Cá rasbora lùn Thái Lan

Cá rasbora lùn Thái Lan (Trigonostigma somphongsi, trước đây là Rasbora somphongsi) có mô tả khoa học từ năm 1958. Mẫu vật dùng để mô tả là cá do giới kinh doanh cá cảnh nhập từ Thái Lan vào cuối năm 1957. Xuất xứ: Thái Lan. Kích thước thường bán: 2-2,5 cm.1

Nuôi loài này trong bể hoàn toàn dễ, chúng không kén điều kiện gì. Cá chỉ dài tới 2-2,5 cm.1

T. somphongsi thích sống theo đàn. Tuy vậy, đến lúc đẻ thì các cặp thường tách riêng khỏi đàn. Cá đực còn giữ một khoảnh đẻ nhỏ trong một thời gian ngắn.1

Giống mọi loài họ hàng gần (chẳng hạn các loài cá tam giác Trigonostigma heteromorpha, T. espei và T. hengeli), loài này đẻ trứng ở mặt dưới những lá cây bản rộng. Muốn cho đẻ số lượng lớn thì bể hình chữ V là lựa chọn lý tưởng. Với kiểu bể này, bạn thường có thể vớt cá con ra đều đặn.1

Ngay từ đầu, không ai biết chính xác nơi thu mẫu chuẩn của loài này. Bản mô tả gốc chỉ ghi "Thái Lan". Về sau Meinken viết rằng cá đến từ "miền nam Menam (Thái Lan)".

Suốt 20 năm qua, người ta từng nghĩ loài này đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên. Trong Sách đỏ quốc tế (C. Vidthayanon, 2013), vùng phân bố của cá là lưu vực sông Mae Khlong gần Ratchaburi, miền trung Thái Lan. Do môi trường sống bị tàn phá, ở đó không còn tìm thấy loài này nữa. Dù vậy, loài vẫn được xếp vào nhóm "cực kỳ nguy cấp" chứ không phải "tuyệt chủng ngoài tự nhiên". Lý do là thỉnh thoảng vẫn có vài con lẻ tẻ lẫn trong những mẻ cá cảnh trộn nhiều loài, chỉ có điều không ai rõ chúng được bắt ở đâu. Hiện nay người ta đã tìm lại được nơi sống ngoài tự nhiên của loài cá này.1

Giải nghĩa tên: Trigonostigma nghĩa là "đốm hình tam giác". Tên somphongsi đặt để vinh danh Somphongs, người phát hiện ra loài cá này và cũng là nhà xuất khẩu cá cảnh. Rasbora lấy từ tên dân gian của một loài trong chi ở vùng Bengal.1

Meinken, H. (1958): Rasbora somphongsi, eine neue Zwergrasbora. XXIX. Mitteilungen der Fischbestimmungsstelle des VDA. Die Aquarien- und Terrarienzeitschrift 11 (3): 67-69

Meinken, H. (1958): Rasbora somphongsi nov. spec., eine neue Rasbora aus Siam (Pisces: Cyprinidae, Unterfam. Rasborinae). Opulusca Zoologica Nr. 19 (Oktober 1958): 1-6

Vidthayanon, C. (2013): Trigonostigma somphongsi. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3.1