Cá tetra răng cưa

Nhiều người chơi cá coi tetra răng thỏ (Exodon paradoxus) là loài tetra đẹp nhất Nam Mỹ. Đàn cá lấp lánh như kim cương và chẳng bao giờ chịu đứng yên. E. paradoxus dài tối đa khoảng 7,5 cm. Loài này nuôi không khó, nhưng bể phải rộng. Bạn cũng nên nuôi chúng theo đàn, càng đông càng tốt.1

Cá tetra răng cưa (Exodon paradoxus) là loài characin chuyên xé vảy cá khác, phân bố rộng ở vùng Amazon thuộc Brazil. Đây là loài duy nhất trong chi của nó. Bộ răng của loài này cho phép nó giật vảy khỏi thân các loài cá khác. Nó sẽ tấn công dai dẳng mọi cá chung bể có màu bạc hoặc ánh kim, kể cả cá săn mồi to hơn nó. Vì vậy tốt nhất là nuôi thành đàn lớn trong bể riêng loài. Cá không vảy và cá có thân không phản chiếu ánh sáng thường không bị đụng tới.2

Bể 120 × 45 × 45 cm (khoảng 243 lít) là đủ rộng cho một đàn. Nuôi trong bể nhỏ hơn thì nhiều khả năng cuối cùng bạn chỉ còn vài con sống sót.2

• Nhiệt độ: 23–28°C
• pH: 5,5–7,5
• Độ cứng: 0–20 dGH2

Nếu set bể biotope, bạn chỉ cần nền cát, có thể thêm vài cành lũa và rễ cây cho đẹp. Dù vậy, cá trông nổi bật nhất khi nuôi trong bể trồng dày cây. Bể kiểu này còn có thêm cái lợi là nhiều chỗ trốn. Con nào bị nhắm vào bắt nạt có thể lánh vào đó nghỉ một lúc. Lọc phải thật khỏe, vì loài này cần nuôi theo đàn lớn.2

Ngoài tự nhiên, Exodon paradoxus gần như chỉ ăn vảy của cá khác. Chúng làm được vậy là nhờ bộ răng chuyên hóa rất cao. Nuôi trong bể thì chúng ăn ngay mọi loại thức ăn cá thông thường.1

Phân tích ruột cá ngoài tự nhiên cho thấy thức ăn của chúng chủ yếu là côn trùng và vảy cá khác. May là nuôi trong bể không cần cho ăn cá sống, vì chúng sẵn sàng ăn đồ chết thay thế. Hãy cho ăn đa dạng, phần lớn là đồ thịt như trùng huyết, tôm cắt nhỏ, trai, giun đất và cá lancefish. Đa số con còn chịu ăn cả thức ăn khô. Exodon ăn rất hung và tham, nên bạn cần để ý xem cá chung bể có được ăn đủ không. Nghe nói ở những vùng có nhiều loài này, người dân thả chảo và bát đĩa bẩn xuống nước, và cá làm giúp một việc có ích là rỉa sạch từng mẩu thức ăn bám trên đó!2

Đàn tetra răng thỏ suốt ngày rượt đuổi và húc nhau. Người mới nhìn vào dễ lo rằng sớm muộn gì chúng cũng làm nhau bị thương. Thực tế thì không có chuyện đó. Khi tấn công con mồi, chúng lao tới nhanh như chớp, và con bị tấn công không kịp hiểu chuyện gì vừa xảy ra. Trò rượt đuổi này có hai mục đích. Thứ nhất, nó đánh lừa những con mồi tiềm năng, làm chúng "tưởng" rằng tetra răng thỏ chẳng để ý gì đến mình. Thứ hai, bơi liên tục như vậy là cách luyện tập hoàn hảo cho những kẻ săn mồi nhỏ này.1

Đây không phải cá cho bể cộng đồng. Tốt nhất là nuôi trong bể riêng loài. Chúng sẽ tấn công dai dẳng mọi cá chung bể có màu bạc hoặc ánh kim, và chỉ trong thời gian rất ngắn là rỉa trụi vảy, vây của nạn nhân. Ngay cả loài săn mồi to hơn cũng không yên thân. Cá không vảy và cá không phản chiếu ánh sáng thường không bị đụng tới. Đã có người nuôi thành công Exodon chung với nhiều loài chạch, cá Loricariid và vài loài characin cỡ lớn như Anostomus. Dù vậy, chuyện gì xảy ra trong bể vẫn luôn khó đoán. Nên thả Exodon vào sau cùng, vì chúng có thể coi bất kỳ con mới nào là mồi. Giống hầu hết cá săn mồi, chúng thường cắn trước rồi mới tính sau.

Bạn nhớ mua một đàn đủ đông. Thường người ta khuyên tối thiểu một tá, nhưng bể chứa được bao nhiêu thì nên mua bấy nhiêu. Với bể cỡ như mô tả ở trên, đàn 25–50 con không phải con số quá đáng. Nuôi đàn nhỏ hơn thì chúng hay xử nhau từng con một cho đến khi chỉ còn lại một con. Trong đàn lớn, không con nào bị nhắm riêng, và thường chỉ những con bệnh hay yếu mới bị giết. Dù vậy, thỉnh thoảng vẫn sẽ có hao hụt. Ngắm một đàn lớn tương tác với nhau rất thú vị, vì chúng cãi cọ nhau suốt. Giờ cho ăn thì đặc biệt đáng xem. Hãy mua cả đàn cùng một lúc, vì cá thả bổ sung sau thường bị tấn công.2

Cá đực trưởng thành thon hơn cá cái, và tia vây lưng, vây hậu môn của cá đực thường hơi dài ra.2

Đã có người cho loài này sinh sản thành công, dù rất hiếm. Đây là loài đẻ trứng rải rác. Cách tốt nhất là set một bể đẻ riêng. Bể cỡ khoảng 60 × 30 × 30 cm là đủ. Bể có thể để trống, chỉ cần vài bụi cây lá nhỏ để hứng trứng. Một cách khác là trải lưới phủ đáy bể. Mắt lưới phải đủ lớn để trứng lọt qua, nhưng đủ nhỏ để cá bố mẹ không với tới. Nước nên mềm và hơi chua (pH 6,0–6,5, GH 1–5).

Trong lúc đó, hãy vỗ béo cá bố mẹ theo đàn trong một bể riêng như đã mô tả ở trên. Khi cá đã sung sức, bạn chọn ra một cặp và chuyển sang bể đẻ. Nghe nói đôi khi có thể kích cá đẻ bằng cách thay một lượng nước lớn (từ 50% trở lên) bằng nước ấm hơn nước trong bể một chút. Thấy trứng là phải vớt cá bố mẹ ra ngay, vì có cơ hội là chúng sẽ ăn trứng. Trứng nở sau 2–3 ngày.

Hiện có rất ít thông tin về cách nuôi cá bột. Nhiều khả năng cá bột sẽ ăn các loại mồi sống nhỏ như Artemia mới nở. Cá con có lẽ sẽ ăn thịt nhau nhiều, nên bạn cần theo dõi sát khi chúng lớn và chuẩn bị sẵn vài bể để tách cá theo kích cỡ.2

Loài này phân bố rất rộng ở Nam Mỹ. Bạn có thể gặp chúng ở Guyana và khắp hai lưu vực sông Amazon và Orinoco.1

Loài này phân bố rộng khắp vùng Amazon thuộc Brazil. Người ta cũng đã ghi nhận nó ở Rio Branco, Guyana.2

Cá thường sống ở những đoạn sông chảy qua vùng đồng cỏ kiểu savan. Đặc trưng của các sinh cảnh này là nước chảy trên nền cát.2

Nếu định nuôi chung, bạn phải chọn bạn cùng bể thật cẩn thận. Hợp nhất là các loài cá da trơn. Chúng hoàn toàn không có vảy nên tetra răng thỏ không coi chúng là con mồi.1

Chi Exodon hiện chỉ có một loài duy nhất, và loài này có bộ răng cấu tạo độc nhất. Nhờ bộ răng đó, nó có thể giật vảy khỏi thân các loài cá khác. Đây là lựa chọn lý tưởng nếu bạn muốn nuôi một đàn lớn cá săn mồi mà không có chỗ cho một bể khổng lồ như khi nuôi đàn piranha hay các loài tương tự. Một bể đầy cá tetra răng cưa trông rất rực rỡ và lúc nào cũng sôi động.2