Cá trê gai Scoloplax empousa

Scoloplax empousa Schaefer, Weitzman & Britski, 1989. Cá trưởng thành dài khoảng 20 mm SL (chiều dài chuẩn, không tính vây đuôi). Mẫu chuẩn được thu ở sông Rio Ivinheima, cách chỗ sông đổ vào Rio Paraná 70 km về phía thượng nguồn, thuộc bang Mato Grosso, Brazil. Tên chi Scoloplax ghép từ hai chữ Hy Lạp skolos (gai) và plax (tấm). Cái tên này ám chỉ tấm xương da cử động được trên đỉnh mõm (tấm mõm), vốn chi chít những răng da lớn. Empousa trong tiếng Hy Lạp là một loài yêu quái hay bóng ma biến được nhiều hình dạng. Loài cá mang tên này vì trông nó đặc biệt kỳ dị. Trong Danh sách đỏ IUCN, loài được xếp ở mức Ít quan tâm, với lần đánh giá gần nhất vào năm 2020.1

Ở những con đực cỡ lớn, lỗ ở mặt bụng có một khối mô thịt lớn. Con cái không có túi mô này.1

Chưa có ghi nhận nào về loài này sinh sản trong bể nuôi. Hiện cũng chưa có báo cáo nào về sinh sản của chúng.1

Loài này sống ở Nam Mỹ, trong lưu vực sông Amazon và lưu vực sông Paraguay/Paraná.1

Các loài trong họ Scoloplacidae ở vùng tân nhiệt đới rất dễ nhận ra so với những cá da trơn khác thuộc bộ Siluriformes. Chúng có một tấm mõm hình khiên nổi rõ, trên đó mọc nhiều gai da lớn và cong ngược. Scoloplacidae là họ chỉ có một chi duy nhất, đặc hữu Nam Mỹ, gặp ở các lưu vực Amazon, Paraguay và Paraná. Những loài cá da trơn nhỏ nhất thế giới từng biết đến đều thuộc chi này. Loài nhỏ nhất nhiều khả năng là S. dolicholophia.

Để phân biệt Scoloplax empousa với mọi loài Scoloplax khác, cần dựa vào cả tổ hợp các đặc điểm sau. Cá có một cặp râu cằm ở hai bên, bốn tia vây lưng, năm tia vây ngực, năm tia vây bụng và sáu tia vây hậu môn.1

Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia v. 141, pp 194, Figs. 7, 8, 11.1