Tự chế CO2 men đường một chai cho bể thủy sinh

Bình CO2 đầy đủ gồm bình khí, van giảm áp, đếm giọt, van một chiều và sủi. Cả bộ có thể tốn vài trăm đô, và với người mới chơi thì nhìn khá rối. Nhiều bể vẫn cần CO2 để cây lên đẹp. Cây khó như cỏ chân vịt lùn (dwarf sedge) thì trồng không CO2 khá vất vả.

Cách rẻ nhất là cho men lên men đường trong một chai nhựa rồi dẫn khí sinh ra vào bể. Bài này hướng dẫn cách làm chai CO2 một chai: cần chuẩn bị gì, pha theo tỉ lệ nào, lắp ra sao, và những lỗi nên tránh.

Bộ CO2 thông thường gồm những gì

Hiểu bộ CO2 bình thì sẽ thấy rõ chai men đường thay được phần nào. Một bộ CO2 bình có các phần sau:

• Bình CO2 chứa khí nén.
• Van giảm áp để chỉnh lượng khí ra khỏi bình.
• Đếm giọt để biết khí ra nhanh hay chậm. Một số van có sẵn đếm giọt, một số thì phải mua riêng.
• Ống cứng gần như không uốn được, nối tới van một chiều.
• Ống silicone mềm dẫn khí tới sủi CO2 đặt trong bể.

Với chai men đường, chai đảm nhận phần bình khí. Bạn chỉ cần thêm ống silicone và sủi là chạy được.

Cần chuẩn bị những gì

• Một chai nhựa rỗng. Loại nào cũng được, nhưng chai nước ngọt 1 lít là vừa tay.
• Đường cát trắng.
• Men khô dạng bột, loại gói 2 g hoặc 3 g.
• Nắp chai có sẵn đầu cắm ống hơi. Nếu không mua được thì tự làm như hướng dẫn bên dưới.
• Ống silicone dẫn khí. Ống này mềm và dễ đi dây.
• Sủi CO2. Sủi khí oxy vẫn dùng được, nhưng nhiều người chơi chọn sủi CO2 hơn.
• Một ít dầu ăn hoặc loại dầu bất kỳ.

Tự làm nắp chai có đầu cắm ống

Nắp làm sẵn cho CO2 tự chế bán trên mạng khá nhiều. Tự làm thì cũng nhanh:

1. Tháo nắp chai ra, dùi hoặc khoan một lỗ ở giữa.
2. Lấy một đầu nối ống hơi và cắm chặt vào lỗ.
3. Trám quanh chỗ cắm bằng keo hoặc silicone cho kín hơi. Nắp hở thì khí thoát ra ngoài thay vì vào bể.

Nắp tự làm trông hơi khác nắp mua nhưng chạy y như nhau.

Pha hỗn hợp men đường theo tỉ lệ nào

Tỉ lệ dễ nhớ là 50 g đường cho mỗi 1 g men. Cụ thể như sau:

1. Đổ khoảng 150 g đường vào chai. Dùng phễu cho đỡ vãi.
2. Rót khoảng 700 ml nước ấm vào chai. Chừa khoảng trống phía trên để khí tích lại.
3. Cho gói men 3 g vào.
4. Nhỏ một giọt dầu ăn vào cùng hỗn hợp trước khi đậy nắp. Lớp dầu mỏng trên mặt nước làm bọt ít đi.
5. Đậy nắp, lắc và xoay chai cho men tan đều.

Nếu chưa lắp ống ngay thì đậy tạm bằng nắp thường để lắc cũng được. Sau đó thay bằng nắp có đầu cắm.

Lắp ống và sủi vào bể

1. Nối một đầu ống silicone vào sủi CO2.
2. Cắm đầu còn lại vào đầu nối trên nắp chai.
3. Thả sủi xuống bể, đặt ở chỗ dễ nhìn thấy bọt khí.
4. Chờ khí bắt đầu ra. Thường mất vài phút đến vài giờ.

Nước pha càng ấm thì men càng nhanh sinh khí. Nước chỉ ấm hơn nhiệt độ phòng một chút vẫn chạy, chỉ là lâu hơn. Theo kinh nghiệm chung của dân chơi, đặt sủi gần đầu ra của lọc thì bọt khí đi khắp bể đều hơn. Đây là mẹo chung, không bắt buộc.

Một mẻ dùng được bao lâu

Ngày đầu khí ra rất mạnh. Từ ngày thứ hai lượng khí bắt đầu giảm và cứ thế giảm dần trong vài tuần cho tới khi hết. Một mẻ thường dùng được khoảng ba tuần đến một tháng. Nhược điểm duy nhất của cách này là phải pha mẻ mới định kỳ. Bù lại, đường và men rất rẻ nên thay mẻ cũng không tốn bao nhiêu.

Có người gắn thêm van chỉnh khí loại dùng cho lọc vi sinh vào đường ống, để kìm lượng khí lúc đầu và kéo dài thời gian dùng. Cách này rủi ro. Nếu van bị chặn kín, áp suất trong chai tăng mà không có đường thoát, và chai có thể nổ. Muốn làm thì phải rất cẩn thận. Còn nếu để chai xả tự do thì không có rủi ro đó.

Những lỗi hay gặp

• Quên nhỏ dầu. Men lên mạnh làm bọt trào lên, chui vào ống và cả sủi. Bọt dính trong sủi thì rửa được và cũng không vào tới bể, nhưng nhỏ một giọt dầu từ đầu thì đỡ phải rửa.
• Nắp không kín. Khí xì ra ở chỗ cắm nên bể nhận được rất ít CO2. Trám kỹ bằng keo hoặc silicone.
• Dùng nước lạnh. Men chạy chậm, phải chờ lâu mới thấy khí ra.
• Chặn kín đường khí. Van khóa hay ống gập đều làm áp suất trong chai tăng. Đây là lỗi nguy hiểm nhất.

Một chai hay hai chai, có cần đếm giọt không

Ngoài cách một chai còn có cách hai chai. Cách hai chai chăm sóc phức tạp hơn và chiếm nhiều chỗ hơn, nên nhiều người thấy một chai gọn hơn hẳn. Còn nếu muốn bộ tự chế trông bài bản hơn thì có thể làm phiên bản chi tiết hơn, thêm đếm giọt và vài bước phụ. Bản một chai là bản cho người lười: đơn giản, sạch sẽ và vẫn chạy tốt.

Bắt đầu từ đâu

1. Kiếm một chai nước ngọt 1 lít, một gói men khô và đường. Nhìn số gam trên gói men để biết cần bao nhiêu đường.
2. Làm hoặc mua một nắp có đầu cắm ống, trám thật kín.
3. Pha với nước ấm, nhỏ một giọt dầu, đậy nắp, lắc đều rồi nối ống và sủi vào bể.
4. Ghi lại ngày pha. Khoảng ba tuần sau thì để ý lượng bọt và chuẩn bị mẻ mới.