Cá rô phi Malawi ăn mắt

Cá eye-biter Malawi (Dimidiochromis compressiceps) là loài cichlid săn mồi đặc hữu của hồ Malawi và phân bố rộng khắp hồ. Chúng săn theo kiểu phục kích, chúi đầu xuống nấp giữa các thảm Vallisneria. Thân dẹp hai bên cùng vệt sọc sẫm chạy từ mõm đến đuôi giúp chúng lẫn vào đám cây. Tên gọi nghe đáng sợ, nhưng mồi chính của chúng là cá nhỏ. Ngoài tự nhiên, chuyện ăn mắt cá khác chỉ thỉnh thoảng mới xảy ra. Trong bể nuôi, nếu cá được cho ăn đủ thì chuyện này rất hiếm, gần như không bao giờ gặp.

• Kích thước tối đa: 25 cm SL
• Kích thước bể: 150 × 38 cm
• Nhiệt độ: 23–28°C
• pH: 7,5–8,8
• Độ cứng: 10–25 dGH
• Độ khó: 4/8 (trung bình)

Chiều dài chuẩn (SL) của cá đạt 25 cm. Đáy bể cần có kích thước 150 × 38 cm, tương đương thể tích khoảng 257 lít (150 × 38 × 45 cm).

• Nhiệt độ: 23–28°C
• pH: 7,5–8,8
• Độ cứng: 10–25 dGH

Bể nên có những đống đá xếp thành hang và nhiều khoảng nước trống rộng để cá bơi. Nền tốt nhất là cát. Trồng Vallisneria thành từng cụm dày sẽ tái hiện môi trường sống tự nhiên của loài này. Dòng chảy trong bể không nên mạnh.

Cá vẫn ăn thức ăn khô như cám viên, nhưng không nên lấy đó làm thức ăn chính. Bản chất chúng là loài ăn cá. Dù vậy, trong bể nuôi bạn có thể tập cho chúng ăn thức ăn chết khá dễ. Tôm, trai, sò, cá lancefish… đều dùng được.

Đây là loài săn mồi có miệng rộng. Đừng nuôi chung với cá dài dưới khoảng 12 cm, vì những con cá đó sẽ bị ăn thịt. Với các loài quá lớn để nuốt, chúng khá hiền. Con đực chỉ giữ lãnh thổ khi vào mùa sinh sản. Mỗi con đực nên đi kèm vài con cái.

Con đực trưởng thành sặc sỡ hơn hẳn con cái. Con cái phần lớn chỉ có màu bạc trơn.

Cho loài này sinh sản không dễ. Đây là loài đa thê, con cái ấp trứng trong miệng. Bể sinh sản nên dài ít nhất 150 cm. Bạn bố trí bể như hướng dẫn ở trên, thêm vài tảng đá lớn, phẳng để cá có chỗ đẻ và vài khu trồng Vallisneria. Điều kiện lý tưởng là pH 8,0–8,5 và nhiệt độ 25–27°C. Nên ghép một con đực với 3–6 con cái, vì con đực có thể khá dữ với từng con cái riêng lẻ.

Khi sẵn sàng, con đực chọn chỗ đẻ. Đó có thể là một mặt đá phẳng hoặc một hố nó tự đào dưới nền. Nó lên màu đậm, phô diễn quanh chỗ này và tìm cách dụ con cái đến giao phối. Con cái nào chịu thì bơi tới chỗ đẻ, đẻ trứng ở đó rồi lập tức ngậm trứng vào miệng. Trên vây hậu môn của con đực có các đốm hình quả trứng, và con cái rất bị hấp dẫn bởi những đốm này. Khi con cái cố đớp các đốm đó để ngậm chung với ổ trứng, thực ra nó đang nhận tinh trùng của con đực. Nhờ vậy trứng trong miệng được thụ tinh.

Con cái ngậm tối đa 250 trứng (thường 40–100 trứng) trong khoảng 3 tuần rồi mới nhả cá bột đã tự bơi được. Suốt thời gian này nó nhịn ăn. Bạn dễ nhận ra con cái đang ngậm trứng vì miệng phình to và thân hiện màu ấp trứng với hoa văn sẫm. Con cái D. compressiceps nổi tiếng hay nhả trứng sớm khi bị stress. Vì vậy, nếu quyết định chuyển cá đi, bạn phải hết sức cẩn thận. Cũng nên nhớ rằng con cái tách đàn quá lâu có thể mất chỗ đứng trong thứ bậc của nhóm. Tốt nhất là chờ càng lâu càng tốt rồi mới chuyển con cái, trừ khi nó đang bị cá cùng bể quấy phá.

Một số người nuôi lấy cá bột ra khỏi miệng cá mẹ khi trứng được 2 tuần rồi tự nuôi tiếp từ đó. Cách này thường thu được nhiều cá bột hơn, nhưng chỉ nên làm nếu bạn đã có kinh nghiệm bắt và xử lý cá. Dù theo cách nào, cá bột cũng đủ lớn để ăn ấu trùng Artemia ngay từ ngày bắt đầu bơi tự do hoặc được mẹ nhả ra.

Loài này đặc hữu của hồ Malawi và phân bố rộng khắp hồ.

Loài này thường sống ở vùng nước nông, trong và quanh những đám cây thủy sinh mọc chìm.

Ngoài tự nhiên, D. compressiceps săn mồi theo kiểu phục kích. Thân dẹp hai bên cùng tư thế chúi đầu xuống khi săn giúp chúng nấp kín giữa các thảm Vallisneria. Ở vùng nước thoáng, chúng cũng khó bị phát hiện. Một vệt sọc sẫm chạy từ mõm dọc theo lưng tới đuôi giúp chúng ngụy trang tốt hơn nữa.

Tên gọi là vậy, nhưng chúng không chỉ ăn mắt cá khác. Chúng thích săn cá nhỏ hơn, nhất là cá con của Copadichromis sp. Chúng nuốt mồi từ đuôi trước, và rất ít loài cá khác làm như vậy. Cái tên eye-biter đến từ thói quen ăn mắt cá khác ngoài tự nhiên. Chuyện này không xảy ra thường xuyên, và có nhiều giả thuyết giải thích nó. Có người cho rằng chúng muốn làm mù con mồi. Người khác nghĩ chúng chỉ làm vậy khi khan hiếm thức ăn. Lại có người cho rằng mắt cá có thể là một kiểu món khoái khẩu của chúng. Dù lý do là gì, trong bể nuôi có cá được cho ăn đầy đủ thì chuyện này rất hiếm, gần như không bao giờ xảy ra.

Dạng bạch tạng thỉnh thoảng có bán trong giới chơi cá và mấy năm gần đây ngày càng được ưa chuộng.