Cá tetra hồng

Năm 1997, hai nhà ngư học người Mỹ Stanley Weitzman và Lisa Palmer công bố một công trình khoa học gây chấn động giới chuyên môn. Trong công trình này, họ mô tả loài mới Hyphessobrycon epicharis. Họ cũng phân tích kỹ một nhóm họ hàng trong số các loài tetra nhỏ ở Nam Mỹ, gọi là “rosy tetra clade” (nhánh rosy tetra). Một trong những điểm hai tác giả chỉ ra là các loài tetra ma (phantom tetra) thuộc nhánh này. Chi Megalamphodus, nơi các loài tetra ma được xếp vào cho đến lúc đó, cũng không phải là một chi độc lập.

Bản thân “rosy tetra”, tức loài đã cho cả nhóm mượn tên, là một trong những loài cá cảnh được chuộng nhất từ năm 1933. Trong nhánh rosy tetra có khá nhiều loài trông giống nhau đến khó phân biệt, nên chuyện nhận dạng nhầm nhiều lần cũng dễ hiểu. Lần đầu cá được nhập về vào năm 1933, người ta tưởng đây là một loài khoa học chưa biết đến và mô tả nó dưới tên Hyphessobrycon ornatus. Cá mang tên này cho đến những năm 1960. Sau đó, người ta lại cho rằng H. ornatus chính là H. bentosi, một loài ở Brazil được mô tả năm 1908. Loài này bị tách thành hai phân loài là H. bentosi bentosi và H. bentosi ornatus. Theo hiểu biết hiện nay (fide Zarske, 2014), rosy tetra thực ra chính là H. rosaceus, một loài được mô tả từ Guyana năm 1909. H. ornatus chỉ là tên đồng nghĩa của loài này.

Tên gọi rối rắm là vậy, nhưng loài tetra này vẫn có mặt trong bể cá và vẫn được vài nhà nhân giống duy trì. Đây là chuyện đáng mừng, vì nhiều năm nay Guyana, quê hương của nó, không có đợt xuất cá nào, hoặc chỉ có vài đợt rất lẻ tẻ. Lý do thì nhiều, nhưng chủ yếu là vì chi phí cao. Những đợt nhập hiếm hoi đó cũng không có các loài phổ biến như rosy tetra. Rosy tetra là ví dụ rõ cho thấy nhân giống bảo tồn có thể duy trì dễ dàng suốt hàng chục năm, miễn là nhu cầu với loài cá đó đủ lớn và đều đặn.1

• Weitzman, S. H. and L. Palmer (1997): A new species of Hyphessobrycon (Teleostei: Characidae) from the Neblina region of Venezuela and Brazil, with comments on the putative `rosy tetra clade’. Ichthyological Exploration of Freshwaters v. 7 (no. 3): 209-242.
• Zarske, A. (2014): Zur Systematik einiger Blutsalmler oder “Rosy Tetras” (Teleostei: Ostariophysi: Characidae). Vertebrate Zoology v. 64 (no. 2): 139-167.1