Cách rescape bể thủy sinh: tháo bố cục cũ, thay nền, dựng lại

Chơi một bố cục lâu rồi cũng đến lúc muốn đổi. Có khi nền cát không hợp với cây, có khi bể vừa dùng xong cho một cuộc thi và bạn muốn làm lại từ đầu. Rescape toàn phần nghĩa là tháo hết mọi thứ ra, làm sạch bể, thay nền, dựng lại lũa đá và trồng lại cây. Việc này mất cả buổi và khá mệt, nhưng làm đúng thứ tự thì không rối.

Bài này đi theo đúng trình tự của một lần rescape bể cube nhỏ, dáng cao: chuyển từ nền cát sang phân nền, đổi bố cục lũa đá, tận dụng lại cây cũ. Đọc xong bạn sẽ biết nên tháo gì trước, dựng bố cục thế nào cho hợp dáng bể, và cần để ý gì khi thả cá lại.

Tháo bố cục cũ theo thứ tự nào

Nên tháo từ những thứ to và dễ lấy, rồi mới đến nền. Riêng khâu tháo dỡ và làm sạch đã có thể mất khoảng hai tiếng, nên hãy dành hẳn một buổi.

1. Nhấc lũa đá và nhổ cây ra. Cây còn khỏe thì để riêng một chỗ, giữ ẩm hoặc ngâm trong chậu nước để dùng lại.
2. Rút cạn nước. Bắt hết cá và tép ra trước hoặc trong lúc mực nước xuống thấp, vì khi đó bắt dễ hơn.
3. Cho cá tép vào xô tạm. Đây là kinh nghiệm chung chứ không bắt buộc: xô nên có sục khí, đặt chỗ mát và tránh để quá lâu.
4. Xúc nền cũ ra. Cát còn tốt thì đừng bỏ. Rửa qua rồi cất lại, sau này dùng cho bể khác hoặc làm lối đi trong bố cục.
5. Lau sạch kính và đáy bể. Bể sạch hẳn rồi mới bắt đầu dựng bố cục mới.

Chuẩn bị vật liệu cho bố cục mới

Bể này chuyển từ cát sang phân nền (soil). Phân nền có dinh dưỡng cho rễ, nên hợp với bể trồng nhiều cây hơn cát trơn. Phần cứng gồm vài viên đá và một mớ lũa để chọn dần. Bạn nên gom dư vật liệu một chút. Có nhiều khúc lũa để thử thì dễ tìm ra hình đẹp hơn là chỉ có đúng số lượng định dùng.

• Phân nền mới, đủ dày cho vùng trồng cây.
• Đá và lũa, lấy nhiều hơn mức cần để có cái mà chọn.
• Viên phân nền (root tabs) để vùi gốc.
• Cây cũ đã giữ lại, cộng thêm cây mới nếu muốn.

Dựng lũa đá thế nào cho hợp bể cao

Bể cube dáng cao rất hợp với bố cục đảo (island). Cụm lũa đá dồn vào giữa, xung quanh chừa khoảng trống, nhờ vậy mắt nhìn theo chiều cao của bể. Lần này bố cục chỉ dùng ba khúc lũa và năm viên đá.

Bố cục đơn giản có hai cái lợi rõ ràng. Bể ít ngóc ngách nên dễ vệ sinh, dễ cắt tỉa. Phần cứng cũng không lấn cây, để cây làm điểm nhấn cho cả bể. Với người mới, ít vật liệu mà xếp gọn thường đẹp hơn nhồi nhiều thứ.

Đừng vội trồng ngay khi vừa xếp xong. Bạn nên đứng lùi ra nhìn vài lần. Chỉ cần dời một viên đá phía sau là bố cục đã khác đi. Khi thấy ổn hẳn rồi mới chuyển sang trồng cây.

Vì sao nên vùi viên phân nền trước khi trồng

Trước khi trồng, hãy vùi viên phân nền xuống dưới lớp soil. Các viên này bổ sung dinh dưỡng ngay vùng rễ. Làm trước khi trồng thì dễ, đợi cây kín rồi mới nhét xuống sẽ khó và dễ làm xáo nền. Khi gốc đã có sẵn phân, bạn cũng không phải châm nhiều phân nước, nhất là với các cây ăn rễ như ráy (Cryptocoryne) và cây trải thảm.

Bố trí cây theo từng tầng

Cây cũ được dùng lại khá nhiều. Lượng cây trồng vào bể mới chỉ chiếm khoảng một phần ba số cây còn giữ lại. Cách sắp xếp đi từ thấp ở trước lên cao ở sau:

Trong video

• ▶ 8:17Thảm tiền cảnh xanh mướt trải quanh đá và lũa trong bể mới.
• ▶ 9:01Các cụm cây hậu cảnh xanh và đỏ mọc lên phía sau bể.

Cách chia tầng này dễ áp dụng cho nhiều bể khác. Cây thấp ở trước, cây bụi ở giữa, cây thân dài ở sau, rêu bám lên lũa để phần gỗ trông tự nhiên hơn. Thêm một mảng cây đỏ ở hậu cảnh là đủ tạo tương phản với nền xanh.

Đổ nước và thả cá lại cần lưu ý gì

Trồng xong thì đổ đầy nước. Lần này cá được thả lại ngay sau khi đổ nước, và đây không phải việc nên làm thường xuyên. Phân nền mới có thể nhả amoni trong thời gian đầu, còn bể vừa tháo dọn thì hệ vi sinh chưa ổn định. Nếu buộc phải thả cá sớm, bạn cần bám sát chuyện thay nước để giữ nước thật sạch trong mấy tuần đầu. Có điều kiện thì cứ để bể chạy một thời gian rồi mới thả cá, cách này an toàn hơn.

Trong video

• ▶ 7:37Đang đổ nước vào bể thủy sinh đã trồng cây xong.
• ▶ 9:11Cận cảnh lũa và cây trong bể sau khi đổ đầy nước.

Thiết bị đi kèm khá gọn. Bể dùng một bộ CO2 tự chế (DIY). Lọc là JBL GreenLine e902, lưu lượng khoảng 900 lít/giờ, phù hợp với bể này. Sau vài tuần cây mới bắt đầu lên và bố cục mới thật sự thành hình, nên đừng đánh giá ngay ngày đầu.

Bắt đầu từ đâu

• Dành hẳn một buổi và chuẩn bị sẵn xô có sục khí cho cá tép, chậu nước để ngâm cây cũ.
• Gom dư lũa đá rồi xếp thử nhiều lần cho đến khi bố cục gọn và hợp dáng bể. Bể cao thì thử bố cục đảo trước.
• Vùi viên phân nền xuống soil trước khi trồng, rồi chia cây theo tầng: thấp trước, cao sau.
• Nếu thả cá ngay sau khi set lại, hãy lên lịch thay nước dày trong mấy tuần đầu.