เมอร์เมดวีด

• ชื่อสามัญ: Mermaid Weed (เมอร์เมดวีด)
• ชื่ออื่น: Marsh mermaidweed
• ชื่อวิทยาศาสตร์: Proserpinaca palustris
• ระดับความยาก: ปานกลาง
• แสง: ปานกลาง–สูง
• ค่า pH ที่เหมาะสม: 5.5–7.5
• ความกระด้าง (GH) ที่เหมาะสม: 2–8
• อุณหภูมิที่เหมาะสม: 15–30 °C
• วัสดุปลูก: อุดมด้วยธาตุอาหาร
• ปลูกแบบบก (emersed) ได้: ได้
• อัตราการเติบโต: ช้าถึงปานกลาง
• ตำแหน่งในตู้: กลางตู้และหลังตู้
• ขนาดตู้: มากกว่า 50 ซม.
• ปุ๋ยที่ต้องใช้: CO2
• การขยายพันธุ์: แบบไม่อาศัยเพศ ด้วยการตัดยอด/ตัดกิ่ง
• สี: แดง เหลือง ส้ม และเขียว

ขนาดตู้ปลาที่แนะนำสำหรับปลูกเมอร์เมดวีดคืออย่างน้อยประมาณ 40 ลิตร และเนื่องจากต้นสามารถสูงได้มาก ตู้ทรงสูงจึงเหมาะกับไม้น้ำชนิดนี้มากกว่าตู้ทรงยาว

อุณหภูมิ: เมอร์เมดวีดเติบโตได้ดีในช่วงอุณหภูมิกว้าง ตั้งแต่ 15–30 °C จึงเหมาะกับตู้น้ำเย็นด้วย ที่อุณหภูมิสูงกว่า 28 °C ปล้องจะยืดยาวไม่ว่าจะให้แสงมากเพียงใด ที่อุณหภูมิ 18–25 °C ต้นจะดูสวยงามกว่ามาก

ค่า pH: ไม้น้ำชนิดนี้ชอบค่า pH ในช่วง 5.5–7.5 ความกระด้าง: เติบโตได้ดีกว่าในน้ำอ่อนถึงปานกลาง GH 2–8 และ KH 1–4

กระแสน้ำ: ในธรรมชาติ เมอร์เมดวีดขึ้นในน้ำนิ่ง จึงไม่ค่อยชอบกระแสน้ำแรง

• ในตู้ปลา ไม้น้ำชนิดนี้มักใช้เป็นไม้ข้อแบบคลาสสิก ปลูกเป็นกลุ่มหนาแน่นตามด้านข้างตู้ และใช้เป็นไม้กลางตู้หรือหลังตู้เพราะมีขนาดค่อนข้างใหญ่
• อัตราการเติบโตช้าถึงปานกลางขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อม ตัวอย่างเช่น ถ้าแสงน้อยและไม่มี CO2 จะโตได้ประมาณ 2.5–5 ซม. ต่อเดือน
• ไม้น้ำชนิดนี้จะสวยที่สุดเมื่ออยู่ใต้น้ำ ไม่ควรปล่อยให้โตพ้นผิวน้ำ ให้เริ่มตัดแต่งเมื่อยอดอยู่ห่างจากผิวน้ำ 10–15 ซม.
• ภายใต้สภาพที่เหมาะสม จะไม่แตกรากอากาศที่ดูไม่สวย

การให้ปุ๋ย: การให้ปุ๋ยอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอ รวมถึงความเข้มข้นของ CO2 ที่เหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญมาก หากขาดธาตุเหล็กและ/หรือโพแทสเซียม ต้นจะซีดทั้งต้นและใบร่วง ไม้น้ำชนิดนี้ไม่ต้องการฟอสเฟตมากนัก แต่ตอบสนองไม่ดีต่อไนเตรตที่มากเกินไป

แนะนำให้ใส่ปุ๋ยน้ำสำหรับไม้น้ำอย่างสม่ำเสมอ (สัปดาห์ละ 2–3 ครั้ง) และใส่ปุ๋ยฝังเป็นระยะ

การปลูก: ปลูกให้ลึกพอในวัสดุปลูกเพื่อไม่ให้ต้นลอยขึ้นมา ต่างจากไม้น้ำบางชนิดที่ปล่อยลอยไว้ได้จนกว่าระบบรากจะพัฒนา ไม่แนะนำให้ทำเช่นนั้นกับ Proserpinaca palustris

แสง: ควรให้แสงแรง เพราะเมอร์เมดวีดชอบแสงและจะตายเมื่ออยู่ในที่ร่ม

เมื่อได้แสงดี ใบจะเป็นสีแดงอมทองแดงสวยงาม ตัดกับไม้น้ำชนิดอื่นได้ดี เมื่อแสงน้อย ใบจะเป็นสีเขียวและลำต้นอวบหนาดูไม่สวย หนาประมาณสองเท่าของต้นที่อยู่ในสภาพเหมาะสม

จากการศึกษาชิ้นหนึ่ง ต้นมักแตกใบวัยอ่อน (ยังไม่พัฒนาเต็มที่) เมื่อเปิดไฟวันละ 8 ชั่วโมง แตกใบแบบโตเต็มวัยเมื่อเปิดไฟวันละ 12 ชั่วโมง และแตกใบโตเต็มวัยพร้อมออกดอกเมื่อเปิดไฟวันละ 14 ชั่วโมง

หากแสงส่องไม่ถึงส่วนล่างของลำต้น ใบล่างจะร่วง และต้นก็มักทิ้งใบล่างเมื่อยอดโตถึงผิวน้ำด้วย

วัสดุปลูก: ไม้น้ำชนิดนี้ดูดธาตุอาหารทางรากมาก หากวัสดุปลูกไม่เหมาะสม ลำต้นจะดำและต้นจะทรุดโทรม วัสดุปลูกที่อุดมด้วยธาตุอาหารจึงเหมาะที่สุด ความหนาของวัสดุปลูกควรอย่างน้อย 5 ซม. เนื่องจากระบบรากพัฒนาดี และไม่ค่อยทนต่อการตัดราก

CO2: แม้นักเลี้ยงบางคนจะปลูกเมอร์เมดวีดได้โดยไม่ใช้ CO2 แต่ถือเป็นกรณียกเว้นมากกว่า หากไม่มี CO2 จะไม่ได้สีแดงอมเหลืองสดที่ไม้น้ำชนิดนี้ขึ้นชื่อ อย่างไรก็ตาม ความเข้มข้นของ CO2 ที่สูงเกินไปก็อาจทำให้ใบผิดรูป กลายเป็นใบเรียวบางและมีหยักฟันยาวขึ้น

ในรูปแบบบก (emersed) Proserpinaca palustris ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด ซึ่งเหมาะกับการปลูกกลางแจ้งมากที่สุด

ในตู้ปลา (รูปแบบใต้น้ำ) สามารถขยายพันธุ์ได้ด้วยการตัดยอด

• เลือกตัดยอดจากต้นที่แข็งแรง โดยให้มีใบและข้อหลายข้อ
• ตัดระหว่างข้อ
• เด็ดใบส่วนล่างของกิ่งที่ตัดออก แล้วปักลงในวัสดุปลูก

การขยายพันธุ์ค่อนข้างได้ผลน้อย ต้นจะแตกยอดข้างเฉพาะเมื่อถูกตัดแต่ง และถึงอย่างนั้นก็มักแตกเพียงครั้งละ 1–3 ยอด อีกทั้งยอดข้างเหล่านั้นยังโตช้ามาก

Proserpinaca palustris พบได้ในหลายพื้นที่ของทวีปอเมริกาเหนือ รวมถึงสหรัฐอเมริกาและแคนาดา

ในสหรัฐอเมริกา พบกระจายอยู่ในรัฐต่าง ๆ เช่น แอละแบมา อาร์คันซอ เดลาแวร์ ฟลอริดา จอร์เจีย อิลลินอยส์ เคนทักกี ลุยเซียนา แมสซาชูเซตส์ แมริแลนด์ มิชิแกน มิสซูรี มิสซิสซิปปี นอร์ทแคโรไลนา นิวเจอร์ซีย์ นิวยอร์ก โอคลาโฮมา เพนซิลเวเนีย โรดไอแลนด์ เซาท์แคโรไลนา เทนเนสซี เท็กซัส เวอร์จิเนีย วิสคอนซิน และเวสต์เวอร์จิเนีย

นอกจากนี้ยังพบในรัฐของแคนาดา ได้แก่ นิวบรันสวิก ออนแทรีโอ และควิเบก รวมถึงในประเทศจาเมกา คิวบา บาฮามาส เม็กซิโก (เฉพาะรัฐเชียปัสและเบรากรุซ-ยาเว) กัวเตมาลา เอลซัลวาดอร์ และโคลอมเบีย

Proserpinaca palustris เป็นพืชน้ำจืด โดยทั่วไปขึ้นอยู่ในหนองน้ำตื้น บ่อ หรือแอ่งน้ำชั่วคราว

ไม้น้ำชนิดนี้ทนต่อสภาพจมอยู่ใต้น้ำได้ดีมาก แต่ก็ต้องมีช่วงที่ได้อยู่พ้นน้ำสัมผัสอากาศตามวงจรชีวิตของมันด้วย

อาการละลาย: มีหลายสาเหตุที่ทำให้ไม้น้ำชนิดนี้ละลายอย่างกะทันหัน

• การเปลี่ยนจากรูปแบบบก (emersed) เป็นรูปแบบใต้น้ำ (submersed)
• ค่าน้ำเปลี่ยนแปลงกะทันหัน
• น้ำกระด้างเกินไปและ/หรือค่า pH เป็นด่าง
• แสงน้อย ถูกบังแสง และช่วงเวลาให้แสงสั้น
• ปุ๋ยและ CO2 ไม่เพียงพอ

สีซีด: ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อม ต้นอาจมีสีตั้งแต่เขียวอ่อนไปจนถึงแดง และอาจถึงขั้นม่วง การจะได้สีแดงมักเป็นไปไม่ได้หากสภาพไม่เหมาะสม ในตู้แบบ low-tech (ไม่มี CO2 แสงน้อย) สีหลักจะเป็นสีเขียวอมเหลืองเล็กน้อย

โคนต้นโล่ง: เมื่อเมอร์เมดวีดโตใหญ่มาก (หรือยอดถึงผิวน้ำ) ใบล่างอาจตายไป เหลือลำต้นส่วนล่างที่ยืดยาวและโล่ง เพราะใบด้านบนเริ่มบังแสงใบด้านล่าง วิธีแก้: ตัดแต่งต้น ตรวจสอบแสง และให้ CO2

การย้ายตำแหน่ง: ต้นอาจละลายหลังการย้ายปลูกหรือการขยายพันธุ์ด้วยการแยกต้น แม้จะอยู่ในตู้เดียวกัน ไม้น้ำชนิดนี้ไม่ชอบถูกรบกวน และการตัดรากจะส่งผลเสียต่อต้น

ไวต่อธาตุอาหาร: ไม้น้ำชนิดนี้อยู่รอดได้ไม่นานหากขาดธาตุอาหาร วิธีแก้: ให้ปุ๋ยอย่างสม่ำเสมอ

ตะไคร่: เนื่องจากโตค่อนข้างช้า ต้นจึงมีโอกาสถูกตะไคร่เกาะคลุมได้ง่ายกว่า

ข้อดี: สี รูปทรง และลักษณะของต้นทำให้เป็นไม้ตกแต่งที่ยอดเยี่ยมสำหรับการจัดตู้ไม้น้ำทุกแบบ ต้นจะปล่อยฟองออกซิเจนเล็ก ๆ ที่ส่วนบนของต้น ระบบรากที่พัฒนาดีช่วยลดจุดอับออกซิเจนในวัสดุปลูก เป็นที่กำบังและที่หลบซ่อนของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังและปลาขนาดเล็ก และเป็นแหล่งไบโอฟิล์มให้ลูกปลาและลูกกุ้งที่เพิ่งฟักกิน

สรุป: การจะได้ต้นที่มีลักษณะคลาสสิกตามที่ต้องการ ไม้น้ำชนิดนี้ต้องการ CO2 วัสดุปลูกที่อุดมด้วยธาตุอาหาร การให้ปุ๋ยสม่ำเสมอ และแสงแรง โดยทั้งหมดต้องสมดุลกันอย่างพอดี ในตู้แบบ low-tech จะโตได้ยาก จึงเหมาะกับนักเลี้ยงที่มีประสบการณ์มากกว่า

หากเลี้ยงกุ้งร่วมกับเมอร์เมดวีด: ระดับ CO2 ที่สูงและทองแดง (ปุ๋ยส่วนใหญ่มีทองแดง) เป็นอันตรายต่อกุ้งอย่างมาก

• McCallum, William Burnet. “On the nature of the stimulus causing the change of form and structure in Proserpinaca palustris.” Botanical Gazette 34, no. 2 (1902): 93-108.
• de Wit, H. C. D. “Introduction to aquarium plants and some remarks on Proserpinaca palustris L.” The Aquarium April (1960): 103-108.
• Davis, Graham J. “Proserpinaca: photoperiodic and chemical differentiation of leaf development and flowering.” Plant Physiology 42, no. 5 (1967): 667-668.