Nhân giống ráy Nana Petite: tỉa ngọn và kích ngọn con trên thân mẹ

Từ một thân ráy ra cả bể ươm

Một thân ráy Nana Petite khỏe, tỉa đúng cách, có thể nhú ra cả chục ngọn con dọc theo thân. Bạn tách các ngọn đó ra ươm và chăm cho lớn. Đến khi cây đủ lớn thì thu hoạch rồi lại tỉa tiếp. Lúc khởi đầu chỉ có khoảng 12 cây đem ươm. Tách và ươm qua nhiều lứa như vậy, số cây giờ đã đủ kín một bể ươm.

Bài này hướng dẫn hai cách nhân giống ráy, áp dụng được cho Nana Petite và các dòng ráy thủy sinh khác. Cách thứ nhất là tỉa ngọn, dành cho cây còn non. Cách thứ hai là tỉa thân mẹ để cây đâm nhiều ngọn con, dành cho cây thân dài hoặc đã thành bụi.

Cây của bạn hợp với cách nào

Cách 1: tỉa ngọn cho cây còn non

Bạn chỉ cần cắt một nhát kéo ngang thân. Phần trên thành một ngọn mới, phần dưới là thân gốc. Nhưng cắt xong mà cây yếu đi, rêu hại bám vào rồi cả hai phần chết dần thì coi như hỏng. Cái khó nằm ở khâu xử lý sau khi cắt.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:00 Cầm một ngọn cây thủy sinh còn non, thân thẳng, lá xanh.
• Xem video từ ▶ 0:15 Ngọn cây sau khi tỉa, còn lá ở đầu ngọn.

Với phần ngọn:

• Ngọn nên có từ 3 rễ trở lên. Có đủ rễ thì ngọn mới tự hút được dinh dưỡng khi đứng riêng.
• Ngọn nhiều lá quá thì dinh dưỡng chia không đều. Bạn tước bỏ hết lá già, chỉ chừa lại mấy lá non trên đỉnh.

Với phần thân gốc:

• Cắt bớt rễ, cắt khá mạnh tay để gốc thoáng. Ráy không ưa chỗ bẩn và rêu hại. Gốc bí, dính bẩn hay bị rêu bám thì cây dễ còi cọc và yếu đi.
• Tước bớt lá, chỉ giữ lại từ 2 đến 4 lá.

Cách 2: kích ngọn con trên cây thân dài hoặc bụi ráy

Cách này nhắm vào thân mẹ. Bạn tỉa thân mẹ sao cho nó đâm ra thật nhiều ngọn con, chờ ngọn đủ lớn thì tách ra ươm tiếp.

1. Chọn cây mẹ. Một thân dài hay cả một bụi đều dùng được. Điều kiện là cây phải khỏe: lá xanh, không có dấu hiệu bệnh, rêu hại không phủ dày, và cây vẫn đang ra lá đều.
2. Cắt hết các ngọn đạt chuẩn. Ngọn nào đủ điều kiện như ở cách 1 thì cắt ra hết. Có những ngọn con nhỏ đã có rễ nhưng nhỏ quá, kéo không lọt vào. Lúc đó bạn dùng nhíp đầu nhỏ kẹp chặt phần gốc ngọn rồi bẻ ngược ra sau, giống như khi tước lá. Ngọn sẽ tách ra khá dễ.
3. Tỉa rễ và lá thân mẹ. Bước này quan trọng nhất, phần tiếp theo sẽ nói kỹ.
4. Cố định và thả lại bể. Buộc thân mẹ lên lũa hoặc đá rồi đặt lại vào bể như bình thường.

Tỉa rễ và lá thân mẹ thế nào cho đúng

Tỉa thân mẹ mang lại hai cái lợi. Cây thoáng hơn và ánh sáng chiếu tới thân nhiều hơn, nhờ vậy cây quang hợp tốt. Cây cũng chỉ phải nuôi phần rễ và số lá còn lại, nên dinh dưỡng không bị chia nhỏ. Lúc này thân mẹ không còn ngọn nào, và đó là lúc ngọn con bắt đầu nhú ra.

Tỉa nhiều hay ít là tùy bạn. Chỉ cần nhớ mấy nguyên tắc sau:

• Chỗ nào yếu hoặc bị rêu hại bám thì cắt bỏ.
• Rễ mọc dày kín thân thì cắt bớt.
• Lá mọc dưới thân, hoặc tán lá che hết ánh sáng chiếu xuống thân, thì bỏ đi.
• Trên các nhánh lớn, nhất là nhánh thân mềm, giữ lại 1 đến 2 lá. Tỉa trụi hết lá thì cây dễ bị thiếu dưỡng.

Tỉa xong bước này là gần như hết việc. Phần còn lại chỉ là buộc cây lên giá thể và thả vào bể.

Sau khi tỉa thì chờ bao lâu

Ráy lên chậm nên cần kiên nhẫn. Ở mẫu minh họa, cây sau khi cắt được để thêm khoảng hai tháng mới ghi lại kết quả, và lúc đó ngọn tách ra đã ra rễ, ra lá mới. Thân mẹ ở cách 2 thì được buộc lên lũa và để theo dõi lâu hơn, dự kiến khoảng sáu tháng mới xem lại thành quả. Bể mỗi nhà một khác, nên mốc thời gian chỉ để tham khảo.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:52 Ngọn ráy sau khi tỉa được cầm lên, chuẩn bị đem ươm.
• Xem video từ ▶ 8:01 Ráy bám trên lũa đã ra lá mới xanh tốt sau thời gian chờ.

Các ngọn tách ra ở cả hai cách đều đem ươm và chăm như cây con bình thường. Khi chúng lớn thành thân dài hay thành bụi, bạn có thể lấy làm cây mẹ cho lứa sau.

Bắt đầu từ đâu

1. Xem lại các cây ráy đang có và chia ra hai nhóm: cây non thân ngắn, và cây thân dài hoặc đã thành bụi.
2. Chuẩn bị một cây kéo thủy sinh và một cây nhíp đầu nhỏ để tách ngọn con.
3. Với cây non, thử cắt một ngọn có đủ 3 rễ, tước lá già, rồi cắt bớt rễ của phần thân gốc cho thoáng.
4. Với cây lớn, chọn thân khỏe nhất làm cây mẹ thử trước. Cắt hết ngọn đạt chuẩn, tỉa rễ và lá theo các nguyên tắc ở trên, rồi buộc lên lũa và thả lại bể.

Trong video

• Xem video từ ▶ 8:06 Bụi ráy xanh mọc dày trên đá, rễ bám chắc vào thân đá.
• Xem video từ ▶ 8:11 Cây ráy thân dài có rễ thòng xuống, bám trên đá nham thạch.