โรทาล่า โรทันดิโฟเลีย

• ชื่ออื่น: dwarf rotala, round-leaf toothcup, pink sprite
• ความยากในการเลี้ยง: ง่ายถึงปานกลาง
• แสง: ปานกลางถึงสูง
• ค่า pH ที่เหมาะสม: 6.0–8.0
• ความกระด้าง (GH) ที่เหมาะสม: 2–12
• อุณหภูมิที่เหมาะสม: 20–28 °C
• วัสดุปลูก: จำเป็น
• ลักษณะการเติบโต: ไม้ข้อ (ไม้ลำต้น)
• อัตราการเติบโต: ปานกลางถึงเร็ว
• ตำแหน่งในตู้: กลางตู้หรือหลังตู้
• ความสูง: 5–30 ซม. ขึ้นไป
• ปุ๋ย: ไม่จำเป็นถึงต้องการเล็กน้อย
• CO2: ไม่จำเป็นถึงต้องการเล็กน้อย
• การขยายพันธุ์: ตัดยอดปักชำ หรือไหล

ขนาดตู้ปลาขั้นต่ำที่แนะนำ: 40 ลิตร

อุณหภูมิ: ทนได้ในช่วงกว้าง แต่เติบโตได้ดีที่สุดในตู้ปลาเขตร้อนที่ 20–28 °C และทนอุณหภูมิค่อนข้างเย็นได้ ประชากรที่อยู่ใต้น้ำในเมืองเวินโจว มณฑลเจ้อเจียง ประเทศจีน สามารถผ่านฤดูหนาวที่อุณหภูมิต่ำถึง 4 °C ได้

ค่า pH อยู่ได้ตั้งแต่ 6 ถึง 8 ควรตรวจวัดคุณภาพน้ำเป็นประจำ รักษาความกระด้างไว้ที่ 4–15 °dGH

ธาตุอาหาร: รักษาไนเตรตให้ต่ำกว่า 5 ppm และฟอสเฟตให้สูงกว่า 1 ppm เพื่อเร่งสีแดง

ปุ๋ยไม่ใช่สิ่งที่ต้องใส่เสมอไป แต่ปุ๋ยที่มีธาตุอาหารรอง เช่น ธาตุเหล็ก เป็นสิ่งจำเป็นต่อการเติบโตที่สมบูรณ์ ธาตุเหล็กคีเลตและโพแทสเซียมช่วยให้ใบมีสีแดงสดและป้องกันไม่ให้ต้นแคระแกร็น การใส่ปุ๋ยน้ำในช่วงลงปลูกช่วยให้ต้นไม้เริ่มเติบโตได้ดี

การปลูก: นำต้นไม้ออกจากกระถาง ฆ่าเชื้อและล้างให้สะอาด จากนั้นปักลงในวัสดุปลูกทีละต้น เว้นระยะห่าง 3–4 ซม. เพื่อไม่ให้แน่นเกินไป เหมาะกับการจัดตู้แบบเนเจอร์และแบบดัตช์ โดยวางไว้หลังตู้และกลางตู้

การขยายพันธุ์: ใช้กรรไกรคม ๆ ตัดส่วนยอดของต้น กิ่งที่ตัดควรยาวอย่างน้อย 10 ซม. เจาะรูในวัสดุปลูกลึกประมาณ 3–4 ซม. ปักต้นลงไปแล้วกลบ

การดูแล: ดูแลน้อยมาก ทนแอมโมเนียได้ จึงอยู่รอดในช่วงเซ็ตวงจรไนโตรเจนได้ง่าย สามารถดึงไนโตรเจนและฟอสฟอรัสออกจากน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ควรใช้ปากคีบเก็บส่วนที่ตายและใบเน่าออกเพื่อไม่ให้น้ำเสีย และค่อย ๆ เขี่ยกอที่หนาแน่นให้ตะกอนลอยขึ้นมาแล้วช้อนออก

การตัดแต่ง: การตัดแต่งเป็นประจำทำให้กอแน่น ตัดครั้งแรกให้ต่ำกว่าความสูงที่ต้องการประมาณ 10 ซม. เมื่อยอดโตขึ้น ให้ตัดยอดที่โตเร็วกว่าต้นอื่น เพื่อให้แตกกิ่งและพุ่มด้านบนหนาแน่นขึ้น ส่วนที่ตัดออกจะทิ้งหรือนำไปปลูกใหม่ก็ได้

ปัญหาที่พบ: ใบซีดและขอบใบตาย: ใบซีด เหลือง หรือเหลืองขาว เกิดจากขาดธาตุเหล็กหรือไนโตรเจน หรือค่า pH ต่ำกว่า 5.0 หรือเป็นด่างเกินไป ให้เติมธาตุเหล็กคีเลตและรักษาค่า pH ให้อยู่ในช่วงที่เหมาะสม ต้นแคระแกร็น: ไนเตรตต่ำเกินไป ธาตุอาหารรองไม่พอ หรือไม่มี CO2 หรือมีไม่เพียงพอ ให้แก้ไขสิ่งเหล่านี้และเพิ่มแสง ใบล่างร่วง: เป็นสัญญาณว่าแสงไม่พอ หรือปลูกแน่นเกินไปจนส่วนล่างของต้นถูกบังแสง

แสง: มักปลูกกันภายใต้แสงปานกลาง แต่ต้องการแสงค่อนข้างสูงเพื่อให้โตและมีสีสวยที่สุด ชอบแสง 35–50 PAR จากหลอดฟูลสเปกตรัม (5000–7000 K) เมื่อได้แสงจ้าเพียงพอ ใบสีเขียวจะเปลี่ยนเป็นสีชมพูอมแดง ส่วนในที่แสงน้อย ต้นจะผอมและมีสีเขียวอมเหลือง

วัสดุปลูก: อยู่ได้ในวัสดุปลูกแทบทุกชนิด และลอยน้ำได้ด้วย ดินเม็ดเล็กให้ผลดีที่สุด โดยต้นสูงกว่า แตกหน่อมากกว่า และมีมวลมากกว่าเมื่อปลูกในทรายหรือกรวด เติบโตได้ดีในวัสดุปลูกที่มีธาตุอาหารสูง เช่น ADA Amazonia, Caribsea Eco-Complete และ Seachem Flourite Black Sand หากใช้ทรายหรือกรวด ควรใส่ปุ๋ยฝังเป็นครั้งคราว

CO2: เมื่อปรับตัวได้แล้วจะเติบโตได้ดีโดยไม่ต้องอัด CO2 แต่การเติม CO2 จะทำให้กอแน่นขึ้น โตเร็วขึ้น และสีสวยขึ้น

Rotala rotundifolia เป็นไม้น้ำอายุหลายปี มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อยู่ในวงศ์ Lythraceae (อันดับ Myrtales) ชื่อนี้มาจากคำภาษาละตินที่หมายถึง 'พืชที่มีใบกลม' สกุล Rotala ประกอบด้วยไม้ข้อที่โตเร็ว นิยมใช้จัดตู้ไม้น้ำเพราะสีสัน ซึ่งมีตั้งแต่สีเขียวไปจนถึงสีแดงหรือชมพูอมแดง ขึ้นอยู่กับชนิด

มีรูปแบบบก (emersed) และรูปแบบใต้น้ำ (submersed) ที่แตกต่างกันชัดเจน ในรูปแบบบก ใบจะกลมและหนากว่า ส่วนในรูปแบบใต้น้ำ ใบจะแคบ บาง และเป็นรูปหอก สูงได้ถึง 30 ซม.

เป็นพืชน้ำกึ่งบกในเขตร้อนและกึ่งร้อนที่ปรับรูปร่างลักษณะได้มาก เติบโตเป็นพืชน้ำแท้ในน้ำตื้น และยังพบในถิ่นอาศัยกึ่งน้ำหรือบนบกด้วย พบมากในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงญี่ปุ่น จีน ไต้หวัน ลาว เวียดนาม ไทย และอินเดีย โดยขึ้นเป็นวัชพืชในนาข้าว ที่ลุ่ม หนองน้ำ และบึง

มีการนำเข้าไปยังสหรัฐอเมริกาด้วย และถูกประกาศเป็นพืชรุกรานในบางพื้นที่ ในปี 2007 Florida Exotic Pest Plant Council จัดให้เป็นพืชรุกรานประเภทที่หนึ่ง ปัจจุบันรัฐอื่น ๆ ในสหรัฐฯ ไม่ได้จัดให้เป็นภัยคุกคามที่อาจเกิดขึ้นแล้ว แต่ในออสเตรเลียได้รับการยอมรับว่าเป็นวัชพืชรุกราน

ลำต้นอ่อน แตกกิ่งเป็นกอเลื้อยเตี้ย ๆ และมีสีชมพู ใบมักยาว 2.5 ซม. หรือน้อยกว่า ออกเป็นกลุ่มละ 2 หรือ 3 ใบรอบลำต้น ต้นสร้างรากอากาศ และลำต้นทำหน้าที่คล้ายไหล โดยโค้งลงสู่พื้น ช่อดอกเล็ก ๆ สีชมพูจะออกเฉพาะที่ยอดที่พ้นน้ำหรือโผล่เหนือน้ำ แพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็วจากท่อนลำต้นที่ออกรากตามข้อล่าง และยังสร้างเมล็ดที่งอกได้เมื่อสภาพเหมาะสม

ชนิดใกล้เคียง: Rotala indica (บางครั้งเรียกว่า Rotala 'Bonsai') เคยถูกสับสนกับ R. rotundifolia มีขนาดเล็กกว่า ใช้ในตู้นาโน ใบกลมและเขียวกว่า ต้องการแสงปานกลางและการเติม CO2 Rotala macandra (giant rotala, King of the Reds) มีใบรูปไข่กว้างกว่าและขอบใบเป็นคลื่น สูงได้ 40–50 ซม. และเลี้ยงยาก ต้องการน้ำเป็นกรด ธาตุเหล็กมาก น้ำไหลเวียน CO2 และแสงจ้า Rotala wallichii มีลำต้นเดี่ยวไม่แตกกิ่ง สูงได้ถึง 40–50 ซม. ใบคล้ายเข็มเรียงเป็นวงรอบข้อ ยาว 10–12 มม. กว้าง 1.25 มม.

ประโยชน์: เหมาะกับการจัดตู้แนวป่า ใบมีพื้นผิวมากให้ไบโอฟิล์มเกาะ ซึ่งเป็นอาหารแรกที่เหมาะสำหรับลูกปลาและลูกกุ้งที่เพิ่งฟัก เป็นที่หลบซ่อนให้ปลาและกุ้งที่ขี้อาย ช่วยดึงธาตุอาหารและไนเตรตส่วนเกินออก เพิ่มออกซิเจนในน้ำ รากช่วยสลายจุดอับอากาศในวัสดุปลูก (ไฮโดรเจนซัลไฟด์ H2S มีกลิ่นเหมือนไข่เน่าและอาจเป็นอันตรายต่อปลาและกุ้ง) สามารถสะสมโลหะหนักและอาจนำไปใช้บำบัดน้ำเสียได้ และยับยั้งตะไคร่โดยแย่งธาตุอาหาร สามารถเพิ่มสัตว์กินตะไคร่ เช่น กุ้งยามาโตะ (Amano) หอยเนอไรต์ และปลาอ๊อตโต (otocinclus) เพื่อช่วยได้

เพื่อนร่วมตู้: เข้ากับปลาน้ำจืดและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังส่วนใหญ่ได้ เพราะแข็งแรงและไม่มีพิษ ได้แก่ ปลาหางนกยูง ปลาสอด ปลาหางดาบ ปลาเทวดา ปลาหมู (ปลาหมูอินโด ปลากุลี) ปลาปอมปาดัวร์ ปลาเพลตี้ ปลาเตตร้า ปลาม้าลาย ปลาอ๊อตโต (otocinclus) กุ้ง Neocaridina และ Caridina ทุกชนิด กุ้งยามาโตะ (Amano) กุ้งโกสต์ (ghost shrimp) กุ้งไผ่ (bamboo shrimp) และกุ้งแวมไพร์ หอย เช่น หอยรามส์ฮอร์น หอยเนอไรต์ หอยเจดีย์ (Malaysian trumpet snail) หอยขมญี่ปุ่น (Japanese trapdoor snail) และหอยมิสทรี (ระวังหอยที่กัดกินไม้น้ำ) ควรหลีกเลี่ยงปลาดุร้ายที่ทำลายไม้น้ำ เช่น ปลาออสก้า ปลาฟรอนโตซ่า ปลาเท็กซัส ปลาเรดเดวิล และปลาแจ็คเดมป์ซีย์ อย่าเลี้ยงร่วมกับกุ้งเครฟิชหรือปู ซึ่งจะขุดถอนไม้น้ำ ไม้น้ำที่ปลูกร่วมกันได้: อนูเบียส นานา อนาคาริส (Egeria densa) เฟิร์นชวา และวอเตอร์วิสทีเรีย

การเลือกซื้อ: ราคาไม่แพงและหาซื้อได้ทั่วไป ควรเลือกต้นที่ใบไม่มีรอยตัด รู หรือรอยฉีกขาด ใบมีสีเขียวสดหรือสีแดง ลำต้นและรากสมบูรณ์

การกักโรค: ต้นไม้อาจมีปรสิต ศัตรูพืช เช่น หอย หรือสัตว์ผู้ล่า (ตัวอ่อนแมลงปอและแมลงปอเข็ม เป็นต้น) ติดมา และอาจผ่านการพ่นยาฆ่าแมลงซึ่งมีพิษร้ายแรงมากต่อปลา กุ้ง และสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังอื่น ๆ