Cách dùng viên phân nền (root tabs) để bón cho cây thủy sinh

Cây thủy sinh của bạn không chịu lên, thậm chí rụng lá, dù đèn đủ sáng và phân nước châm đều? Phần lớn cây thủy sinh hút được dinh dưỡng từ cả nước lẫn nền (sỏi, cát hay đất nền thủy sinh), nhưng có loài ưa cách này hơn cách kia. Nếu cây của bạn thuộc nhóm "ăn rễ", tức là chủ yếu hút dinh dưỡng qua rễ, thì bạn cần cho nó một lớp nền giàu dinh dưỡng hoặc bón phân dưới nền. Loại phân bón dưới nền này gọi là viên phân nền (root tabs).

Viên phân nền là gì?

Viên phân nền là những viên nén hoặc viên nang chứa phân bón cho cây, có thể tan trong nước. Một ví dụ là Easy Root Tabs. Loại này làm từ đất mặt đã khoáng hóa và đất sét đỏ, trong đó có các dưỡng chất thiết yếu cho cây như:

• Magiê
• Nitrat
• Photphat
• Kali
• Mangan
• Kẽm
• Molypden
• Sắt

Easy Root Tabs ở dạng viên nén. Dù viên có tan ra trong nước thì cá vẫn an toàn.

Viên phân nền có an toàn cho cá, tép và ốc không?

Loại viên phân nền này an toàn cho mọi loài trong bể. Lý do là viên làm từ đất thật, nên dưỡng chất có thoát ra nước cũng không gây độc. Có người muốn tiết kiệm nên tự chế viên phân nền, hoặc lấy phân bón cho cây cảnh trong nhà và rau củ để dùng. Nhưng những sản phẩm dành cho cây trên cạn này có thể làm amoniac trong nước tăng vọt. Lượng amoniac đó đủ nguy hiểm để giết cá và các loài động vật không xương sống trong bể.

Cây thủy sinh nào cần viên phân nền?

Ráy (Cryptocoryne, hay gọi tắt là crypt), cây kiếm, cây củ, cây trải thảm và những cây bò ngang bằng thân bò (runner) thường hút dinh dưỡng từ nền. Nhóm này được lợi rất nhiều khi có viên phân nền. Cây thân đốt như bacopa và moneywort hút phân được cả từ nước lẫn từ nền, nhưng có vẻ chúng thích hút từ nước hơn. Còn những cây không cần nền để sống, như rêu, cây nổi, ráy anubias và dương xỉ java, thường không dùng tới viên phân nền nhiều.

Cách dùng viên phân nền

Viên phân nền tan trong nước, nên mấu chốt là nhét viên xuống nền thật nhanh và thật sâu. Easy Root Tabs có lỡ trồi lên hay bị cá bới ra thì cũng không sao, vì viên không làm hỏng chất lượng nước. Dù vậy, mục đích cuối cùng vẫn là để cây ăn rễ có thêm dưỡng chất dưới nền. Vì thế, bạn hãy dùng nhíp trồng cây hoặc ngón tay ấn cả viên xuống tận đáy lớp nền. Ấn càng sâu càng tốt, và đặt được ngay dưới rễ cây là tốt nhất.

Nên dùng bao nhiêu viên?

Cứ khoảng 12–15 cm thì đặt một viên, xếp theo dạng lưới để phủ kín toàn bộ mặt nền. Nếu bể trồng rất dày, bạn có thể phải đặt các viên cách nhau 10 cm hoặc gần hơn nữa. Tốt nhất là nhét viên ngay dưới hoặc sát rễ cây. Những cây lớn như kiếm Amazon thậm chí có thể cần nhiều viên, xếp thành vòng tròn quanh gốc, thì mới đủ ăn.

Bao lâu thì bổ sung viên phân nền một lần?

Dưỡng chất trong nền sẽ cạn dần theo thời gian, kể cả khi bạn dùng nền giàu dinh dưỡng. Vì vậy bạn phải bổ sung đều đặn. Muốn cây lên khỏe, bạn nên thêm viên phân nền khoảng mỗi tháng một lần để lượng dưỡng chất dưới nền luôn được bồi thêm. Điều này càng quan trọng nếu bạn dùng nền trơ như sỏi hay cát thủy sinh, vì bản thân loại nền này không có chút dinh dưỡng nào.

Bạn cũng nhớ rằng cây càng lớn thì càng cần nhiều viên. Một cây kiếm Amazon con mới trồng có thể chỉ cần 1 viên cho mỗi sáu tuần. Nhưng ba tháng sau, chính cây đó có thể cần tới sáu viên mỗi tháng mới đủ nuôi.

Muốn biết cây đã ăn hết phân trong nền chưa, bạn hãy để ý kỹ các dấu hiệu thiếu dinh dưỡng. Đó có thể là cây ngừng lên, lá ngả vàng rồi chuyển nâu, hoặc lá bị nhũn rữa, trong khi trước đó cây vẫn đang lên tốt.