Tốt nhất là ghép với các loài Nam Mỹ khác, ví dụ tetra nhỏ, cá bút chì, cá rìu, Apistogramma hoặc các loài cichlid lùn khác. Tầng đáy có thể thả thêm các loài hiền như cá chuột Corydoras và Otocinclus. Cá cũng sống hợp với các loài sặc cỡ nhỏ, rasbora và cá barb hiền.

Loài này mang tiếng hay rỉa vây, nhưng phần lớn là tiếng oan. Đúng là nó có thể rỉa vây cá khác. Có điều nó thường chỉ làm vậy khi bạn nuôi quá ít con. Nếu mua một đàn khoảng sáu con trở lên, chúng thường chỉ gây gổ với nhau trong đàn. Cá không bơi đàn sát lắm, nhưng chắc chắn nuôi theo đàn thì cá khỏe nhất. Các con đực khi phô diễn ganh đua với nhau sẽ khoe màu đẹp nhất.

Con cái nhạt màu hơn con đực nhiều và thân mập hơn. Vây mỡ của con cái chủ yếu màu đỏ, còn vây mỡ của con đực màu xanh.

Người chơi đã cho loài này sinh sản thường xuyên. Nếu muốn vớt được kha khá cá con, bạn cần set một bể đẻ riêng. Bể cỡ khoảng 45 × 25 × 25 cm là đủ, nhỏ hơn một chút cũng vẫn được. Bể đẻ nên để đèn rất tối. Trong bể cần có vài bụi cây lá nhỏ như rêu java hoặc búi đẻ (spawning mop) cho cá đẻ trứng vào. Một cách khác là phủ đáy bể bằng một tấm lưới. Mắt lưới phải đủ to để trứng lọt xuống, nhưng đủ nhỏ để cá bố mẹ không chui vào ăn được.

Nước nên mềm và chua, pH 5,5–6,5, GH 1–5, nhiệt độ khoảng 24–28°C. Cho nước chạy qua than bùn là cách hữu ích. Dùng nước RO cũng tốt. Về lọc thì chỉ cần một lọc vi sinh (lọc bông chạy sủi khí) nhỏ, sủi thật nhẹ.

Bạn có thể cho cá đẻ theo đàn, khoảng sáu con đực và sáu con cái là vừa. Vỗ béo cá bằng nhiều thức ăn sống cỡ nhỏ thì cá thường đẻ không mấy khó khăn. Bạn cũng có thể cho đẻ theo cặp. Theo cách này, bạn nuôi riêng nhóm đực và nhóm cái ở hai bể khác nhau để vỗ béo. Khi bụng con cái căng trứng thấy rõ và con đực lên màu đẹp nhất, bạn chọn con cái mập nhất và con đực màu đẹp nhất, chuyển sang bể đẻ vào buổi tối. Sáng hôm sau cá thường sẽ đẻ.

Dù cho đẻ theo cách nào, cá bố mẹ cũng sẽ ăn trứng nếu có dịp. Vì vậy bạn nên vớt cá bố mẹ ra ngay khi thấy trứng. Trứng nở sau 24–48 giờ. Khoảng 3–4 ngày sau đó cá bột bắt đầu bơi tự do. Mấy ngày đầu bạn cho cá bột ăn các loại thức ăn kiểu trùng cỏ. Khi cá đủ lớn thì chuyển sang giun vi (microworm) hoặc Artemia mới nở.

Lưu vực sông Rio Aripuanã và thượng nguồn sông Rio Madeira, Brazil.

Cá chủ yếu sống ở vùng rừng, trong những nhánh sông nước chảy chậm tách ra từ dòng chính. Nước ở các biotope này thường có màu nâu. Màu đó là do tanin và các hợp chất khác tiết ra từ chất hữu cơ đang phân hủy. Cũng vì vậy mà nước ở đây rất chua.

Loài cá nhỏ xinh này được bán dưới nhiều tên thông dụng khác nhau, như 'blue emperor', 'regal' hay 'royal' tetra. Người ta đôi khi nhầm nó với tetra hoàng đế Nematobrycon palmeri. Tuy vậy, phân biệt hai loài rất dễ. Loài này có vây mỡ, còn các loài Nematobrycon thì không.

Hiện nay chi Inpaichthys là chi đơn loài, tức chỉ có một loài duy nhất. Giống các chi họ hàng như Hyphessobrycon, vị trí phân loại của chi này đang là Incertae sedis, nghĩa là chưa xác định chắc chắn. Vì vậy, I. kerri có thể sẽ được xếp lại vào nhóm khác trong tương lai.