Lươn đồng

• Bể cần nắp đậy thật khít vì loài này có tiếng hay nhảy.

Nắp bể bắt buộc phải thật khít và thật nặng. Chỉ cần hở một chút là lươn sẽ trốn ra. Khi đã thoát ra ngoài, nó có thể bò đi khá xa.

Lươn đồng (Monopterus albus) phân bố rất rộng, từ Ấn Độ, Trung Quốc tới Nhật Bản, Indonesia, Philippines và Úc. Về phân loại, nó không phải cá chình thật sự. Loài này chỉ có một khe mang và có thêm cơ quan hô hấp phụ. Vào mùa khô, nó chui xuống đất ẩm. Lươn đồng dài tới khoảng 100 cm, hoạt động về đêm và ăn cá, nên tốt nhất là nuôi riêng một con.

Chiều dài chuẩn (SL): 100 cm. Đáy bể: 180 × 60 cm. Thể tích: khoảng 648 lít. Bể 180 × 60 × 60 cm chứa được khoảng 648 lít.

Nhiệt độ: nên giữ ở 25–28°C, dù có thông tin cho rằng loài này chịu được cả nhiệt độ đóng băng. Xem ra chúng sống trong nước mát hơn cũng tốt không kém, vì hiện đã có những quần thể tự duy trì được ở một số vùng của Hoa Kỳ.

pH: 6,0–8,0

Độ cứng: 3–25 dGH

Bạn nên bố trí thật nhiều chỗ trốn cho lươn. Cây thủy sinh, lũa, đá hay mấy đoạn ống nhựa đều dùng được. Nắp bể bắt buộc phải thật khít và thật nặng. Chỉ cần hở một chút là lươn sẽ trốn ra, và khi đã thoát ra ngoài thì nó có thể bò đi khá xa.

Ngoài tự nhiên, lươn đồng ăn nhiều loại mồi, gồm cá, lưỡng cư và động vật không xương sống. Khi nuôi trong bể, chúng chịu ăn tôm, cá thịt trắng (ví dụ cá lancefish) và giun đất.

Lươn đồng trưởng thành rất to và lại ăn cá. Vì vậy tốt nhất là nuôi riêng một con, không thả chung với loài nào khác.

Nhìn bên ngoài không phân biệt được đực cái. Tuy vậy, người ta cho rằng sau khi chuyển từ cái sang đực (xem phần bên dưới), con đực sẽ lớn hơn.

Lươn đồng chưa được cho sinh sản trong bể nuôi. Ngoài tự nhiên, chúng đẻ ở vùng nước nông. Mỗi lứa có thể lên tới 1000 trứng, nằm trong một tổ bọt lỏng lẻo. Sau đó con đực ở lại canh tổ. Loài này không đẻ theo mùa mà đẻ quanh năm. Điều thú vị là toàn bộ lươn con lúc đầu đều là cái. Chỉ một phần trong số đó đổi giới tính khi trưởng thành. Nếu con cái khan hiếm, con đực còn có thể đổi ngược lại!

Lươn đồng phân bố rất rộng, có mặt ở Ấn Độ, Myanmar, Trung Quốc, Thái Lan, Campuchia, Lào, Việt Nam, Hồng Kông, Nhật Bản, Đài Loan, Malaysia, Indonesia, Philippines và Úc. Loài này cũng đã du nhập vào Hawaii và Hoa Kỳ.

Lươn đồng sống ở nhiều kiểu môi trường khác nhau:

• sông
• ao
• ruộng lúa
• kênh, mương
• và dĩ nhiên là đầm lầy

Chúng sống được cả trong nước rất tù đọng và ô nhiễm. Vào mùa khô, chúng thường chui xuống đất ẩm và nằm im ở đó cho tới khi mưa trở lại.

M. albus là loài cực kỳ khỏe. Nếu cơ thể được giữ ẩm, nó có thể bò trên cạn một quãng ngắn. Như đã nói ở trên, nó cũng thường chui xuống đất ẩm (có khi sâu tới 1,5 mét) để sống qua thời kỳ khô hạn. Lươn đồng chỉ có một khe mang nằm ở mặt dưới cổ họng. Nhờ khe này, nó giữ được không khí trong bộ mang đã biến đổi đặc biệt. Trong mang có cơ quan hô hấp phụ, là một cặp túi giống phổi nằm ở phía sau khoang mang. Vì thế nó có thể thở mà không cần nước trong thời gian ngắn. Ngoài tự nhiên ít khi bắt gặp loài này, vì nó gần như chỉ hoạt động về đêm. Mắt lươn đồng đã thoái hóa, rất nhỏ và có một lớp biểu bì mỏng phủ lên. Thực ra nó không phải cá chình thật sự (bộ Anguilliformes). Các loài thuộc bộ Anguilliformes có hai lỗ mang, có vảy, có vây lưng, vây hậu môn, vây đuôi và vây ngực hoạt động được, còn lươn đồng thì thiếu những đặc điểm này. Ở các loài lươn thuộc bộ Synbranchiformes, vây lưng, vây hậu môn và vây đuôi tiêu giảm rất nhiều và không có tia vây. Chúng cũng không có bóng hơi và không có xương sườn. Đặc điểm không có xương sườn có lẽ là một lý do khiến lươn đồng được chuộng làm thực phẩm ở một số nước trong vùng phân bố tự nhiên của nó. Trong giới chơi cá, lươn đồng không mấy khi xuất hiện. Loài này có những yêu cầu khá đặc thù, nên rõ ràng không dành cho người chơi phổ thông.