Cua nước ngọt châu Âu

• Tên: Cua nước ngọt châu Âu
• Tên khác: Cua nước ngọt Levant
• Tên khoa học: Potamon potamios
• Bể tối thiểu: khoảng 40 lít
• Kiểu sống: Bán cạn
• Độ khó nuôi: Dễ
• Sinh sản: Trung bình
• Kích thước mai trung bình: tối đa 5–7 cm
• Kích thước trung bình tính cả sải chân: 10–15 cm
• Nhiệt độ lý tưởng: 22–26°C
• Độ ẩm lý tưởng: 50–70%
• pH lý tưởng: 7,0–8,0
• Thức ăn: Ăn tạp
• Tính tình: Hung dữ
• Tuổi thọ: trên 6 năm
• Màu sắc: hoa văn trắng pha sẫm, chuyển từ tím đến đen

Potamon potamios phân bố rộng, nhưng IUCN vẫn xếp loài này vào mức Sắp bị đe dọa (Near Threatened) trong Danh sách Đỏ. Nguyên nhân là do ô nhiễm thuốc trừ sâu.

Potamon potamios không cần nhiều chỗ. Một bể 40 lít đủ cho 1 con cua trưởng thành. Nếu nuôi một đực một cái thì cần bể 60 lít.

Đừng nuôi chung các con đực trong một bể, vì chúng hung hăng và sẽ đánh nhau giành lãnh thổ.

Mật độ là một trong những điều quan trọng nhất khi nuôi cua. Nuôi quá dày làm cua bị stress nặng. Phần lớn trường hợp, cua sẽ sinh bệnh, trở nên hung hăng và ăn thịt lẫn nhau.

Lưu ý: Potamon potamios là "cao thủ vượt ngục". Chúng leo vách thẳng đứng rất dễ và hay tận dụng khả năng này để trốn khỏi bể. Vì thế bể bắt buộc phải có nắp đậy thật khít.

Potamon potamios không sống hoàn toàn dưới nước. Chúng ở trong nước gần như cả đời nhưng vẫn có lúc lên cạn hoạt động. Bạn cần lo đủ những nhu cầu cơ bản này cho chúng.

Tỷ lệ cạn và nước

Potamon potamios là loài bán cạn. Chúng thiên về nước nhiều hơn, nhưng không ngâm mình trong nước suốt. Phần nước nên chiếm ít nhất 70–80% diện tích bể.

• Cua lột xác (bỏ lớp vỏ cũ) ở dưới nước.
• Ngoài tự nhiên, dưới nước cũng có nhiều chỗ trốn hơn và nhìn chung an toàn hơn.

Yêu cầu về nước

• Chúng chỉ cần nước ngọt. Thí nghiệm cho thấy Potamon potamios có thể sống được trong nước biển ít nhất 2 tuần. Dù vậy, chúng không bao giờ tự bò vào nước mặn.
• Nước chỉ cần sâu chừng 5–10 cm, vừa đủ ngập hết con cua là được, không cần sâu hơn. Chỉ cần vũng nước ngập kín toàn thân thì cua sẽ ổn.
• Dưới nước cũng nên có vài chỗ trốn, vì cua lột xác ở dưới nước.
• Bạn phải tạo nhiều chỗ khác nhau để cua leo lên khỏi nước. Có thể đặt đá hoặc lũa trong nước làm những hòn đảo nhỏ cho cua trèo lên.

Set paludarium kiểu cổ điển

Với paludarium kiểu cổ điển, loài cua này sống khỏe trong nước có pH ít nhất 7,0–8,0, KH 0–10 và GH 4–16.

Potamon potamios ăn tạp và ăn theo kiểu cơ hội, có gì ăn nấy.

Nghiên cứu cho thấy loài này không kén ăn. Chúng chủ động săn ếch, cá và nhiều loài động vật không xương sống nhỏ. Chúng cũng cạo tảo bám trên các bề mặt, hoặc gặm xác thực vật, chủ yếu là lá và cây chết. Những con chênh lệch kích thước còn ăn thịt lẫn nhau.

Nếu nuôi trong bể paludarium, bạn có thể cho ăn:

• lá,
• cây,
• rau củ,
• ốc đập dập,
• giun đất,
• cá hoặc tép chết,
• trùng huyết đông lạnh,
• giun mùn (detritus worm),
• trùng chỉ,
• giun đen (blackworm), v.v.

• Kiểu ăn: Ăn tạp
• Thức ăn ưa thích: Cả thịt lẫn thực vật
• Số lần cho ăn: 3–4 lần mỗi tuần với cua trưởng thành, mỗi ngày với cua non

Nguyên tắc cho ăn khi nuôi

• Để thức ăn trong bể 24 giờ rồi mới dọn. Trước khi cho ăn bữa mới, bạn nên hút bỏ thức ăn thừa bằng ống siphon để nước khỏi bẩn. Riêng lá thì có thể để trong bể vài ngày.
• Giữ lại vỏ lột. Đừng vớt vỏ cũ ra, vì sau đó cua sẽ ăn nó.
• Kiểm tra chỗ trốn. Potamon potamios có thể tha thức ăn về chỗ trốn để dành ăn sau. Thỉnh thoảng bạn nên kiểm tra những chỗ này để vi khuẩn không sinh sôi.
• Đổi món. Cua cần ăn đa dạng. Đừng cho ăn mãi một món, cứ một thời gian lại đổi thực đơn.

Potamon potamios không sống theo đàn. Ngược lại, loài này nổi tiếng hung dữ và giữ lãnh thổ, nhất là vào mùa sinh sản.

Loài cua này hoạt động nhiều cả dưới nước lẫn trên cạn. Chúng rất nhanh nhẹn, và bạn sẽ thấy chúng di chuyển qua lại giữa nước và cạn để kiếm ăn và tìm chỗ trú.

Nhờ lối sống lưỡng cư (nửa nước nửa cạn), chúng có thể đi khắp nhiều kiểu môi trường. Con đực từng được ghi nhận là dễ dàng tỏa ra các vùng đất cạn xung quanh. Ban đêm, chúng có thể đi xa tới 40 m khỏi dòng suối.

Potamon potamios chủ yếu hoạt động về đêm, nhưng đôi khi cũng ra ngoài vào ban ngày. Chuyện này hay gặp ở những con lớn.

Có thể xếp loài này vào nhóm đào hang thứ cấp. Chúng biết đào hang trong nền bùn nhưng không phụ thuộc vào hang và cũng không ở lì trong đó suốt.

• Sống theo đàn: Không
• Hoạt động nhiều: Có
• Hiền lành: Không
• Giữ lãnh thổ: Có
• Đào hang: Có

Potamon potamios sống chủ yếu ở các vùng nước ngọt tại Đông Âu và Cận Đông. Bạn có thể bắt gặp loài này ở nhiều nơi, gồm vùng Balkan, Hy Lạp (cả đất liền lẫn các đảo phía đông nam biển Aegean), miền nam nước Nga, Síp, miền nam Thổ Nhĩ Kỳ, Palestine, Syria, Liban, miền bắc Iran, Israel (quanh Biển Chết) và Ai Cập (bán đảo Sinai).

Potamon potamios thường nấp dưới đá ở chỗ nước nông của các sông suối vùng ôn đới. Ở đó chúng đã quen với lối sống bán cạn, và có thể đào hang sâu trong nền bùn.

Nguồn gốc tên gọi

Tên giống "Potamon" bắt nguồn từ chữ Hy Lạp cổ "Ποταμόν", nghĩa là "lũ" hoặc "dòng chảy xiết". Tên loài "Potamios" lấy từ chữ Hy Lạp "Ποταμίος", nghĩa là "dòng suối nhỏ". Gộp lại, cái tên gợi đến những con sông, con suối nhỏ nước chảy xiết.

Phân loại

Loài cua này thuộc họ Potamidae, tức họ cua nước ngọt.

• Giới: Animalia
• Ngành: Arthropoda
• Phân ngành: Crustacea
• Lớp: Malacostraca
• Bộ: Decapoda
• Họ: Potamidae
• Giống: Potamon
• Loài: Potamios

Loài này sống rải rác ở nhiều vùng xa xôi, nên các quần thể ít khi trộn gen với nhau. Vì thế mà nhiều phân loài đã hình thành. Hiện có 7 phân loài được xem là hợp lệ:

• Potamon potamios ssp. Cyprion Pretzmann, 1962
• Potamon potamios ssp. Karamani Pretzmann, 1962
• Potamon potamios ssp. Karpathos Ghiavarini, 1934
• Potamon potamios ssp. cretaion Ghiavarini, 1934
• Potamon potamios ssp. Palestinian Bott, 1967
• Potamon potamios ssp. potamios (Olivier, 1804)
• Potamon potamios ssp. schoenmanni Pretzmann, 1986 (đảo Naxos)

Mô tả

Đây là loài cua cỡ vừa. Mai thường dài 5–7 cm, cá biệt có con đạt tới 10 cm.

Nghiên cứu ghi nhận các đặc điểm nhận dạng sau:

• Mai: Mai hơi cong vòm, nhẵn và lõm. Mép bên phía trước của mai phát triển rõ, có nhiều răng tròn rất nhỏ.
• Chân sinh dục (gonopod): Chân sinh dục thứ nhất có dạng hình nón hoặc thon mảnh, phần giữa không phình ra. Đốt cuối của nó là hình nón thuôn dài, phần giữa không cong ra ngoài. Vùng mềm nối giữa hai đốt chia thành hai thùy thấy rõ.
• Càng: Hai càng khá to và dài ngắn không đều nhau. Răng càng có gờ cao, khi khép lại vẫn chừa một khe hở. Các răng xếp xen kẽ, cứ một mấu lớn lại đến ba bốn mấu nhỏ.

Một chi tiết thú vị: giới phân loại học chủ yếu dựa vào đặc điểm cơ quan sinh dục của con đực (chân sinh dục) để phân loại giống Potamon.

Tuổi thọ

Hiện chưa có nghiên cứu nào về tuổi thọ tối đa của loài cua này ngoài tự nhiên. Ở môi trường hoang dã, chúng thường gặp nhiều mối nguy như kẻ săn mồi, bệnh tật và điều kiện sống khắc nghiệt. Những thứ đó có thể làm chúng chết sớm hơn.

Còn khi nuôi trong bể paludarium với điều kiện được kiểm soát và phù hợp, Potamon potamios có thể sống ít nhất 5–6 năm.

Có an toàn với cây không?

Không. Loài cua này phá cây, nên bạn đừng thả chúng vào bể trồng dày cây. Gần như chắc chắn chúng sẽ ăn, cắt và xé nát mọi cây mà càng với tới được.

Với loài này, bạn chỉ có mấy lựa chọn sau:

• cây nhựa,
• cây thủy sinh nổi,
• vài loại cây rẻ tiền mà bạn chấp nhận mất.

Canxi

Cua cũng như các loài giáp xác khác cần canxi, nhất là lúc lột xác. Chúng cần khoáng chất này để tạo và giữ lớp vỏ cứng. Lớp vỏ ấy vừa bảo vệ vừa nâng đỡ cơ thể cua.

Thiếu canxi thì vỏ cua có thể yếu và chân có thể bị dị dạng. Vì vậy cua cần một chế độ ăn cân bằng, có nguồn canxi như tảo, hoặc thực phẩm bổ sung làm riêng cho cua.