ปลาเอ็นด์เลอร์

ปลาเอ็นด์เลอร์ (Poecilia wingei) เป็นปลาออกลูกเป็นตัวขนาดเล็ก พบในลากูน Campoma และ Buena Vista ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเวเนซุเอลา สามารถผสมข้ามกับปลาหางนกยูง (P. reticulata) และให้ลูกที่สืบพันธุ์ต่อได้ แต่ Schories et al. (2009) ยืนยันแล้วว่าเป็นชนิดที่ถูกต้องแยกจากกัน เชื่อกันว่าปลาชนิดนี้สูญพันธุ์ไปแล้วจาก Laguna de Patos ซึ่งเป็นแหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบ หลังจากทะเลสาบเกิดมลพิษ และความหลากหลายตามธรรมชาติของปลาชนิดนี้ส่วนใหญ่ได้สูญหายไปจากการผสมเลือดชิดในวงการปลาสวยงาม

ตู้ปลาขนาด 45 × 30 × 30 ซม. (ประมาณ 41 ลิตร) ก็ใหญ่พอสำหรับเลี้ยงปลาชนิดนี้เป็นฝูงได้ค่อนข้างมาก

• อุณหภูมิ: 24–30 °C
• ค่า pH: 7.0–8.5
• ความกระด้าง (GH): 15–35 dGH

แนะนำอย่างยิ่งให้จัดตู้แบบมีไม้น้ำ รวมถึงมีพืชลอยน้ำด้วย กระแสน้ำไม่เป็นปัญหาสำหรับปลาชนิดนี้เพราะเป็นปลาที่ว่ายน้ำตลอดเวลา และไม่ควรเลี้ยงในตู้ที่เล็กกว่าขนาดที่แนะนำข้างต้น หากเลี้ยงในตู้เดี่ยวชนิดเดียว ไม่จำเป็นต้องใช้ระบบกรองแรง เพราะปลาชนิดนี้ดูเหมือนจะขับของเสียออกมาน้อยมาก

ปลาชนิดนี้ชอบน้ำที่กระด้างปานกลาง แม้อาจอยู่ได้ในน้ำอ่อนและ/หรือน้ำที่เป็นกรด แต่การเลี้ยงในระยะยาวควรใช้น้ำที่กระด้างปานกลางหรือกระด้างกว่านั้น

เป็นปลากินทั้งพืชและสัตว์ ในธรรมชาติกินสัตว์เล็กหน้าดินหลากหลายชนิดและเศษซากอินทรีย์ ในตู้ปลากินอาหารปลาที่ให้ได้เกือบทุกชนิด แต่ควรมีอาหารประเภทพืชผักอยู่ในอาหารด้วย

ไม่เหมาะกับตู้รวมทั่วไปเพราะตัวเล็ก และหากต้องการเพาะพันธุ์ควรเลี้ยงแยกไว้ตามลำพัง ปลาที่เลี้ยงร่วมได้ดีคือปลาขนาดเล็กนิสัยสงบชนิดอื่น เช่น ปลาแพะแคระ ปลาเรนโบว์ขนาดเล็กอย่าง Iratherina werneri หรือ Pseudomugil sp. และปลาเตตร้านิสัยสงบ แม้ตัวผู้จะไม่ก้าวร้าวต่อกัน แต่ตัวเมียอาจหวงอาณาเขตค่อนข้างมาก จึงควรเลี้ยงตัวเมียหลายตัวเพื่อกระจายการรังแกที่อาจเกิดขึ้น ไม่ควรเลี้ยงรวมกับปลาหางนกยูงเพราะจะผสมข้ามสายพันธุ์กัน

ตัวผู้ตัวเล็กกว่าและมีสีสันสดกว่าตัวเมียมาก ตัวเมียยังอ้วนท้องกว่ามาก เพราะแทบจะตั้งท้องอยู่ตลอดเวลา

ง่ายมาก ปลาเอ็นด์เลอร์จะผสมพันธุ์ได้เองในตู้รวมและออกลูกดกมาก หากไม่ต้องการเพาะพันธุ์ ให้ซื้อเฉพาะตัวผู้ ส่วนการเพาะพันธุ์ก็คล้ายกับปลาออกลูกเป็นตัวชนิดอื่น ๆ ควรเลี้ยงตัวเมียหลายตัวต่อตัวผู้หนึ่งตัว เพื่อลดการไล่ตามรังควานอย่างหนักของตัวผู้ การมีไม้น้ำปลูกหนาแน่นในบางจุดก็ช่วยได้ ตัวผู้จะแสดงตัวต่อตัวเมียอยู่ตลอด โดยกางครีบและสั่นตัวอยู่ด้านหน้าตัวเมีย ตัวเมียสามารถออกลูกครอกใหม่ได้ทุก 23–24 วัน แต่ละครอกมีตั้งแต่ 5–25 ตัว ขึ้นกับอายุและขนาดของตัวเมีย ปลาตัวเต็มวัยแทบไม่กินลูก แต่วิธีที่ดีที่สุดในการอนุบาลลูกปลาก็ยังคือย้ายตัวเมียที่ท้องแก่ไปไว้ในตู้แยก ปล่อยให้ออกลูกที่นั่นแล้วจึงย้ายกลับไปตู้หลัก ไม่แนะนำให้ใช้ตาข่ายหรือกล่องแยกคลอด เพราะมีขนาดเล็กเกินไป ไม่เหมาะกับการอนุบาลลูกปลา ลูกปลามีขนาดค่อนข้างใหญ่ และกินไรทะเลแรกฟักหรืออาหารแผ่นบดละเอียดได้ตั้งแต่เกิด ลูกปลาโตเร็วมากหากให้อาหารวันละ 2–3 ครั้ง ตัวผู้จะเริ่มมีสีแบบตัวเต็มวัยภายในเวลาเพียง 3–5 สัปดาห์ ส่วนตัวเมียสามารถออกลูกได้เมื่ออายุ 2 เดือน

พบในน้ำจืดของลากูน Campoma และ Buena Vista ไปจนถึง Carupano ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเวเนซุเอลา

Laguna de Patos (แหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบของปลาชนิดนี้) เดิมเป็นทะเลสาบน้ำกร่อยที่เกิดจากการถูกสันทรายตัดขาดจากทะเล เมื่อเวลาผ่านไป น้ำที่ไหลบ่าลงมาได้เปลี่ยนสภาพน้ำจนปัจจุบันกลายเป็นน้ำจืด เมื่อมีการค้นพบ P. wingei อีกครั้ง น้ำในทะเลสาบอุ่นมากและกระด้าง มีสีเขียวจัดเพราะมีตะไคร่น้ำหนาแน่นสูง ปัจจุบันเชื่อกันว่าปลาชนิดนี้สูญพันธุ์ไปแล้วจากที่นี่ เนื่องจากมีการสร้างที่ทิ้งขยะติดกับทะเลสาบ และน้ำก็เกิดมลพิษนับแต่นั้น

ในอดีตมีการถกเถียงกันมากว่าปลาชนิดนี้กับ P. reticulata เป็นชนิดเดียวกันหรือไม่ ทั้งสองได้รับการพิสูจน์แล้วว่าผสมข้ามกันได้และให้ลูกที่สืบพันธุ์ต่อได้ อย่างไรก็ตาม Schories et al. (2009) สรุปว่าจากสายวิวัฒนาการระดับโมเลกุล P. wingei ถูกระบุอย่างชัดเจนว่าเป็นชนิดที่ถูกต้อง นอกจากนี้ยังมีการบรรยายปลา "กัปปี้" ชนิดที่สามที่แตกต่างออกไป คือ Poecilia (Acanthophacelus) obscura จากตรินิแดด (Schories et al, 2009) Schories et al. เสนอให้จัดปลา "กัปปี้" ทั้งสามชนิดไว้ในสกุลย่อย Acanthophacelus ซึ่งถือว่าแตกต่างในระดับสกุลจากกลุ่มอื่นทั้งหมดในวงศ์ย่อย Poeciliinae

แท้จริงแล้วปลาเอ็นด์เลอร์ถูกค้นพบครั้งแรกในปี 1937 โดย Franklyn F. Bond ก่อนที่ John Endler จะค้นพบอีกครั้งในปี 1975 ที่ Laguna de Patos เมือง Cumana ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเวเนซุเอลา โดยพบอาศัยอยู่ร่วมกันแต่ไม่ผสมพันธุ์กับ P. reticulata สายพันธุ์ป่า ทั้งสองชนิดเป็นปลาท้องถิ่นของพื้นที่นี้ในเวเนซุเอลา แต่ P. reticulata พบได้น้อยกว่ามากในบริเวณที่ P. wingei มีอยู่ชุกชุม เชื่อว่าส่วนหนึ่งเกี่ยวข้องกับลักษณะแหล่งอาศัย เพราะปลาหางนกยูงมักพบในน้ำไหลที่เย็นกว่า

Dr. Endler รายงานว่าอาจมีแหล่งเก็บตัวอย่างอีกแห่งหนึ่ง ตรงจุดที่คาบสมุทรแห่งหนึ่งเชื่อมกับแผ่นดินใหญ่ เขาพยายามตามหาแต่เส้นทางที่ได้รับมาไม่ถูกต้อง จึงยังมีโอกาสที่ปลาชนิดนี้จะยังคงมีอยู่ในธรรมชาติ

P. wingei มีลักษณะใกล้เคียงกับปลาหางนกยูงป่าบางประชากรมาก แม้ว่าความหลากหลายตามธรรมชาติส่วนใหญ่จะสูญหายไปจากการผสมเลือดชิดในวงการปลาสวยงาม แต่ก็ยังมีหลายรูปแบบให้เลือกเลี้ยง

ปลาเอ็นด์เลอร์ยังค่อนข้างหายากในวงการปลาสวยงาม แม้จะหาได้ทั่วไปจากผู้เพาะพันธุ์ที่เลี้ยงปลาชนิดนี้โดยเฉพาะ และบางครั้งก็พบวางขายตามร้าน

• Schories, S., M. K. Meyer and M. Schartl (2009). Description of Poecilia (Acanthophacelus) obscura n. sp., (Teleostei: Poeciliidae), a new guppy species from western Trinidad, with remarks on P. wingei and the status of the Endler's Guppy. Zootaxa No. 2266, 35-50
• Poeser, F. N., M. Kempkes and I. J. H. Isbrücker (2005). Description of Poecilia (Acanthophacelus) wingei n. sp. from the Paría Peninsula, Venezuela, including notes on Acanthophacelus Eigenmann, 1907 and other subgenera of Poecilia Bloch and Schneider, 1801 (Teleostei, Cyprinodontiformes, Poecilidae). Contributions to Zoology, 97-115