Cá panchax thường

Nuôi panchax đơn giản. Đây là loài cá sống ở tầng mặt. Thông số nước và nhiệt độ gần như chẳng ảnh hưởng gì (xem phần trên).1

Thức ăn cho cá loại nào vừa miệng là chúng ăn ngon lành.1

Phần lớn A. panchax hiền, nhưng thỉnh thoảng cũng có con đực hay gây sự. Vì vậy, cá nuôi chung không nên là loài quá yếu ớt. Khá hợp là những loài như cá barb hồng ngọc (rosy barb) hay cá ngựa vằn, vốn sống cùng sinh cảnh với panchax. Panchax không phá cây thủy sinh.1

Có thể phân biệt cá đực với cá cái qua hình dạng vây hậu môn.1

Đường bay từ Ấn Độ đến nay vẫn còn bất tiện, nên cá nhập từ đây chỉ về lác đác. Vừa rồi lại có một đợt nhập trót lọt. Trong lô hàng có cá panchax thường, tức Aplocheilus panchax. Ở nhiều vùng rộng lớn của Ấn Độ, A. panchax là loài cá phổ biến nhất. Có thể gặp nó ở đúng nghĩa đen là mọi nơi, từ vũng nước nhỏ nhất đến bờ những con sông, hồ lớn. Panchax còn chịu được cả nước lợ ở các cửa sông.1

Nhiệt độ nước ở đây dao động rất mạnh, nhất là ở các vũng nước nhỏ. Dưới nắng, nước dễ dàng lên quá 30°C khá xa. Ban đêm, nước có thể nguội xuống chỉ còn 12-14°C.1

Vì thế, chẳng có gì lạ khi Aplocheilus panchax nằm trong số những loài cá cảnh nhiệt đới đầu tiên. Loài này về châu Âu lần đầu năm 1899 và chẳng bao lâu sau đã được cho đẻ thành công. Cá chỉ dài 6-7 cm nhưng màu sắc biến đổi rất nhiều. Chính điều đó từng gây ra những cuộc tranh cãi nảy lửa, có lúc thành bút chiến, xem chúng là các loài riêng, phân loài hay chỉ là biến thể màu. Ngày nay thì đã rõ chúng là biến thể màu. Ngay trong cùng một quần thể đã có con viền vây ánh đỏ, con viền cam, con viền trắng. Số đốm đỏ cam trên vảy cũng mỗi con một khác.

Sau Thế chiến thứ hai, panchax dần vắng bóng trong các bể nuôi. Lúc ấy người ta đã có sưởi điện (thay cho đèn cồn đặt dưới bể), có lọc, có sục khí, và nhất là có đèn chiếu sáng. Trước kia, bể thường đặt xéo góc với cửa sổ để nắng rọi vào từ bên hông. Dưới kiểu ánh sáng đó, panchax lên màu khá đẹp vì nhiều vảy ánh xanh lam. Dưới đèn huỳnh quang chiếu từ trên xuống thì khác hẳn. Cá trông khá xám, nhất là khi chưa quen bể.1